IV CR 475/59

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wiktorii G. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Zarząd Budynków Mieszkalnych w G. o wydanie nieruchomości, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 31 marca 1959 r., zaskarżony wyrok uchylił i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Nowym Tomyślu - Wydział Zamiejscowy w Grodzisku Wlkp. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki zobowiązał pozwanego do wydania powódce części nieruchomości, o powierzchni 2470 m2, położonej w G., zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w Grodzisku Wlkp. pod nr kw. 1011.W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, że mimo upływu 3 lat od wniesienia pozwu w niniejszej sprawie, aczkolwiek Skarb Państwa w odpowiedzi na pozew twierdził, iż wobec zabudowania powyższej nieruchomości przez okupanta zamierza ją nabyć w drodze wywłaszczenia w trybie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało wszczęte. Przeto roszczenie powódki oparte na art. 28 pr. rzecz. podlega uwzględnieniu.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji pozwanego, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. z 1946 r. Nr 13, poz. 87) w art. 30 ust. 2 stanowi, iż w stosunku do Skarbu Państwa i instytucji państwowych przywrócenie posiadania majątku opuszczonego może nastąpić tylko za dostatecznym zabezpieczeniem należności z tytułu nakładów. Wymieniony przepis jest normą prawa materialnego. Ma on zastosowanie także w przypadku dochodzenia wydania majątku opuszczonego w drodze powództwa windykacyjnego.Sąd Wojewódzki, aczkolwiek wedle niezaprzeczonych przez powódkę twierdzeń pozwanego na wymienionej na wstępie nieruchomości zostały wzniesione przez okupanta budynki mieszkalne stanowiące nakład w rozumieniu art. 5 powołanego dekretu z dnia 8 marca 1946 r., nie dokonał ustaleń, które umożliwiałyby ocenę, czy zaskarżony wyrok nie został wydany, co Sąd Najwyższy na podstawie art. 380 § 1 pkt 4 k.p.c. z urzędu wziął pod rozwagę, z naruszeniem art. 30 ust. 1 wyżej wymienionego dekretu. Przeto z powyższych już przyczyn zaskarżony wyrok podlega uchyleniu.W związku z wywodami strony skarżącej, iż Sąd Wojewódzki winien był postępowanie w niniejszej sprawie zawiesić wobec wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego co do wymienionej na wstępie nieruchomości, należy stwierdzić, iż udzielenie Prezydium MRN w G. przez Przewodniczącego PKPG zezwolenia na nabycie powyższej nieruchomości w trybie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. nie jest równoznaczne z wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Według art. 17 pkt 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. - o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) i również w myśl art. 15 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70) wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następuje na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie zgłoszony w Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, przy czym w myśl art. 17 pkt 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. do wniosku należało dołączyć wskazane zezwolenie Przewodniczącego PKPG. Sąd Powiatowy winien przeto w związku z treścią pisma Prez. MRN w G. zwrócić się do właściwego dla orzekania w przedmiocie wywłaszczenia Wydziału Prezydium WRN w P. o udzielenie informacji, czy postępowanie wywłaszczeniowe w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości zostało wszczęte. W razie wszczęcia takiego postępowania, należałoby w myśl art. 191 pkt 3 k.p.c. zawiesić postępowanie w niniejszej sprawie. Z przytoczonych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 384 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.