IV CR 78/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN H. Ciepła. Sędziowie SN: J. Niejadlik (sprawozdawca), J. Sokołowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Krzysztofa P. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej przy Kopalni Węgla Kamiennego w K. o uchylenie uchwały na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 31 października 1984 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneW dniu 8 maja 1982 r. pozwana Spółdzielnia Mieszkaniowa uzyskała osobowość prawną. Rada uchwaliła - na posiedzeniu w dniu 15 grudnia 1982 r. - zasady ustalania kolejności wpisu do rejestru członków tej Spółdzielni. Były to takie kryteria, jak: warunki mieszkaniowe, staż pracy, zdarzenia losowe, dyscyplina pracy, przydatność dla Zakładu, dokonane wpłaty oraz dopełnienie formalności. Komisja, mając na uwadze powyższe, zaproponowała dla powoda Krzysztofa P. wpis pod poz. 203, ale wskutek odwołań innych zmieniono mu tę kolejność na 205. Tak ustaloną kolejność wpisu do rejestru członków zatwierdziła w dniu 17 marca 1983 r. Rada Nadzorcza pozwanej Spółdzielni. Na członka tej Spółdzielni został powód przyjęty dnia 3 czerwca 1983 r. W umowie z dnia 9 grudnia 1983 r. Zarząd potwierdził, że według kolejności, w jakiej został wpisany do rejestru członków, powód w przyszłości uzyska przydział lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego). Regulamin jednak uchwalony dnia 1 grudnia 1983 r. na podstawie nowego statutu (rej. 17 sierpnia 1983 r.) stanowi, że kolejność umów określających przydziały mieszkań należy ustalać od daty zgromadzenia przez członka wymaganego wkładu (§ 9 ust. 1, § 13 ust. 1 pkt b). Powód twierdził, że stosownie do tego kryterium regulaminowego powinien być umieszczony na liście przydziałów domów jednorodzinnych pod poz. 18, podczas gdy Zarząd - kierujący się kryteriami opracowanymi dnia 15 grudnia 1982 r. przez Radę Nadzorczą - umieścił go na liście tej pod pozycją 72. Mimo odwołania uchwałą z dnia 6 lipca 1984 r. Rada Nadzorcza utrzymała w mocy decyzję podjętą w tym przedmiocie przez Zarząd w dniu 28 kwietnia 1984 r.Powód żądał w pozwie nakazanie pozwanej Spółdzielni, żeby zmieniła kolejność przydziałów i zakwalifikowała go do przydziału domku jednorodzinnego według kolejności odpowiadającej dacie zgromadzenia przez niego wymaganego wkładu. Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, zarzucając, że przy opracowywaniu listy przydziałów domków jednorodzinnych nie doszło do naruszenia kryteriów uchwalonych dnia 15 grudnia 1982 r. przez jej Radę. Uznając obronę pozwanej Spółdzielni za wykazaną, Sąd Wojewódzki oddalił powództwo.W rewizji - powołującej podstawy zaskarżenia z art. 368 pkt 1, 3 i 4 k.p.c. - powód wnosił o zmianę tego wyroku i o orzeczenie zgodnie ze zgłoszonym przez niego żądaniem.Rewizja jest bezzasadna.Myli się skarżący podnosząc, że mimo braku ku temu podstaw przyjął Sąd Wojewódzki, iż czynności podejmowane przed dniem 1 grudnia 1983 r. (uchwalenie regulaminu) w przedmiocie ustalenia kolejności przydziałów przez organy pozwanej Spółdzielni lokali mieszkalnych są skuteczne. Zasady przydziału mieszkań miały - stosownie do § 52 ust. 1 pkt 3 statutu (rej. 8 maja 1982 r.) - normować postanowienia regulaminu, uchwalonego przez Radę Spółdzielni. Takie zasady Rada pozwanej Spółdzielni ustaliła uchwałą z dnia 15 grudnia 1982 r. Skoro pochodzą one od kompetentnego organu, to mimo niedoskonałości normatywnej nie ma przeciwwskazań do traktowania ich jako regulaminu przydziału mieszkań. Nie kolidują przecież z postanowieniami statutu ani też nie były sprzeczne z - obowiązującymi w tej dacie - przepisami ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61 ze zm.). W konsekwencji, trafnie uznał Sąd Wojewódzki, że od 15 grudnia 1982 r. w pozwanej Spółdzielni obowiązywał regulamin normujący kolejność wpisów do rejestru członków i "ustalenie kolejności na mieszkanie".W tym przedmiocie jednak organy pozwanej Spółdzielni podejmowały czynności po wejściu w życie prawa spółdzielczego z 1982 r. Regulamin, jako akt wykonawczy, jest ściśle powiązany ze statutem spółdzielni. Prawo to zastrzega, że dotychczasowe statuty (a więc i regulaminy) pozostają w mocy do czasu zarejestrowania nowych, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa spółdzielczego (art. 279 § 2). Oznacza to, że postanowienia regulaminu uchwalonego w dniu 15 grudnia 1982 r. przez Radę pozwanej Spółdzielni zachowałyby, w każdym razie do dnia 1 grudnia 1983 r., moc obowiązującą, gdyby przyjęte w nich rozwiązania nie kolidowały z przepisami tego prawa. Prawo spółdzielcze stanowi (art. 205), że zasady zawierania umów ustalających kolejność przydziałów mieszkań, powinien określać statut uwzględniający wytyczne rady właściwego centralnego związku. W powołanych wyżej wytycznych, organ ten inaczej aniżeli uczyniono to w regulaminie z dnia 15 grudnia 1982 r. unormował zasady przydziałów mieszkań, jako że postanowił, iż "lista przydziału mieszkań obejmuje członków w kolejności wynikającej z numerów umów" (§ 16) zawartych ze Spółdzielnią, według "kolejności zgromadzonego wkładu" (§ 6 ust. 1, § 12 ust. 1). Nie oznacza to jednak, że z dniem wejścia w życie (1 kwietnia 1983 r.) tychże wytycznych utraciły moc postanowienia dotychczasowego regulaminu przydziału mieszkań. Stosunki między członkami a spółdzielnią kształtowane i konkretyzowane są w ramach postanowień ich statutów (regulaminów). Tylko taki akt, z chwilą zarejestrowania, staje się podstawą prawną działania spółdzielni i oceny jej stosunków z członkami (art. 8, 42, 86 prawa spółdzielczego). W tej sytuacji wytyczne rady właściwego centralnego związku, określające zasady zawierania umów i ustalania kolejności przydziału lokali mieszkalnych (art. 205 prawa spółdzielczego), zawarte w uchwale nr 3 Rady Centralnego Związku Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego z dnia 3 marca 1983 r. w sprawie zasad przyjmowania członków, przydziału i zamiany mieszkań w spółdzielniach mieszkaniowych (Inf. i Kom. Nr 5, poz. 18), obowiązują w stosunkach między spółdzielnią mieszkaniową a jej członkami tylko w takim zakresie, w jakim zostały przyjęte w statucie (regulaminie) tej spółdzielni. Dyrektywy, sugerowane w tej uchwale, weszły - zresztą w pewnym tylko zakresie - do regulaminu pozwanej Spółdzielni w dniu 1 grudnia 1983 r. Prowadzi to do wniosku, że dotychczasowy regulamin nie był do dnia 30 listopada 1983 r. sprzeczny z przepisami prawa spółdzielczego.Niewadliwe ustalenia zaskarżonego wyroku wskazują, że do czasu wejścia w życie nowego regulaminu organy pozwanej Spółdzielni nie zakończyły czynności podjętych w przedmiocie przydziałów lokali mieszkalnych (domków jednorodzinnych) na rzecz jej członków. Wywołało to potrzebę udzielenia odpowiedzi na pytanie, w jakim zakresie nowy regulamin utrzymał tu w mocy uprzednie czynności Zarządu. Postanowienia tego regulaminu nie sprzeciwiają się zawieraniu umów określających kolejność przydziału mieszkań z członkami, przyjętymi do pozwanej Spółdzielni przed zmianą statutu (regulaminu). Brak jest jednak normy wyraźnie wyjaśniającej, czy kolejność przydziału mieszkań, ustalona dla tych członków według zasad dotychczasowego regulaminu powinna być miarodajna przy zawieraniu po tej dacie umów, o których mowa w art. 205 prawa spółdzielczego. Za pozytywną odpowiedzią na to pytanie przemawia § 9 ust. 2 obowiązującego regulaminu. Nie przekreśla on możliwości stosowania dotychczasowego regulaminu w stosunku do osób objętych nie zrealizowanymi do dnia 1 grudnia 1983 r. listami przydziałów mieszkań (§ 13). Zasada prawa międzyczasowego, w myśl której uprawnienia istniejące w chwili wejścia w życie nowego przepisu prawa tracą moc tylko wtedy, gdy przepis ten wyraźnie tak stanowi, przemawia jednak za uznaniem za takie również osób, w odniesieniu do których przed tą datą "prawomocnie" ustalono kolejność, w jakiej w przyszłości uzyskają one przydziały mieszkań (ogłoszenie listy, doręczenie ich zainteresowanym, pouczenie o odwołaniu). Z dotychczasowych czynności (w zasadzie zakończonych 17 marca 1983 r.) inni członkowie pozwanej Spółdzielni nabyli pewne uprawnienia, których nie powinno się im odbierać. Ustalenia, że na liście kandydatów do uzyskania przydziałów domków jednorodzinnych został umieszczony według kolejności wskazanej w postanowieniach dotychczasowego regulaminu, skarżący nie zwalczał. Odpaść - w konsekwencji - musi zarzut, że do oddalenia powództwa doszło z naruszeniem obowiązujących w tym przedmiocie postanowień statutu (regulaminu).Dlatego jego rewizję oddalono (art. 387 k.p.c.).