IV CSK 776/15

Sygn. akt IV CSK 776/15 POSTANOWIENIE Dnia 20 maja 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska w sprawie z wniosku H. S. przy uczestnictwie M. S. o podział majątku wspólnego, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 maja 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w B. z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt II Ca […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) zasądza od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwotę 1.800 (tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie 2 Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c. Uczestnik wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na jej oczywistą zasadność (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), wynikającą z „niezastosowania art. 31 § 1 k.r.o. przy określaniu jakie prawa majątkowe stanowią wspólny majątek zainteresowanych” oraz naruszenia art. 378 § 1 k.p.c., 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. poprzez zaniechanie odniesienia się przez Sąd drugiej instancji do zarzutów apelacji i poczynienia własnych ustaleń, jak również poprzez brak szczegółowej argumentacji świadczącej o rzetelnym przeanalizowaniu tak stanowiska Sądu Rejonowego, jak i twierdzeń apelującego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 24 stycznia 2011 r., IV CSK 485/10, nie publ. oraz z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, BSN 2003, nr 5, poz. 8). O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (por. orzecznictwo przytoczone w motywach postanowienia Sądu Najwyższego z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12, nie publ.). Skonfrontowanie uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia nie usprawiedliwia tezy, 3 że skarga kasacyjna uczestnika jest oczywiście uzasadniona z przyczyn, na które powołuje się uczestnik, czy innych. Większość zarzutów stawianych rozstrzygnięciu przez skarżącego bezpośrednio lub pośrednio odnosi się do ustaleń faktycznych i oceny dowodów. Tymczasem skonstruowanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia należy do sądów meriti. Sąd Najwyższy nie jest sądem trzeciej instancji w sprawie, lecz sądem prawa, pozostaje związany ustaloną przez sądy podstawą faktyczną rozstrzygnięcia (art. 39813 § 2 k.p.c.), a realizacji tej zasady służy wyłączenie możliwości oparcia skargi kasacyjnej na niektórych zarzutach (art. 3983 § 3 k.p.c.) (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 kwietnia 2014 r., I CSK 510/13, nie publ.). W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie uzasadniono tego rodzaju wadliwości zaskarżonego orzeczenia ani tego rodzaju wadliwości postępowania przeprowadzonego przed Sądem drugiej instancji, które mogłyby świadczyć o zasadności powoływania się przez uczestnika na art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. jako przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego o zaliczeniu nabywanego przedmiotu do majątku wspólnego lub odrębnego powinno decydować porównanie wielkości środków użytych z każdego z tych majątków na nabycie prawa do tego przedmiotu. W konsekwencji, nabyty przedmiot należy zaliczyć do tego z majątków, z którego pochodzi podstawowa część środków służących jego nabyciu. Jeżeli środki z drugiego majątku są nieznaczne, stanowią nakład rozliczany zgodnie z art. 45 k.r.o., jeżeli natomiast wskazane kryterium nie może znaleźć zastosowania ze względu na brak daleko idącej różnicy między zaangażowanymi środkami, to - w braku odmiennej woli małżonków - nabyty przedmiot wchodzi do każdego z majątków w częściach ułamkowych proporcjonalnych do wysokości zaangażowanych w jego nabycie środków (postanowienie Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2013 r., IV CSK 521/12, nie publ.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego zwrócono uwagę, że o zaliczeniu poszczególnych przedmiotów majątkowych do majątku wspólnego lub majątku osobistego (odrębnego) małżonków nie decydują złożone przez nich oświadczenia, że nabywany przedmiot wchodzi w skład określonej masy majątkowej, gdyż samo takie oświadczenie - w razie pozostawania małżonków w ustroju małżeńskiej wspólności ustawowej - nie może stanowczo wyłączać skutków wynikających z przepisów art. 31-34 k.r.o. Przynależności konkretnego przedmiotu majątkowego 4 do majątku wspólnego albo osobistego (odrębnego) nie może zatem przesądzać ocena przez sąd przesłanek sposobu wyrażania woli osoby dokonującej czynności prawnej, ani przesłanek tłumaczenia oświadczeń woli oraz badania zgodnego zamiaru stron i celu umowy (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2008 r., V CSK 355/07, nie publ, z 2 marca 2012 r., II CSK 363/11, nie publ.). Te okoliczności miał na uwadze Sąd Okręgowy, gdy dokonywał oceny ustaleń odnoszących się do przynależności poszczególnych składników do majaku wspólnego lub majątków osobistych stron (art. 31 § 1 k.r.o.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. oraz – co do kosztów postępowania – art. 520 § 2, art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c., § 12 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 6a pkt 10 i § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.), orzeczono jak w postanowieniu. aj