IV CSK 289/19

Sygn. akt IV CSK 289/19 POSTANOWIENIE Dnia 20 września 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marcin Krajewski w sprawie z powództwa Grupy P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w O. poprzednio Grupy P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O. przeciwko H. R. i M. R. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 września 2019 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanych od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. akt I ACa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z 29 stycznia 2019 r. Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Z. z 3 listopada 2017 r., którym uznano za bezskuteczną w stosunku do powoda umowę przeniesienia własności nieruchomości w zamian za zwolnienie z długu zawartą 5 lutego 2016 r. pomiędzy pozwanymi a K. i W. P. Pozwani wnieśli o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego odpłatnego charakteru umowy przewłaszczenia rzeczy na zabezpieczenie zawieranej w związku ze spełnieniem przez przyjmującego na rzecz przewłaszczającego 2 świadczenia pieniężnego, którego zwrot jest zabezpieczony przeniesieniem własności rzeczy. Podnieśli nadto, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ponieważ kwestionowana powództwem umowa przewłaszczenia nieruchomości na zabezpieczenie została zawarta w związku (w zamian) za wypłatę przez pozwanych E. C. kwoty 1.700.000 zł z tytułu przejęcia od niej weksli oraz w celu zabezpieczenia zapłaty przez nią tych weksli, a zatem umowa jest odpłatna, a nadto zaskarżony wyrok pozbawia pozwanych zabezpieczenia wierzytelności wekslowych w kwocie 1.900.000 zł w stosunku do wierzytelności powoda w kwocie 150.185 zł. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym wyrażającym się w szczególności w konieczności zapewnienia jednolitej wykładni i stosowania prawa. Skarżący oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania m.in. na przesłance wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., tj. na oczywistym uzasadnieniu skargi. Przeprowadzona przez Sąd Najwyższy analiza nie pozwala przyjąć, aby skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona. Przesłanka ta byłaby spełniona, gdyby zaskarżone orzeczenie zapadło z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych zasad obowiązujących w praworządnym państwie, widocznym bez konieczności prowadzenia bardziej szczegółowej analizy, a skarżący naruszenie to wytknąłby w skardze. Uznanie oczywistej wadliwości orzeczenia wymaga wykazania jego sprzeczności z przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny albo z podstawowymi zasadami orzekania (por. post. SN 3 z 20 marca 2019 r., I CSK 475/18; z 11 kwietnia 2018 r., IV CSK 506/17; z 16 kwietnia 2018 r., IV CSK 529/17; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 728/17; z 15 maja 2018 r., II CSK 2/18; z 10 maja 2018 r., I CSK 798/17; z 23 maja 2018 r., I CSK 36/18; z 29 maja 2018 r., I CSK 42/18; z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18; z 16 kwietnia 2018 r., IV CSK 534/17; z 12 marca 2018 r., III CSK 291/17; z 22 kwietnia 2016 r., V CSK 650/15). Uzasadniając oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, skarżący wychodzą z założenia, że zaskarżona czynność jest umową przewłaszczenia na zabezpieczenia, a po przyjęciu takiego założenia kwestionują ustalenia faktyczne Sądu II instancji. Przyjęte założenie jest błędne, a kwestionowanie ustaleń faktycznych w postępowaniu kasacyjnym należy uznać za niedopuszczalne. Przedmiotem niniejszego postępowania była umowa z 5 lutego 2016 r. Zgodnie z ustaleniami faktycznymi, na podstawie wymienionej umowy K. i W. P. przenieśli na pozwanych własność nieruchomości, w zamian za co zostali zwolnieni z zobowiązania. Umowa ta nie była umową przewłaszczenia na zabezpieczenie i (wbrew ustaleniom Sądu II instancji) wydaje się, że nie miała w ogóle charakteru zabezpieczającego, a prowadziła do definitywnego zwolnienia z długu poręczycieli wekslowych. Bez znaczenia pozostaje przy tym, że wcześniej stosunek przewłaszczenia na zabezpieczenie łączył E. C. i małżonków P., a w wyniku zawarcia umowy ma połączyć E. C. i pozwanych. Kwestionowanie ustaleń faktycznych w skardze kasacyjnej jest zaś niedopuszczalne w związku z treścią art. 3983 § 3 k.p.c. oraz art. 39813 § 2 k.p.c. Wniosku o niezaistnieniu w niniejszej sprawie przesłanki, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie zmienia to, że Sąd II instancji wadliwie określił charakter prawny umowy z 5 lutego 2016 r., gdyż nie zostało to wytknięte w skardze. Dla wykazania, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. konieczne byłoby sformułowanie zagadnienia mającego znaczenie dla rozwoju prawa lub precedensowe znaczenie dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, a także stwierdzenie, że rozstrzygnięcie tego zagadnienia ma znaczenie dla ostatecznego rezultatu konkretnej sprawy. Ustalenie, czy umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie ma charakter nieodpłatny w rozumieniu przepisów o skardze pauliańskiej, potencjalnie mogłoby 4 stanowić takie zagadnienie. Z przyczyn, o których mowa powyżej, kwestia ta jest jednak pozbawiona znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej, gdyż umowy z 5 lutego 2016 r. nie można uznać za umowę przewłaszczenia na zabezpieczenie. Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). aj