IV CR 926/61
WyrokIzba Cywilna1963-12-08
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracownik, który dopuścił się nadużyć i przywłaszczenia mienia pracodawcy, może być zwolniony z odpowiedzialności odszkodowawczej z powodu przyczynienia się pracodawcy do powstania szkody?Ratio decidendi
Pracownik, który dopuścił się przywłaszczenia mienia pracodawcy, nie może powoływać się na przyczynienie się pracodawcy do powstania szkody w celu obniżenia odszkodowania, nawet jeśli pracodawcy można przypisać określone zaniedbania. Sąd cywilny jest związany ustaleniami sądu karnego co do winy pracownika i wysokości szkody. W przypadku szkody wynikłej z nieuczciwości pracownika, zarzut przyczynienia się pracodawcy nie jest uwzględniany.Stan faktyczny
Powódka Rzemieślnicza Spółdzielnia Pracy żądała zasądzenia od pozwanej T. K. odszkodowania za nadużycia i przywłaszczenie mienia w latach 1957-1959. Pozwana T. K. była pracownicą powódki i księgową Kasy Wzajemnej Pomocy. Sąd Wojewódzki zasądził część dochodzonej kwoty, uwzględniając wzajemne roszczenie pozwanej. Pozwana wniosła rewizję, kwestionując m.in. brak uwzględnienia jej przyczynienia się do powstania szkody.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję pozwanej, utrzymując w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Rzemieślniczej Spółdzielni Pracy Branży Drzewnej "Zgoda" w Ch. przeciwko T. K. i J. K. o zapłatę, na skutek rewizji pozwanej T. K. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy Ośrodek w Toruniu z dnia 31 października 1961 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowódka żądała zasądzenia od pozwanych solidarnie 39.711,44 tytułem odszkodowania. Twierdziła, że pozwana K. będąc jej pracownicą (starszą księgową) i pełniąc jednocześnie obowiązki księgowej Kasy Wzajemnej Pomocy (organu samopomocowego powódki) dopuściła się w latach 1957-1959 nadużyć na tym stanowisku, przywłaszczając sobie kwotę 37.711,44 zł na szkodę wymienionej kasy oraz kwotę 2.000 zł na szkodę powódki.Odpowiedzialność solidarną pozwanego K. powódka uzasadniała tym, że wymieniony jako mąż pozwanej świadomie korzystał z wyrządzonej przez nią szkody.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanej K. na rzecz powódki 36.289,44 zł w pozostałej zaś części oraz w stosunku do pozwanego K. w całości powództwo oddalił, przy czym w uzasadnieniu wyroku przytoczył m. in. co następuje:Zgodnie z opinią biegłych B. W. i Z. W. powódka wykazała, że pozwana T. K. doprowadziła do powstania manka w latach 1957-1959 na szkodę powódki w wysokości 39.711,44 zł.Niemniej jednak, jak wynika z opinii biegłych, pozwana T. K. ma do powódki wzajemne roszczenie w kwocie 2.415 zł z tytułu wynagrodzenia za pracę, nie wypłaconych delegacji służbowych, udziału członkowskiego i wkładów członkowskich. Poza tym powódka przyznała, że na dobro pozwanej na jej koncie figuruje kwota 1.007 zł. Razem przeto wzajemne roszczenie powódki wynosi 3.442 zł. Wobec tego, że powódka domagała się od pozwanej T. K. 39.711,44 zł, a wzajemna pretensja pozwanej wynosiła 3.422 zł, przeto roszczenie powódki w ostatecznym wyniku wynosi 36.298,44 zł.Obrona pozwanej T. K. zmierzająca w kierunku obniżenia odszkodowania przez wykazanie, że powódka przyczyniła się do powstania niedoboru, nie znalazła potwierdzenia w wynikach postępowania dowodowego.Świadek F. nie wie nic o tym jakie pozwana miała biuro i czy powódka odmówiła dokonania napraw mimo żądania pozwanej.Fakt pełnienia obowiązków kasjerki w Kasie Wzajemnej Pomocy, obok pełnienia obowiązków starszej księgowej u powódki, nie może wpływać na obniżenie odszkodowania, ponieważ pozwana ubiegała się o tę pracę, otrzymywała za nią dodatkowe wynagrodzenie i otrzymała ją w celu podwyższenia swego wynagrodzenia. Wprawdzie łączenie obowiązków starszej księgowej u powódki i kasjerki w Kasie Wzajemnej Pomocy nie było dopuszczalne, to jednak okoliczność ta nie może powodować obniżenia odszkodowania z uwagi na intencję zarządu powódki - przyjścia z pomocą pozwanej.Świadek Ł. K. zaznaczył w swoich zeznaniach, że manipulacje dokonane przez pozwaną K. przeprowadzone były bardzo inteligentnie i niefachowcowi trudno byłoby wykryć je.Również obrona pozwanej, że nie odpowiada za kwotę 17.100 zł pobraną przez A. G., nie może zwolnić jej od odpowiedzialności, ponieważ biegli zdecydowanie stwierdzili, że kwota 17.100 zł wpłynęła do pozwanej T. K. i została przeprowadzona przez księgowość.Fakt przeciążenia pracą również nie może odciążyć pozwanej, ponieważ dobrowolnie w celach zarobkowych przyjęła obowiązki kasjerki w Kasie Wzajemnej Pomocy.Powództwo w stosunku do pozwanego K., który zawarł małżeństwo z pozwaną dnia 10. II. 1959 r. Sąd Wojewódzki uznał za nieuzasadnione.Pozwana w rewizji opartej na podstawach z art. 371 § 1 pkt 1, 3, 4 k. p. c. domagała się uchylenia wyroku i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak wynika z akt III Kp 518/61 Sądu Powiatowego we Włocławku pozwana została prawomocnie skazana z art. 1 § 1 i art. 2 § 1 ustawy z dnia 18.VI.1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) za przywłaszczenie ogólnej kwoty 39.678,37 w tym kwoty 37.678,37 zł na szkodę Kasy Wzajemnej Pomocy, w której pełniła obowiązki księgowej oraz kwoty 2.000 zł na szkodę powódki.Ustalenia powyższe, które Sąd Najwyższy dokonał zgodnie z art. 18 § 2 ustawy z dnia 20.VII.1950 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych, przesądza o wyniku sprawy. W procesie niniejszym Sąd cywilny jest związany ustaleniami sądu karnego zarówno co do winy pozwanej jak i co do wysokości szkody(art. 7 k. p. c). Pozwana nie może zatem bronić się, że obciążenie jej kwotą 17.100 zł (pobraną w PKO przez G.) jest nieuzasadnione, skoro skazana została prawomocnie za przywłaszczenie również i tej kwoty.Nieuzasadniony jest także w świetle akt karnych zarzut skarżącej się co do naruszenia przez sąd wojewódzki art. 158 § 2 k. z.Zgodnie z ustalonym już orzecznictwem, gdy szkoda wynikła jak w danym przypadku z nieuczciwości pracownika (np. przywłaszczenie), pracownik w procesie o odszkodowanie nie może powoływać się na przyczynienie się pracodawcy do powstania szkody, chociażby nawet pracodawcy można było przypisać określone zaniedbania. Chybione są więc wywody rewizji, że odszkodowanie powinno być obniżone na podstawie wymienionego przepisu z powodu nie stworzenia skarżącej odpowiednich warunków pracy. Z tych samych względów należało także uznać za niesłuszne dalsze wywody rewizji, mianowicie zarzut nie rozważenia zeznań świadków F. i B. oraz zarzut pominięcia dowodu z przesłuchania stron, dowody te bowiem, wobec prawomocnego skazania pozwanej za przywłaszczenie ściśle określonej kwoty, nie mogłyby mieć wpływu na wynik sprawy.Z tych zasad rewizja jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu (art. 383 k.p.c).
Powiązane orzeczenia
- IV PR 18/81 1981-03-30Czy pracownik ponosi odpowiedzialność za szkodę w mieniu pracodawcy, jeśli szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, a pracodawca nie dopełnił obowiązków nadzoru?
- II PSKP 45/21 2021-09-16Czy pracownik ponosi odpowiedzialność za całość szkody wyrządzonej pracodawcy, jeśli do jej powstania lub zwiększenia przyczynili się również pracodawca lub inne osoby?
- III PK 180/16 2017-08-31Czy pracodawca, który poniósł szkodę w wyniku zawinionego działania pracownika, może dochodzić jej naprawienia od pracownika, nawet jeśli nie podjął próby wyegzekwowania od kontrahenta korzyści uzyskanej wskutek tego dzi…
- I PK 103/18 2019-08-22Czy pracodawca może dochodzić od pracownika odszkodowania za szkodę wyrządzoną w mieniu pracodawcy, jeśli nie udowodnił wszystkich przesłanek odpowiedzialności materialnej pracownika, w tym wysokości szkody?
- I CR 301/58 1959-03-25Czy odpowiedzialność pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy, wynikającą zarówno z niedopełnienia obowiązków pracowniczych, jak i z czynów niedozwolonych, powinna być oceniana wyłącznie na podstawie art. 134 Kodeksu Z…
Powołane przepisy
art. 371 § 1 pkt 1art. 1 § 1art. 2 § 1art. 18 § 2art. 7art. 158 § 2art. 383 KPc§ 1 pkt 1§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026.