IV CSK 543/14

WyrokIzba Cywilna2015-03-13

Skład orzekający: Krzysztof Pietrzykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umowa darowizny wymaga braku jakiejkolwiek odpłatności, czy jedynie braku pełnej odpłatności, a jeśli świadczenie wzajemne ma znaczną wartość, czy można ją uznać za darowiznę?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że przedstawione zagadnienie prawne dotyczące wykładni art. 888 k.c. nie spełnia kryteriów przyjęcia skargi. Podkreślono, że umowa darowizny wymaga nieodpłatności przysporzenia, a jeśli świadczenie wzajemne ma znaczną wartość, nie można jej uznać za darowiznę. Wadliwość oceny czynności prawnej przez sądy niższych instancji może stanowić podstawę kasacyjną, ale nie uzasadnia przyjęcia skargi do rozpoznania.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni wniosła skargę kasacyjną od postanowienia sądu okręgowego w sprawie o podział majątku wspólnego. Skarga dotyczyła oceny czynności prawnej, w ramach której uczestnik postępowania darował swojemu bratu gospodarstwo rolne, a brat zobowiązał się do spłacania kredytu uczestnika. Wnioskodawczyni podniosła zarzut istotnego zagadnienia prawnego związanego z wykładnią art. 888 k.c.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania kwotę 3 600 złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV CSK 543/14 POSTANOWIENIE Dnia 13 marca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z wniosku M. L. przy uczestnictwie A. L. o podział majątku wspólnego, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 marca 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w B. z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II Ca […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania kwotę 3 600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Wnioskodawczyni jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w pierwszej kolejności wskazała na występowanie na jej tle istotnego zagadnienia prawnego. Ma ono sprowadzać się do potrzeby wykładni art. 888 k.c. i odpowiedzi na pytanie, czy z umową darowizny mamy do czynienia wtedy, gdy nie występuje między stronami żadna odpłatność, czy też tylko wtedy, gdy nie występuje pełna odpłatność. Zagadnienie to nie przemawia za przyjęciem skargi do rozpoznania. Po pierwsze, jego rozstrzygnięcie nie ma znaczenia na tle tej sprawy. Niewątpliwie jeszcze przed zawarciem małżeństwa uczestnik postępowania darował swojemu bratu będące wcześniej jego własnością gospodarstwo rolne. W zamian w związku z ustnym porozumieniem rodzinnym tenże brat zobowiązał się do spłacania kredytu wziętego przez uczestnika na potrzeby zakupu nowego gospodarstwa i kredyt ten rzeczywiście spłacał. Rzeczą sądów meriti jest zbadanie ad casum causae czynności prawnej i dokonanie oceny, czy wystąpiła umowa darowizny, czy też umowa zamiany, czy może kilka niezależnych umów łączy strony (np. dwie umowy darowizny). W świetle art. 888 k.c. jest jasne, że essentialium negotii umowy darowizny jest nieodpłatność przysporzenia. Jeśli świadczenie wzajemne ma charakter symboliczny (np. 1 zł), to rzeczywiście może budzić spory, czy strony zawarły umowę darowizny. Jeśli jednak świadczenie wzajemne ma znaczną wartość, bez względu na to, czy ekwiwalentną, to takiej umowy nie można uznać za darowiznę. Nie budzi to wątpliwości. Natomiast inną kwestią jest ocena, do zawarcia jakiej umowy doszło między stronami. Wadliwość takiej oceny i wynikające stąd konsekwencje mogą jednak co najwyżej służyć uzasadnieniu podstaw kasacyjnych, lecz już nie uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Drugi argument mający uzasadnić przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania stanowi odwołanie się do sytuacji życiowej 3 wnioskodawczyni i konsekwencji wynikających dla niej z dokonanego podziału majątku. Ze względu na publicznoprawną funkcję skargi kasacyjnej taka przesłanka nie uzasadnia jednak przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 3989 § 1 KPCart. 888 KC§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026. · PDF źródłowy