II CR 216/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski. Sędziowie: S. Kałamajski (sprawozdawca), T. Byliński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Władysława H. przeciwko Spółdzielni Inwalidów w R. o ustalenie i zapłatę, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach Ośrodek w Radomiu z dnia 3 grudnia 1957 r.,1) zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej ustalenia i ustalił, że uchwała walnego zgromadzenia pozwanej Spółdzielni z dnia 12 kwietnia 1957 r. w przedmiocie wykluczenia powoda ze Spółdzielni jest nieważna;2) uchylił zaskarżony wyrok w pozostałej części i w tym zakresie do ponownego rozpoznania w innym składzie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Kielcach Ośrodek w Radomiu.Uzasadnienie faktycznePowód był członkiem pozwanej Spółdzielni od jej założenia i pracował w warsztacie szklarskim. Dnia 9 marca 1957 r. rada nadzorcza pozwanej Spółdzielni postanowiła wykluczyć powoda ze Spółdzielni. Od decyzji tej powód odwołał się do walnego zgromadzenia, składając odwołanie dnia 8 kwietnia 1957 r., po czym sprawa jego została skierowana na walne zgromadzenie, które było już zwołane na dzień 12 kwietnia 1957 r., bez wymienienia, rzecz jasna, w porządku obrad sprawy powoda. Obecni na walnym zgromadzeniu członkowie uchwalili porządek obrad proponowany przez przewodniczącego wraz z punktem dotyczącym sprawy powoda. W wyniku obrad walne zgromadzenie decyzję rady nadzorczej z dnia 9 marca 1957 r. zatwierdziło. W myśl § 20 statutu wykluczenie jest równoznaczne z niezwłoczną utratą prawa do zatrudnienia". Na tej podstawie zarząd pozwanej spółdzielni po decyzji rady nadzorczej odmówił zatrudnienia powoda.W pozwie wniesionym dnia 15 maja 1957 r. powód żądał: 1) ustalenia, że uchwała walnego zgromadzenia z dnia 12 kwietnia 1957 r. dotycząca wykluczenia powoda jest nieważna, 2) zasądzenia 4.325 zł. Powód twierdził, że zaskarżona uchwała jest nieważna z powodu zwołania walnego zgromadzenia niezgodnie z § 27 statutu (członkowie nie byli powiadomieni o porządku obrad co najmniej na 7 dni przed zgromadzeniem) i jest niesłuszna w świetle § 20 statutu. Powód twierdził dalej, że Spółdzielnia zupełnie bezprawnie wstrzymała wypłatę sumy 1.300 zł należnej z tytułu nadwyżki bilansowej za rok 1956 oraz nie dopłaciła należności za miesiąc luty, marzec i połowę kwietnia w kwocie 1.105 zł, powinna wiec - wobec bezpodstawnego zwolnienia - wypłacić należność za urlop i za dwa tygodnie wypowiedzenia oraz zwrócić za nie wypłacony dodatek rodzinny za miesiąc marzec i kwiecień w sumie 1.170 zł, co razem daje sumę 4.325 zł.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Sąd Wojewódzki powództwo oddalił.Sąd Wojewódzki uznał, że niezachowanie przewidzianego w § 27 statutu siedmiodniowego terminu jest nieistotne, skoro stało się to na prośbę powoda, który przyniósłszy w dniu 8 kwietnia 1957 r. odwołanie, nalegał - mimo zwrócenia mu uwagi na § 27 statutu - na to, by sprawę jego rozpatrzono na walnym zgromadzeniu w dniu 12 kwietnia 1957 r., i skoro powód, będąc obecny na walnym zgromadzeniu, miał możność obrony i bronił się. Sąd Wojewódzki uznał nadto, że zaskarżona uchwała i decyzja rady nadzorczej są uzasadnione w myśl § 20 pkt 3 statutu, gdyż powód, któremu polecono wykonanie usług szklarskich w Zakładach Przemysłu Piekarniczego w R., wiedział o pobraniu z magazynu pozwanej Spółdzielni i o wykazaniu niemal trzykrotnie większej ilości szkła okiennego oraz miał korzyści materialne z tych nadużyć, a pozwana Spółdzielnia poniosła szkodę.Oddalając żądanie zapłaty nadwyżki bilansowej, Sąd Wojewódzki powołał się na uchwałę o wykluczeniu oraz na uchwałę nr 5 Prezydium Rady i Zarządu Związku Spółdzielni Inwalidów z dnia 27 lutego 1957 r. w sprawie zasad podziału czystej nadwyżki za rok 1956, powziętą na podstawie uchwały zjazdu delegatów spółdzielni inwalidzkich z dnia 23-24 stycznia 1957 r.Dalsze żądanie powoda Sąd Wojewódzki oddalił, opierając się na wyżej cytowanym § 20 statutu.W rewizji powód wnosił o zmianą zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego w Radomiu w części dotyczącej punktu pierwszego petitum powództwa i o orzeczenie w tej części co do istoty sprawy przez uznanie uchwały walnego zgromadzenia pozwanej Spółdzielni o wykluczeniu powoda ze Spółdzielni za nieważną, z zasądzeniem dla powoda od pozwanej kosztów procesu według norm za obie instancje, a o uchylenie tegoż wyroku co do oddalenia reszty powództwa i przekazanie sprawy w tej części do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów procesu postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jedną z zasadniczych przesłanek ważności uchwały walnego zgromadzenia członków spółdzielni jest prawidłowe zwołanie walnego zgromadzenia. W myśl art. 50 ust. 1 ustawy o spółdzielniach przy zwoływaniu walnego zgromadzenia należy zawiadomić członków o czasie, miejscu i porządku obrad zgromadzenia w sposób oznaczony w statucie spółdzielni. Ze względu na doniosłe znaczenie walnego zgromadzenia zarówno dla samej spółdzielni, jak i dla wszystkich jej członków razem i dla każdego z osobna (por. art. 25 ustawy o spółdzielniach) oraz ze względu na prawo każdego członka do udziału w walnym zgromadzeniu i do zabierania głosu, a więc tym samym do wpływania na wynik głosowania na walnym zgromadzeniu - cytowana dyspozycja art. 50 ust. 1 nie może być zmieniona ani przez statut, ani w drodze porozumienia między zarządem lub radą nadzorczą a poszczególnymi członkami. Jeżeli więc przy zwoływaniu walnego zgromadzenia zawiadomiono członków o porządku obrad w sposób nie odpowiadający postanowieniom statutu, to uchwała odnosząca się do tego punktu porządku obrad jest nieważna.Statut pozwanej Spółdzielni w § 27 stanowi, że o czasie, miejscu i porządku obrad członkowie powinni być powiadomieni co najmniej na 7 dni przed walnym zgromadzeniem. W sprawie niniejszej jest niesporne, że "sprawa powoda" nie była umieszczona w porządku obrad, o którym zawiadomiono członków na 7 dni przed walnym zgromadzeniem, oraz że porządek obrad postanowiono uzupełnić punktem "sprawa powoda" dopiero na 4 dni przed walnym zgromadzeniem. Wobec tego uchwałę walnego zgromadzenia co do "sprawy powoda", zgodnie z poprzednimi wywodami, ocenić trzeba jako nieważną. Odmienne stanowisko Sądu Wojewódzkiego -wynikające z ujęcia sprawy wyłącznie z punktu widzenia interesu indywidualnego członka spółdzielni - nie jest trafne.W takim stanie sprawy zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej zaskarżonej uchwały walnego zgromadzenia z dnia 12 kwietnia 1957 r. jest niesłuszne, a ponieważ co do tej części zaskarżonego wyroku nie ma uchybień procesowych, zachodzi zaś tylko naruszenie prawa materialnego, przeto Sąd Najwyższy z mocy art. 386 k.p.c. orzekł co do istoty jak w sentencji niniejszego wyroku.Orzeczenie to dotyczy tylko uchwały walnego zgromadzenia z dnia 12 kwietnia 1957 r., nie przesądza jednak uchwały rady nadzorczej z dnia 4 marca 1957 r., która na skutek odwołania powoda złożonego dnia 8 kwietnia 1957 r. powinna być rozpoznana na walnym zgromadzeniu, zwołanym odpowiednio do przepisów art. 50 (1) ustawy o spółdzielniach i § 27 statutu pozwanej.Nie mógł też być utrzymany w mocy zaskarżony wyrok w pozostałej części, gdyż wynik procesu w tym zakresie zależy zasadniczo od wyniku ostatecznego co do decyzji rady nadzorczej z dnia 9 marca 1957 r., po rozważeniu przez walne zgromadzenie odwołania powoda. Z tego względu w tej drugiej części zaskarżony wyrok został uchylony i w tym zakresie sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.