IV CR 8/80
PostanowienieIzba Cywilna1980-02-26
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie o ubezwłasnowolnienie prowadzone przez Sąd Wojewódzki w składzie z delegowanym sędzią rejonowym jako przewodniczącym jest dotknięte nieważnością?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o ubezwłasnowolnieniu z powodu nieważności postępowania. Nieważność tę spowodował fakt, że w składzie orzekającym Sądu Wojewódzkiego brał udział delegowany sędzia rejonowy w charakterze przewodniczącego. Było to sprzeczne z przepisami prawa, które stanowią, że sprawy o ubezwłasnowolnienie rozpoznawane są przez sąd wojewódzki w składzie trzech sędziów zawodowych.Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki w Katowicach ubezwłasnowolnił całkowicie Tomasza K. z powodu choroby psychicznej. Od tego postanowienia została wniesiona rewizja przez uczestnika postępowania. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę na skutek tej rewizji.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach, znosząc postępowanie przed tym sądem jako dotknięte nieważnością.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN F. Wesely (sprawozdawca). Sędziowie SN: S. Rudnicki, R. Czarnecki.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, W. Sztejn, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z wniosku Marii K. o ubezwłasnowolnienie Tomasza K., na skutek rewizji uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 9 lipca 1979 r.uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach, przy czym zniósł postępowanie przed tym Sądem jako dotknięte nieważnością.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki ubezwłasnowolnił całkowicie uczestnika postępowania urodzonego w r. 1913 z powodu choroby psychicznej pod postacią zespołu urojeniowego na podłożu miażdżycowym.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji od tego postanowienia, wniesionej przez uczestnika postępowania, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przede wszystkim należy stwierdzić z urzędu na podstawie art. 381 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., że Sąd Wojewódzki rozpoznał sprawę w składzie sprzecznym z przepisami prawa, co skutkuje nieważność postępowania (art. 369 pkt 4 k.p.c.).W składzie bowiem sądu orzekającego w sprawie brał udział delegowany sędzia rejonowy w charakterze przewodniczącego sądu. Było to sprzeczne z treścią art. 25 § 2 prawa o ustroju sądów powszechnych, gdyż sędzia innego sądu nie może być przewodniczącym sądu rozpoznającego sprawę. Delegacja sędziego rejonowego do sądu wojewódzkiego przez Ministra Sprawiedliwości może jedynie upoważnić tego sędziego do przewodniczenia w sprawach rozpoznawanych przez ten sąd w pierwszej instancji w składzie jednego sędziego i dwóch ławników. Sprawy zaś o ubezwłasnowolnienie zgodnie z dyspozycją art. 544 § 1 k.p.c. podlegają rozpoznaniu przez sąd wojewódzki, jako sąd pierwszej instancji, w składzie trzech sędziów zawodowych.Dlatego z mocy art. 388 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- II CR 500/64 1965-04-01Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie o ubezwłasnowolnienie, w szczególności czy wysłuchał osobę, która miała być ubezwłasnowolniona, zgodnie z przepisami dekretu o postępow…
- 2 CR 1271/57 1959-01-26Czy nieważność postanowienia o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego, podjętego z naruszeniem przepisów proceduralnych, skutkuje nieważnością całego wyroku wydanego w dalszym toku postępowania?
- II CSKP 444/24 2025-03-14Czy sędzia powołany na stanowisko sędziego sądu wyższej instancji może orzekać w sądzie niższej instancji bez delegacji, a jeśli nie, czy prowadzi to do nieważności postępowania?
- IV CSK 193/10 2010-12-09Czy nieważność postępowania zachodzi, gdy wydanie i ogłoszenie wyroku lub postanowienia następuje w innym dniu niż określony w delegacji sędziego do sądu okręgowego?
- III CZ 26/14 2014-06-26Czy nieważność postępowania sądowego z powodu wadliwego składu sądu, wynikająca z przeniesienia sędziego na inne miejsce służbowe przez podsekretarza stanu, ma zastosowanie do spraw rozstrzygniętych przed datą podjęcia u…
Powołane przepisy
art. 381art. 13 § 2 KPCart. 369 pkt 4 KPCart. 25 § 2art. 544 § 1 KPCart. 388 § 2 KPC§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.