IV CR 134/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN K. Piasecki. Sędziowie SN: A. Gola (sprawozdawca), Z. Wasilkowska.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Krystyny K. przeciwko Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w P. o uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 10 grudnia 1979 r.oddalił rewizję; nie obciążył powódki kosztami postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowódka Krystyna K. wnosiła o uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w P. z dnia 6.IX.1979 r., która wykluczyła powódkę ze spółdzielni. Według twierdzeń powódki została ona wykluczona ze Spółdzielni wcześniejszą uchwałą Walnego Zgromadzenia z dnia 18.VII.1979 r., od której odwołała się ona stosownie do przepisu § 12 statutu do tegoż Walnego Zgromadzenia. Uchwała z dnia 6.IX.1979 r. sprzeczna jest ze statutem, gdyż do podjęcia uchwały o wykluczeniu członka ze Spółdzielni brak było wymaganej statutowo liczby członków. Według powódki brak było również merytorycznych przesłanek do podjęcia uchwały o wykluczeniu jej ze spółdzielni.Pozwana domagała się oddalenia powództwa, zaprzeczając twierdzeniom powódki.Wyrokiem z dnia 10.XII.1979 r. Sąd Wojewódzki powództwo oddalił. Sąd I instancji uznał powództwo za przedwczesne wobec niewyczerpania postępowania wewnątrzspółdzielczego. Walne Zgromadzenie w dniu 6.IX.1979 r. było zdolne do powzięcia uchwały o wykluczeniu powódki ze Spółdzielni. Uchwała dotycząca powódki zapadła w obecności wymaganej liczby członków. Nieobecność powódki na sali w czasie głosowania nie pozbawia uchwały Walnego Zgromadzenia ważności. Walne Zgromadzenie w dniu 6.IX.1979 r. unieważniło jednak uchwałę o wykluczeniu powziętą przez Walne Zgromadzenie w dniu 18.VII.1979 r. i stąd późniejszą uchwałę należało traktować jako pierwszą, od której powódka powinna była się odwołać do tego samego organu. Dopiero po ponownym rozpoznaniu jej odwołania przez Walne Zgromadzenie powódka mogła ewentualnie skorzystać z drogi sądowej. Sąd Wojewódzki uznał zaskarżoną uchwałę za uzasadnioną merytorycznie. Powódka została decyzją zarządu pozwanej Spółdzielni z dniem 1.VI.1979 r. przeniesiona ze stanowiska referenta administracyjnego w dziale transportu na stanowisko ślusarza mechanika. Przeniesienie to nastąpiło wskutek zarówno nienależytego wykonywania obowiązków na stanowisku referenta administracyjnego, jak i naruszenia dyscypliny pracy. Powódka początkowo odmawiała wykonania zleconych jej czynności zasypywania dołu i malowania ogrodzenia. Następnie skłonna była wykonywać tę pracę, lecz zasłaniała się brakiem ubrania roboczego. Kiedy jej wypłacono należność za nabycie takiego ubrania, to nie mogła go - według jej twierdzeń nabyć. Według listy obecności powódka była nieobecna w pracy bez usprawiedliwienia w dniach 16 i 19 i od 25 do 30.VI.1979 r. Takie zachowanie powódki pozwana mogła potraktować jako porzucenie pracy, a to stanowiło o naruszeniu obowiązków członkowskich uzasadniającym wykluczenie ze spółdzielni.W rewizji powódka, powołując podstawy zaskarżenia z art. 368 pkt 1, 4 i 5 k.p.c., wniosła bądź o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa, bądź też o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W rewizji podniesiono trafnie, że stanowisko Sądu Wojewódzkiego co do przedwczesności powództwa jest nieuzasadnione. Prawidłowa wykładnia przepisu § 12 ust. 4 statutu pozwanej Spółdzielni nie uzasadniała stanowiska, że wniosek członka zawierający żądanie ponownego rozpatrzenia sprawy wykluczenia go ze spółdzielni przez Walne Zgromadzenie dopuszczalny jest tylko wówczas, gdy wykluczenie ze spółdzielni nastąpiło w drodze prawidłowo podjętej uchwały Walnego Zgromadzenia. Powołany przepis, dopuszczając możność żądania ponownego rozpatrzenia przez Walne Zgromadzenie sprawy wykluczenia członka ze spółdzielni, uzależnia taki wniosek wyłącznie od jednej przesłanki, a mianowicie od istnienia wcześniejszej uchwały Walnego Zgromadzenia w tym przedmiocie. Oznacza to, że "ponowne rozpatrzenie sprawy" wykluczenia w rozumieniu tego przepisu będzie miało miejsce zarówno wówczas, gdy członek we wniosku zawierającym takie żądanie będzie powoływał zarzuty natury formalnej, jak i wówczas, gdy będą to zarzuty oparte na tym, że nie zachodziły wymienione w statucie podstawy wykluczenia członka ze spółdzielni. Uwzględnienie zarzutów formalnych przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez Walne Zgromadzenie w sytuacji, gdy ponowną uchwałą wykluczono członka ze spółdzielni nie powoduje skutku w postaci przyjętej przez Sąd Wojewódzki.Powtórna uchwała Walnego Zgromadzenia o wykluczeniu członka ze spółdzielni - bez względu na to, czy pierwsza uchwała zapadła przy istnieniu uchybień formalnych - jest uchwałą ostateczną w rozumieniu przepisu § 12 ust. 4 zdanie ostatnie statutu pozwanej Spółdzielni. Dlatego też w takiej sytuacji drogę postępowania wewnątrzspółdzielczego należy uważać za wyczerpaną. Tym samym dopuszczalne było wystąpienie przez powódkę na drogę sądową (art. 30 § 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach).Według uchwały Walnego Zgromadzenia z dnia 6.IX.1979 r. powódkę wykluczono ze Spółdzielni dlatego, że przestała samowolnie wykonywać pracę i nie wypełniała podstawowych obowiązków członkowskich. Przeprowadzone postępowanie dowodowe potwierdziło stawiane powódce zarzuty. Powódka, wobec niewywiązywania się z powierzonych jej obowiązków na stanowisku administracyjnym, mogła być przesunięta do innej pracy, nawet fizycznej. Powódka została bowiem przy przyjęciu na członka spółdzielni poinformowana o konieczności świadczenia przez członków stosownie do potrzeb każdej pracy, zarówno umysłowej jak i fizycznej. Należało także mieć na uwadze, że powódka miała przygotowanie do pracy na stanowisku ślusarza mechanika. Wprawdzie praca, jaką zlecono powódce w dniu 1.VI.1979 r., nie była pracą w zakresie jej specjalności, lecz okoliczność ta przy uwzględnieniu specyfiki pracy w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych, gdzie założeniem statutowym (§ 48 ust. 3 statutu) jest z jednej strony, wykonywanie przez członków prac stosownie do ich umiejętności, zamiłowania, wieku i zdolności do pracy oraz warunków rodzinnych, a z drugiej, stosownie do potrzeb spółdzielni (§ 8 pkt 1 i § 48 ust. 1 statutu), nie mogła uzasadniać innej oceny postawy powódki jako członka spółdzielni dokonanej przez Walne Zgromadzenie i Sąd Wojewódzki. Ponieważ uznano, że powódka samowolnie przerwała pracę, rezygnując z niej bez ważnych ku temu powodów, to ocena taka w powiązaniu z poprzednim jej zachowaniem na stanowisku administracyjnym usprawiedliwiała decyzję o wykluczeniu. Statut pozwanej Spółdzielni przewiduje w § 12 ust. 1 pkt a, że członek może być m.in. wykluczony ze spółdzielni, jeżeli z powodów przez siebie zawinionych nie wypełnia obowiązków członkowskich.Okoliczności sprawy pozwalały na przyjęcie istnienia przesłanek wyczerpujących dyspozycję tego przepisu statutu. Dlatego też rozstrzygnięcie Sądu Wojewódzkiego z punktu widzenia merytorycznego uważać należało za uzasadnione.Z tych przyczyn i z mocy art. 387 k.p.c. Sąd Najwyższy rewizję oddalił.