IV CR 269/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Ł. Grygołajtys.Sędziowie SN: F. Wesely (spr.), M. Sychowicz.Protokolant: B. Woropaj.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 1981 r. sprawy z powództwa Anny U. i Andrzeja U. przeciwko Jackowi Z. o ustalenie na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 17 marca 1931 r. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w K. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowodowie jako następcy prawni wnieśli:o ustalenie, że ich zmarły ojciec i mąż docent dr Alfred U. jest współtwórcą w 50% patentu wydanego przez Urząd Patentowy PRL Nr 98828 pt. "Sposób ochrony przed pleśnieniem tytoniu przemysłowego, zwłaszcza, uszlachetnionego sosem". Ponadto wnoszę o zasądzenie od pozwanego Jacka Z. kosztów postępowania.Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, przyznając, że wspólnie z poprzednikiem powodów, pracując w Centralnym Laboratorium Przemysłu Tytoniowego w K. opracowywał temat oznaczony symbole 102-11-2 pt. "Obróbka cieplna i chemiczna Burleyʼa krajowego", którego celem było poprzez wprowadzenie różnych chemicznych konserwantów do sosu, stosowanego przy stosowaniu krajowego tytoniu odmiany Burleyʼa, wytypowanie najodpowiedniejszego z nich do zastosowania w skali produkcyjnej, a to dla ochrony przed pleśnieniem stosowanego tytoniu krajowego odmiany Burleyʼa, zaprzeczył jednak, by wyniki badań nad tym tematem były przedmiotom patentu Nr 98828 udzielonego przez Urząd Patentowy PRL, by wkład pracy poprzednika powodów w opracowaniu powyższego tematu miał jakieś istotne znaczenie, a w szczególności by był twórczy.Poprzednik prawny powodów zmarł w początkowej fazie prac nad tematem; zarówno projekt podjęcia badań nad tematem 102-11-2 jako też konspekt, czyli cały plan badań, a dalej sprawozdanie z wykonania tematu i opracowanie skutecznego wniosku do Urzędu Patentowego o udzielenie patentu - były wyłącznie dziełem pozwanego.Sąd Wojewódzki po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w tym również z opinii biegłych, ustalił, że zmarły A.U. był autorem tylko w 25%, zaś pozwany w 75%, przy czym wyższy udział pozwanego uzasadnił tym, że on wykazał przez Urzędem Patentowym zdolność patentową rozwiązania w sytuacji, gdy Urząd Patentowy zgłosił zastrzeżenia co do istnienia cech nowości.W oparciu o powyższe ustalenie Sąd Wojewódzki orzekł, że powodom (jako następcom prawnym A.U., przysługuje w 25% prawa z patentu) a w pozostałym zakresie powództwo oddalił.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji obu Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, że wprawdzie, w świetle tak stanowiska judykatury, jak i doktryny, do ustalania autorstwa wynalazku powołany jest jedynie sąd, jednakże zgodnie z treścią art. 109 ust. 1 pkt 1) i 3) ustawy o wynalazczości z 1972 r. unieważnienie patentu czy też świadectwa autorskiego jak również przeniesienie patentu uzyskanego przez osobę nieuprawnioną, zastrzeżone zostało Urzędowi Patentowemu. Tego Sąd Wojewódzki nie miał na uwadze, ferując zaskarżony wyrok, zresztą przekraczając żądanie pozwu. Patent, jak również świadectwo autorskie, jest dokumentem urzędowym i wywołuje skutki określone w art. 244 § 1 k.p.c. i dlatego konieczne jest postępowanie zmierzające, w wypadku wadliwości takiego dokumentu, w przepisanej drodze do ustalenia zgodności ze stanem faktycznym (por. art. 51 Prawa wynalazczego).O ile chodzi o autorstwo wynalazku, to czynione są zarzuty strony pozwanej w świetle przekonywających ustaleń zaskarżonego wyroku opartych na wnikliwych opiniach biegłych. Z opinii biegłych w szczególności wynika, że główna idea wynalazku należała do zmarłego A.U. i że idea ta jest zawarta w patencie. Pozwany pomysł ten rozpracował i doprowadził do konkretnego stanu, jako rozwiązania technicznego nadającego się do opatentowania, przy czym trzeba pamiętać, że chodzi w nin. sprawie o patent tymczasowy, wydany tylko na podstawie ograniczonego badania (art. 13 ust. 1 ustawy o wynalazczości). Biegli porównywali stan prac za życia A.U. ze zgłoszeniem wynalazku i potwierdzili to, że zawiera ono idee wynalazcze zmarłego.Trafna jest jednak rewizja powodów, jeżeli kwestionuje przyjęcie autorstwa A.U. tylko w 25%. Nie można się bowiem zgodzić z poglądom za skarżonego wyrokuj że praca badawcza pozwanego w kierunku wykazania przed Urzędem Patentowym istnienia w zgłoszonym rozwiązaniu cech wynalazku z art. 10 ustawy o wynalazczości, a nawet wykrycie zjawisk i procesów, które dały nieoczekiwany efekt zgłoszonego rozwiązania, była pracą nad rozwiązaniem wynalazku, który przecież powstał przed jego zgłoszeniem. Prace wykonywane dla uzasadnienia, że zgłoszone rozwiązanie jest wynalazkiem nie są rozwiązaniem technicznym, autorstwa którego w sprawie się dochodzi. A przecież należy przypomnieć, że chodzi o patent tymczasowy i nie wiadomo jeszcze, jak do zgłoszenia ustosunkuje się Urząd Patentowy w razie wystąpienia o pełne badanie (por. art. 35 ust. 1 ustawy o wynalazczości).Ostatecznie jednakże do Sądu Wojewódzkiego należy dokonanie ustalenia udziału twórców w autorstwie wynalazku po odrzuceniu pracy teoretycznej i badawczej pozwanego już po zgłoszeniu wynalazku do Urzędu Patentowego.Z tych względów z mocy art. 333 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.