I CR 256/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz (sprawozdawca). Sędziowie: J. Majorowicz, J. Krajewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi G. przeciwko Spółdzielczemu Zrzeszeniu Budowy Domków Jednorodzinnych w S. o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia dotyczącej wykluczenia powódki z grona członkiń, na skutek rewizji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 30 grudnia 1964 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneJadwiga G. wytoczyła powództwo o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domków Jednorodzinnych w S. z dnia 14 marca 1964 r. mocą której została zatwierdzona uchwała Rady Nadzorczej tejże Spółdzielni z dnia 25 kwietnia 1964 r. o wykluczeniu powódki z grona członków. Wyrokiem z dnia 30 grudnia 1964 r. Sąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego uwzględnił powództwo, wychodząc z następujących założeń.Wymienione wyżej uchwały zapadły z naruszeniem przepisów natury formalnej, gdyż wbrew § 27 pkt 2 statutu nie wezwano powódki na posiedzenie Rady, na którym była rozpatrywana sprawa jej wykluczenia, a wbrew § 37 pkt 4 tegoż statutu uzupełniony (przez wpisanie sprawy wykluczenia powódki) porządek obrad Walnego Zgromadzenia z dnia 14 grudnia 1964 r. nie był wywieszony na tablicy ogłoszeń na 7 dni naprzód.Merytorycznie wykluczenie powódki było nieuzasadnione, albowiem rzeczywistą przyczyną tej decyzji było to, że nie zgodziła się ona na zmianę przydzielonego jej domu na inny, zmianę sprzeczną z przepisem art. 148 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach. Wprawdzie "Walne Zgromadzenie" rozszerzyło przyczyny wykluczenia powódki przez postawienie jej - w związku z toczącą się przeciw niej sprawą karną - zarzutu działania na szkodę Spółdzielni, jednakże nie analizowało bliżej tego zarzutu, sam zaś zarzut był sformułowany w sposób ogólnikowy "bez podania konkretnych zarzutów stanowiących ważne przyczyny uzasadniające wykluczenie oraz bez podania faktów i dowodów mających uzasadnić przyczyny wykluczenia".Wymieniony wyżej wyrok zaskarżyło pozwane Zrzeszenie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Pogląd Sądu Wojewódzkiego, że zaskarżona uchwała podlega uchyleniu ze względów formalnych, nie jest uzasadniony. Powódka nie została wprawdzie wezwana na posiedzenie Rady, na którym powzięto uchwałę o jej wykluczeniu, ale to nie utrudniło jej w najmniejszym stopniu późniejszej obrony. Jeśli zaś chodzi o zaniedbanie polegające na nieumieszczeniu na tablicy ogłoszeń porządku obrad rozszerzonego o punkt dotyczący wykluczenia powódki, to zaniedbanie to nie wpłynęło także na naruszenie praw powódki, skoro została ona powiadomiona w czasie odpowiednim o rozszerzonym porządku obrad i mogła się przygotować do obrony.Mylnie również Sąd Wojewódzki przyjął jako podstawę uchylenie zaskarżonej uchwały jej rzekomą ogólnikowość. Wbrew bowiem temu zarzutowi wyraźnie powiedziano na walnym zgromadzeniu, jakie są - zdaniem zebranych - przyczyny wykluczenia powódki, twierdząc mianowicie, że są to te same okoliczności, które stały się podstawą wszczęcia przeciwko niej postępowania karnego. Zarówno zebrani, jak przede wszystkim sama powódka wiedzieli dobrze, o co została ona oskarżona. W tych okolicznościach nie sposób mówić, że postawiony powódce zarzut był ogólnikowy.Mylny jest dalej pogląd Sądu Wojewódzkiego, że organ, podejmujący decyzję o wykluczeniu członka, musi w decyzji tej podać - oprócz faktów uzasadniających wykluczenie - także dowody potwierdzające te fakty. Niepodanie takich dowodów nie stanowi bowiem materialnoprawnej przesłanki skuteczności wykluczenia, a może jedynie stanowić podstawę do uchylenia odpowiedniej uchwały, jeżeli właściwe dowody nie zostaną w procesie przedstawione. Jest to jednak problem wyłącznie procesowy, a nie materialnoprawny.Jednakże mimo to uchylenie zaskarżonej uchwały jest w pełni uzasadnione, choć częściowo z innych przyczyn niż te, które wziął pod uwagę Sąd Wojewódzki.Jak to już wyżej wyjaśniono, walne zgromadzenie postawiło wprawdzie powódce podany wyżej zarzut w sposób dostatecznie wyraźny, aby była ona zorientowana, co jej ten organ zarzuca, ale istotne dla sprawy zagadnienie polega nie na tym, czy walne zgromadzenie dostatecznie wyraźnie "rozszerzyło" - jak to określił Sąd Wojewódzki - podstawy wykluczenia powódki, lecz na tym, że takie rozszerzenie tych podstaw jest w ogóle niedopuszczalne. Jeżeli bowiem statut zastrzega, że decyzja w sprawie wykluczenia należy do innego organu aniżeli walne zgromadzenie (w danym wypadku do rady), to walne zgromadzenie jest jedynie instancją odwoławczą w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym. Jeżeliby przeto walne zgromadzenie wykluczyło członka całkowicie z innej przyczyny niż przyjęta przez organ powołany do orzekania w tej kwestii w pierwszej kolejności, to członek byłby pozbawiony podwójnej kontroli wewnętrznej zasadności jego wykluczenia, co umniejszałoby w sposób niedopuszczalny zakres przyznanych mu w świetle statutu praw. W opisanych okolicznościach walne zgromadzenie nie jest powołane do badania, czy istniały przyczyny wykluczenia członka, lecz - podobnie jak i sąd z mocy art. 38 ustawy o spółdzielniach i ich związkach - do oceny, czy przyczyny powołane przez organ niższy uzasadniają wykluczenie.Jeżeli chodzi o stan faktyczny będący przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej, to nie ulega wątpliwości, że Rada wykluczyła powódkę z innej przyczyny, a nie z powodu zarzutów postawionych jej w postępowaniu karnym. Z pisma bowiem zawiadamiającego powódkę o wykluczeniu wyraźnie wynika, że przyczyną wykluczenia powódki było to, iż "nie podporządkowała się ona decyzji o zmianie przydziału domu", co spowodowało jakoby "brak jakiejkolwiek więzi organizacyjnej" pomiędzy powódką a pozwanym Zrzeszeniem. Wprawdzie w piśmie tym powiedziano, że przyczyną wykluczenia powódki było także niewywiązywanie się przez nią z zobowiązań finansowych, ale zarzut ten został sformułowany tak ogólnikowo, iż nie mógł stanowić podstawy wykluczenia. Poza tym z tegoż pisma wynika, że był to zarzut uboczny, uznany przez radę za podstawę wykluczenia tylko łącznie z wymienionym wyżej zarzutem podstawowym.Ten zaś zarzut podstawowy jest - jak to trafnie przyjął Sąd Wojewódzki - nieuzasadniony. Okoliczność bowiem, że członek jest niezadowolony z decyzji organu i decyzji spółdzielni, zwłaszcza zaś z decyzji tak brzemiennej dla niego w skutkach jak decyzja o zmianie przydziału domu lub lokalu, i decyzję tę skarży w trybie w ustawie lub w statucie przewidzianym, nie stanowi naruszenia jakichkolwiek obowiązków członkowskich, chociażby nawet stanowisko członka było nieuzasadnione. Wykorzystanie bowiem dopuszczalnych środków obrony - jeżeli nie ma podstaw do przyjęcia, że członkowi chodzi jedynie o działanie zmierzające do siania zamętu w pracy spółdzielni, a nie o ochronę jego rzeczywistych interesów - nie może być w żadnym razie poczytane członkowi za naruszenie jego obowiązków członkowskich. Jeżeli chodzi o postępowanie powódki, to - rzecz oczywista - nie można przyjąć, aby skarżąc decyzję o zmianie przydziału, kierowała się ona innymi motywami aniżeli ochroną swych interesów.Z tych przyczyn rewizję strony pozwanej należało z mocy art. 387 k.p.c. oddalić.