IV CR 508/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szachułowicz. Sędziowie: Z. Wasilkowska (sprawozdawca), Z. Świeboda.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Masy Upadłościowej Rzemieślniczej Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu "O" w K. przeciwko C. i Hugo P. o zapłatę, na skutek rewizji pozwanego Wł. C. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 28 lipca 1976 r.zmienił zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo i orzekającej o kosztach procesu i powództwo oddalił; zasądził od strony powodowej na rzecz pozwanego Władysława C. kwotę 10.045 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za wszystkie instancje.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 28.VII.1976 r. Sąd Wojewódzki rozpoznając sprawę po raz drugi, zasądził na rzecz strony powodowej od pozwanych solidarnie kwotę 25.000 zł, a ponadto od pozwanego Władysława C. kwotę 83.917 zł z odsetkami.Sąd Wojewódzki ustalił, że pozwany Wł. C. jako członek powodowej Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu wykonywał na jej rzecz różne zamówienia i z tego tytułu winien jest powódce zgodnie z opinią biegłego kwotę 108.913 zł. Zadłużenie powstało w 1964 r., a powództwo zostało wniesione w 1968 r., a więc po upływie dwuletniego przedawnienia przewidzianego w art. 646 k.c. Sąd Wojewódzki przedawnienia tego nie uwzględnił z dwóch przyczyn. Po pierwsze, zdaniem Sądu, uchwała składu siedmiu sędziów SN z 12.VII.1975 r. (OSNCP 1976, poz. 21) odnosi się tylko do roszczeń członka spółdzielni rzemieślniczej do spółdzielni z tytułu należności za wykonane roboty, a nie do sytuacji odwrotnej. Po drugie, Sąd Wojewódzki jest związany wytycznymi zawartymi w poprzednim wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21.VI.1972 r., w którym Sąd Najwyższy przyjął, że w sprawie ma zastosowanie przedawnienie 10-letnie.Dlatego też Sąd Wojewódzki uwzględnił roszczenie w całości w stosunku do pozwanego Wł. C., a w stosunku do współpozwanego H. P. do wysokości poręczenia wekslowego opiewającego na 25.000 zł.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję od powyższego wyroku, wniesioną przez pozwanego Wł. C., Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:Pogląd Sądu Wojewódzkiego, że powołana wyżej uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 12.VII.1975 r. III CZP 9/75 odnosi się tylko do roszczeń członka spółdzielni rzemieślniczej względem spółdzielni, a nie do wzajemnych roszczeń spółdzielni w stosunku do jej członka, jest niezasadny. Sama teza uchwały dotyczy istotnie tylko roszczeń członka spółdzielni względem spółdzielni, tłumaczy się to jednak faktem, że Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi ściśle na postawione w sprawie pytanie prawne. Już jednak w uzasadnieniu uchwały znalazła się wzmianka, stwierdzająca, że takie samo dwuletnie przedawnienie odnosi się do roszczeń rzemieślniczej spółdzielni w stosunku do rzemieślnika.Pogląd zawarty w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów SN należy uznać za trafny. Przemawia za nim przede wszystkim tekst art. 646 k.c., który mówi o roszczeniach "wynikających z umowy o dzieło", z umowy tej zaś wynikają roszczenia dla obu stron, tj. zarówno dla zamawiającego, jak i dla przyjmującego zamówienie. Ponadto pogląd ten zgodny jest z zasadą równorzędności podmiotów w stosunkach cywilnoprawnych.Z tych przyczyn należy przyjąć, że uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 12.VII.1975 r. (OSNCP 1976, poz. 21) dotycząca dwuletniego przedawnienia roszczeń z art. 646 k.c. odnosi się nie tylko do roszczeń członka spółdzielni rzemieślniczej w stosunku do tej spółdzielni za wykonane roboty, ale także do wzajemnych roszczeń spółdzielni względem jej członka.Nie można również podzielić poglądu Sądu Wojewódzkiego w odniesieniu do zakresu związania oceną prawną zawartą w poprzednim wyroku Sądu Najwyższego.Jak wynika z art. 389 k.p.c., związanie oceną prawną dokonaną przez sąd rewizyjny nie dotyczy wypadku, gdy nastąpiła zmiana ustawy lub gdy odmienna wykładnia wynika z późniejszych wytycznych Sądu Najwyższego, a gdy sądem rewizyjnym jest Sąd Najwyższy - z późniejszej uchwały tego sądu wpisanej do księgi zasad prawnych.W danej sprawie Sąd Najwyższy wskazując w poprzednim wyroku z dnia 21.VI.1972 r., że ma zastosowanie przedawnienie 10-letnie, powołał się na poprzednie orzecznictwo Sądu Najwyższego, które przyjmowało takie właśnie przedawnienie w stosunkach między spółdzielnią zaopatrzenia i zbytu (obecnie spółdzielnią rzemieślniczą) a jej członkiem.Skoro więc w okresie późniejszym w uchwale składu siedmiu sędziów SN wpisanej do księgi zasad prawnych Sąd Najwyższy dokonał odmiennej wykładni przepisów dotyczących przedawnienia w stosunkach między spółdzielnią rzemieślniczą a jej członkiem, to ta odmienna wykładnia ujęta w formę zasady prawnej wpisanej do księgi zasad prawnych przekreśla związanie przewidziane w zdaniu pierwszym art. 389 k.p.c.W tym stanie rzeczy rewizję należy uznać za uzasadnioną, a ponieważ w sprawie chodzi tylko o naruszenie prawa materialnego, przeto Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. i powództwo oddalił. Oddalenie to z mocy art. 384 k.p.c. obejmuje również współpozwanego Hugona P., który wyroku nie zaskarżył.Z tych wszystkich przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.