IV CSK 12/15

Sygn. akt IV CSK 12/15 POSTANOWIENIE Dnia 15 lipca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Myszka w sprawie z powództwa J. A. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu we Włocławku o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 lipca 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt V ACa 550/13, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. nie obciąża powódki kosztami postępowania kasacyjnego poniesionymi przez stronę pozwaną, 3. przyznaje radcy pr. M.U. od Skarbu Państwa (Sąd Apelacyjny w Gdańsku) kwotę 5400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych), zwiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej powódce w postępowaniu kasacyjnym oraz kwotę 338, 30 zł (trzysta trzydzieści osiem złotych i trzydzieści groszy) tytułem zwrotu poniesionych wydatków. 2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1. w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2. istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3. zachodzi nieważność postępowania lub 4. skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przytoczony przepis pozwala Sądowi Najwyższemu na wstępną, merytoryczną ocenę wniesionej skargi kasacyjnej i zbadanie, czy za jej rozpoznaniem przemawia interes społeczny, skarga kasacyjna bowiem jest środkiem prawnym funkcjonującym przede wszystkim w interesie publicznym, który z kolei przemawia za skoncentrowaniem się Sądu Najwyższego na sprawach najpoważniejszych i precedensowych. Powódka złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2014 r. oddalającego jej apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 13 maja 2013 r., którym Sąd Okręgowy oddalił powództwo o zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego we Włocławku kwoty 500 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Powołując się na podstawę określoną w art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c., wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 13 maja 2013 r. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, ewentualnie orzeczenie co do istoty sprawy i zasądzenie od pozwanego kwoty 500.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca powołała się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. Twierdziła, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni „…art. 23 k.c. w zakresie określenia definicji dóbr osobistych…” oraz „…prawa do bezstronnego sądu i odpowiadającego mu obowiązku przestrzegania zasad równego traktowania 3 stron….”. Poza tym podniosła zarzut nieważności postępowania przez naruszenie art. 379 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 214 k.p.c. i 391 § 1 k.p.c., polegające na pozbawieniu powódki możności obrony praw wskutek nieodroczenia rozprawy apelacyjnej. Analiza wywodów zawartych w skardze kasacyjnej prowadzi do wniosku, że skarżąca nie przytoczyła przekonujących argumentów, świadczących o występowaniu w niniejszej sprawie przesłanek określonych w art. 3989 § 1 pkt 2 ani w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. W art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. chodzi o potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, w związku z czym strona powołująca się na tę przesłankę powinna wykazać, że przepisy potrzebne do rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej wywołują poważne wątpliwości interpretacyjne, wyjaśnić na czym one polegają i przytoczyć argumenty prowadzące do rozbieżnych ocen albo wykazać, że przepisy te wywołują rozbieżności w orzecznictwie sądów. Chodzi przy tym wyłącznie o poważne wątpliwości, wykraczające poza poziom zwykłych wątpliwości prawnych, które powstają niemal w każdym procesie decyzyjnym. Skarżąca nie sprostała tym wymaganiom, w skardze kasacyjnej zawarła wprawdzie rozważania na temat ochrony dóbr osobistych, ale nie wskazała, jakie konkretnie wątpliwości interpretacyjne nasuwa – jej zdaniem – art. 23 k.c., na czym one polegają i dlaczego wymagają wykładni Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie. Skarżąca nie wykazała również nieważności postępowania przed Sądem Apelacyjnym, spowodowanej pozbawieniem jej możności obrony swych praw. Trzeba przypomnieć, że kontrola kasacyjna dokonywana przez Sąd Najwyższy obejmuje stosowanie prawa, i to zarówno prawa procesowego, jak i materialnego, przez sąd drugiej instancji. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy – rozpoznając skargę kasacyjną – nie może w ramach bezpośredniej kontroli kasacyjnej badać kwestii ważności postępowania przed sądem pierwszej instancji. Badanie takie – mające jednak charakter pośredni – jest możliwe, jeżeli skarżący w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. zarzuci sądowi drugiej instancji 4 naruszenie art. 386 § 2 k.p.c. przez nieuwzględnienie nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji. W takim wypadku kontrola Sądu Najwyższego, sprowadza się do oceny prawidłowości zastosowania przez sąd drugiej instancji art. 386 § 2 k.p.c., zgodnie z którym w razie stwierdzenia nieważności postępowania sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Koniecznym elementem kontroli kasacyjnej Sądu Najwyższego jest wówczas zbadanie, czy postępowanie przed sądem pierwszej instancji było dotknięte nieważnością (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 1997 r., I CKN 825/97, OSNC 1998, nr 5, poz. 81, z dnia 26 lutego 2002 r., I CKN 267/01, nie publ., z dnia 11 stycznia 2006 r., III CK 328/05, nie publ., z dnia 8 października 2009 r., II CSK 156/09, nie publ. i z dnia 1 września 2010 r., II UK 101/10, nie publ. oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 sierpnia 2005 r., I CK 194/05, nie publ. i z dnia 16 listopada 2006 r., II CSK 177/06, nie publ.). Ze względu na to, że w niniejszej sprawie skarżąca nie postawiła Sądowi Okręgowemu zarzutu naruszenia art. 386 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy nie mógłby objąć kontrolą kasacyjną prawidłowości zastosowania przez Sąd pierwszej instancji wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego i oceniać, czy doprowadziło ono do nieważności postępowania przed tym Sądem. W takiej sytuacji zarzut nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2013 r., V CSK 192/12, nie publ. i z dnia 7 czerwca 2013 r., II CSK 720/12, nie publ.). U podstaw zarzutu nieważności postępowania przed Sądem drugiej instancji w niniejszej sprawie legło zapatrywanie skarżącej, że Sąd ten pozbawił ją możności obrony swych praw przez to, że nie uwzględnił jej wniosku zgłoszonego w piśmie z dnia 24 czerwca 2014 r. o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 30 czerwca 2014 r. (k. 306). Skarżąca pomija fakt, że Sąd Apelacyjny ustosunkował się do tego wniosku i niewadliwie ocenił, że z załączonych do pisma skarżącej dokumentów nie wynikała jej niezdolność do wzięcia udziału w rozprawie. Nieobecność strony, której zostało prawidłowo doręczone wezwanie, uzasadnia odroczenie rozprawy tylko wtedy, gdy zachodzą podstawy do przyjęcia, 5 że nieobecność była spowodowana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną niedająca się przezwyciężyć przeszkodą (art. 214 § 1 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.). Przeszkodą taką może być niemożność stawienia się w sądzie ze względu na stan zdrowia, wymaga to jednak przedstawienia zaświadczenia lekarza sądowego, o czym – jak stwierdził Sąd Apelacyjny – skarżąca została pouczona (art. 2141 § 1 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.), lub co najmniej uprawdopodobnienia faktu choroby uniemożliwiającej stawienie się w sądzie zaświadczeniem lekarskim wystawionym przez lekarza niebędącego lekarzem sądowym. Wbrew odmiennym zapatrywaniom skarżącej, przedłożona przez nią dokumentacja lekarska, obejmująca wynik badań ultrasonograficznych i skierowania na dalsze badania, nie dawała podstaw do odroczenia rozprawy, za pomocą tej dokumentacji bowiem skarżąca nie uprawdopodobniła faktu choroby uniemożliwiającej stawienie się w sądzie. Sąd Apelacyjny nie naruszył zatem art. 214 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i dlatego zarzut pozbawienia skarżącej możności obrony swych praw przez nieuwzględnienie wniosku o odroczenie rozprawy trzeba uznać za pozbawiony racji. Nie zachodzi bowiem nieważność postępowania z przyczyny określonej w art. 379 pkt 5 k.p.c., jeżeli sąd rozpoznał sprawę pod nieobecność strony, której choroba nie uniemożliwiała stawienia się w sądzie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2000 r., II CKN 1095/98, nie publ.). Konkludując trzeba stwierdzić, że w sprawie nie zachodzą wskazane przez skarżącą przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), nie obciążył skarżącej – ze względu na jej sytuację życiową – kosztami postępowania kasacyjnego poniesionymi przez stronę pozwaną (art. 102 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.) i – zgodnie z § 15 w związku z § 6 pkt 7, § 12 ust. 4 pkt 2 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.) – przyznał radcy pr. M. U. od Skarbu Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce w postępowaniu kasacyjnym, obejmujące opłatę należną według obowiązujących stawek oraz 6 wydatki poniesione w celu zapoznania się z aktami sprawy w Sądzie Apelacyjnym według stawek określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 ze zm.). l.n