II PR 226/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia: M. Piekarski (uzasadnienie). Sędziowie: J. Tyszka (sprawozdawca), M. Wilewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Piotra M. przeciwko Powiatowej Spółdzielni Pracy Usług Wielobranżowych w K. o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 23 marca 1967 r.,zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił uchwałę walnego zgromadzenia pozwanej Spółdzielni z dnia 21 grudnia 1966 r. upoważniającą radę Spółdzielni do wykluczenia z niej powoda.Uzasadnienie faktyczneWalne Zgromadzenie pozwanej Spółdzielni podjęło w dniu 21.III.1966 r. uchwałę "upoważniającą" radę tej Spółdzielni do podjęcia decyzji w sprawie wykluczenia powoda z tej Spółdzielni "na najbliższym posiedzeniu rady". Sąd Wojewódzki oddalił, jako "przedwczesne i nieuzasadnione", powództwo o uchylenie tej uchwały uznawszy, że nie zawiera ona wykluczenia powoda ze Spółdzielni ani dyrektyw wiążących radę, lecz jedynie zalecenie rozpatrzenia przez radę sprawy wykluczenia powoda. Z tej przyczyny Sąd Wojewódzki ocenił jako "bezprzedmiotowy" zarzut powoda, że porządek obrad walnego zgromadzenia nie obejmował sprawy wykluczenia powoda, i uznał, że powód nie jest prawnie zainteresowany w zaskarżeniu opisanej wyżej uchwały, gdyż będzie miał interes prawny dopiero w zaskarżeniu uchwały walnego zgromadzenia, jeżeli oddali ono jego odwołanie od decyzji rady wykluczającej go ze spółdzielni.Powód w rewizji zarzucił, że zaskarżona uchwała zmierzała wyraźnie do zarzucenia radzie poglądu, iż należy powoda wykluczyć ze Spółdzielni, uchwała zawierała więc dyrektywę wykluczenia, która odniosła zamierzony skutek, gdyż na najbliższym posiedzeniu rada wykluczyła powoda ze Spółdzielni - jeszcze przed wydaniem zaskarżonego wyroku. Skarżący zarzucił także, że walne zgromadzenie powinno jedynie kontrolować zasadność wykluczenia, natomiast nie jest upoważnione - z wyprzedzeniem swej funkcji kontrolnej - inicjować wykluczenia członka ze Spółdzielni i ograniczać w ten sposób statutowej kompetencji rady, powołanej do samodzielnego podejmowania decyzji w tym zakresie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy uznał rewizję za uzasadnioną z przyczyn w niej podanych z następujących względów:Walne zgromadzenie pozwanej Spółdzielni nie mogło "upoważnić" rady do podjęcia decyzji w sprawie wykluczenia powoda ze Spółdzielni, ponieważ samodzielne decydowanie w tej materii według statutu pozwanej Spółdzielni należy do jej rady, która nie potrzebuje, oczywiście, w tym względzie żadnych upoważnień. Wykonuje ona w zakresie wykluczenia swe kompetencje, nie wywodzi zaś ich w sposób pochopny z upoważnienia innego organu Spółdzielni. Toteż owo rzekome "upoważnienie" kryło w sobie wywieranie niedopuszczalnego wpływu na radę, gdyż zawierało udzielenie jej zamaskowanej dyrektywy wykluczenia powoda i nadawało tej dyrektywie cechy pilności, wyrażonej w zobowiązaniu rady, aby na najbliższym swym posiedzeniu załatwiła tę sprawę. Tak też zrozumieli intencje wyrażone w tej uchwale ci uczestnicy walnego zgromadzenia, którzy zgodnie ze stwierdzeniem uwidocznionym w protokole tego zgromadzenia oddali na nim swe głosy "za wykluczeniem" powoda, mimo że sprawa jego wykluczenia nie była objęta porządkiem obrad i że nie przedstawiono uczestnikom tego zgromadzenia konkretnych przyczyn, które miały uzasadniać wykluczenie, a powodowi nie wskazano zarzutów, które by konkretyzowały owe przyczyny i umożliwiały mu obronę praw członkowskich.Takie postępowanie uczestników zgromadzenia, którzy głosowali "za wykluczeniem", znalazło wyraz w zaskarżonej uchwale w sposób godzący w cześć powoda przez dezaprobatę jego poczynań w Spółdzielni, bez uprzedniego skonkretyzowania, na czym polega jego wina i dlaczego dalszego jego pozostawania w Spółdzielni nie można pogodzić z zasadami współżycia społecznego (art. 21 ustawy o spółdzielniach i ich związkach). Z tych względów zaskarżona uchwała godzi w cześć powoda (art. 23 k.c.) i narusza art. 21 i 37 § 2 ustawy o spółdzielniach i ich związkach, gdyż - z pominięciem przesłanek wymaganych przez te przepisy w zakresie trybu postępowania dotyczącego wykluczenia ze spółdzielni i z naruszeniem zakazu podejmowania uchwał w sprawach nie objętych porządkiem obrad walnego zgromadzenia - utrudniła obronę powoda przed wykluczeniem, co znalazło też wyraz w następnym oddaleniu przez walne zgromadzenie, wkrótce po wydaniu zaskarżonego wyroku odwołania powoda od decyzji rady o jego wykluczeniu. Dlatego też pogląd Sądu Wojewódzkiego o braku wpływu tej uchwały na wykluczenie powoda okazał się nieuzasadniony, wobec czego musi upaść także oparta na tym błędnym poglądzie ocena, jakoby zaskarżona uchwała walnego zgromadzenia nie naruszyła praw powoda.Sąd Najwyższy stwierdza ponadto, że utrzymanie w mocy tej uchwały mogłoby stanowić zachętę do stosowania przez walne zgromadzenie wyżej opisanej niewłaściwej i sprzecznej z prawem praktyki. Uchylenie tedy zaskarżonej uchwały leży nie tylko w prawnie chronionym indywidualnym interesie powoda, lecz także w interesie społecznym, gdyż powinno ono zapobiegać naruszeniu prawa i przepisów statutowych, chroniących uprawnienia członków spółdzielni. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy z mocy art. 38 § 2 ustawy o spółdzielniach i ich związkach oraz art. 390 § 1 k.p.c., uwzględniając rewizję, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił zaskarżoną uchwałę walnego zgromadzenia pozwanej Spółdzielni, "upoważniającą" radę do wykluczenia powoda ze Spółdzielni na najbliższym posiedzeniu rady.