IV CR 836/57

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa L. B. przeciwko Skarbowi Państwa o wydanie nieruchomości na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 9 maja 1957 r. rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki oddalił powództwo o wydanie przez Skarb Państwa nieruchomości Pniewy karta 131, zajętej po wojnie przez b. Tymczasowy Zarząd Państwowy jako mienie poniemieckie i następnie przekazanej ZBM w Pniewach. Sąd ustalił, że powód w czasie okupacji był wpisany do III grupy listy narodowościowej niemieckiej i że po zwolnieniu nie składał deklaracji wierności przed władzami administracyjnymi, nie zgłosił wniosku o wszczęcie sądowego postępowania rehabilitacyjnego, ani wreszcie nie toczyło się przeciwko niemu postępowanie karne o przestępstwo przewidziane w dekrecie z dnia 28 czerwca 1956 r. o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości w czasie wojny 1939-1945 r.Oddalenie powództwa uzasadnił Sąd tym, że powód nie wykazał, iż był właścicielem nieruchomości, a z mocy ustawy z dnia 6 maja 1945 r. o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów wobec niezłożenia deklaracji wierności, mienie powoda przeszło na własność Skarbu Państwa.W rewizji powód zarzuca, że Sąd Wojewódzki z uchybieniem przepisów art. 271 i 326 k.p.c. pominął zaofiarowane przez powoda dowody ze świadków S. oraz K. na istotną jego zdaniem okoliczność, że b. Urząd Bezpieczeństwa w Kłodzku dla zachowania w tajemnicy współpracy powoda z Urzędem polecił mu nie składać deklaracji wierności i nie wszczynać postępowania rehabilitacyjnego. Zdaniem skarżącego Sąd Wojewódzki nietrafnie przyjął niewykazanie przez powoda prawa własności nieruchomości mimo powołania się na umowę darowizny z roku 1948, zawartą w formie aktu notarialnego, skarżący dopatruje się więc naruszenia art. 43 prawa rzeczowego w uznaniu, że nie jest właścicielem nieruchomości.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:Sąd Wojewódzki błędnie uznał wpis powoda jako właściciela do księgi wieczystej za nieważny z tego względu, ponieważ dokonany został w czasie okupacji na podstawie orzeczenia sądu niemieckiego. Sąd przeoczył, że powołany w wyroku przepis art. 1 dekretu z dnia 6 czerwca 1955 r. o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych, wydanych w okresie okupacji niemieckiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 25, poz. 151) uległ nowelizacji dekretem z dnia 11 kwietnia 1947 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 144). W świetle tej noweli wpisy w księdze wieczystej, dokonane przez sądy niemieckie podczas okupacji są wtedy tylko nieważne, jeżeli zostały oparte na przepisach, skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu, lub jego obywatelom albo na nieważnych orzeczeniach sądowych, czy też na innych orzeczeniach lub zarządzeniach, sprzecznych z zasadami obowiązującego w Polsce porządku publicznego. W tym zaś kierunku Sąd Wojewódzki żadnych ustaleń nie poczynił.Oddalenie powództwa jest jednak uzasadnione. Jest bowiem niesporne, że powód mimo zapisania go w czasie wojny na listę narodowościową niemiecką nie zgłosił wniosku o rehabilitację. Trafnie więc Sąd Wojewódzki uznał, że z mocy art. 20 ustawy z 6 maja 1945 r. o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów w brzmieniu dekretu z dnia 22 lutego 1946 r. (Dz. U. Nr 11, poz. 73) powód utracił na zawsze całe mienie. Nadto z oświadczeń powoda wynika, że po zakończeniu wojny do dnia dzisiejszego nie był w posiadaniu nieruchomości, przeto roszczenie powoda nie może być uwzględnione z mocy ustawy z 20 sierpnia 1950 r. o zniesieniu sankcji w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swą przynależność do narodowości niemieckiej (Dz. U. Nr 29, poz. 270), dla braku wymogów przewidzianych w § 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lipca 1950 r. w sprawie wykonania powyższej ustawy (Dz. U. Nr 32, poz. 294).Pominięcie przez Sąd Wojewódzki dowodów ze świadków mających potwierdzić, iż powód jako współpracujący z b. Urzędem Bezpieczeństwa miał polecenie nie składać deklaracji wierności, nie mogło wpłynąć na wynik sprawy, bowiem polecenie takie, czy upoważnienie byłoby prawnie bezpodstawne i nie uchyliłoby skutków, jakie ustawodawca związał z niezłożeniem deklaracji wierności.Z tych przyczyn dla braku uzasadnionych podstaw rewizja podlega oddaleniu (art. 383 k.p.c.).