IV CZ 105/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN B. Bladowski.Sędziowie SN: A. Gola, W. Łysakowski (spr.).Protokolant: C. Gumienna.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 1983 r. na rozprawie sprawy z wniosku Susan F. o uznanie orzeczenia Sądu zagranicznego na skutek zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 28 kwietnia 1983 r. postanawia:odrzucić zażalenie.Uzasadnienie faktyczneOrzeczeniem z dn. 14.03.1961 r. nr 8381728 Sąd Okręgowy w C. (Illonois - USA) nadał obywatelce polskiej Zofii G., c. Józefa T. i Wiktorii z d. W., ur. 24.05.1917 r. w L. obywatelstwo amerykańskie, a nadto dokonał zmiany jej dotychczasowego imienia i nazwiska na Susan F.We wniosku wniesionym do Sądu Wojewódzkiego w K. Susan F. wniosła o uznanie powyższego orzeczenia w części dotyczącej zmiany imienia i nazwiska za prawnie skuteczne w Polsce.Sąd Wojewódzki w K., postanowieniem z dnia 28.04.1983 r., odrzucił wniosek, a to "z powodu braku drogi sądowej" do uznania orzeczenia powołanego we wniosku. Stosownie do art. 1145 k.p.c. mogą być uznane orzeczenia sądów zagranicznych, które należą w Polsce do drogi sądowej, zmiana zaś imienia i nazwiska zastrzeżona została w prawie polskim do drogi administracyjnej.Powyższe postanowienie zaskarżyła rewizją wnioskodawczyni. Zdaniem skarżącej Sąd I instancji wadliwie zastosował przepis art. 1146 § 1 i 5 k.p.c. Powołane we wniosku orzeczenie Sądu Okręgowego w C. nie narusza zasad porządku prawnego w Polsce, brak zaś w polskim prawie administracyjnym normy prawnej umożliwiającej organom administracji państwowej uznanie orzeczenia Sądu zagranicznego w przedmiocie zmiany imienia i nazwiska nie może prowadzić do pozbawienia wnioskodawczyni możności "używania w Polsce nowego imienia i nazwiska.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W związku z wniesionym przez wnioskodawczynię środkiem odwoławczym rozważenia wymagają dwa zagadnienia.1. Pierwsze zagadnienie wiąże się ze sposobem rozstrzygnięcia wniosku. Jak to wynika z motywów zaskarżonego postanowienia, Sąd Wojewódzki uznał, że skoro zmiana imienia i nazwiska należy w Polsce do drogi administracyjnej, a nie do drogi sądowej, to wniosek o uznanie orzeczenia sądu zagranicznego, mocą którego dokonano zmiany imienia i nazwiska, podlega odrzuceniu na podstawie art. 199 § 1 lit. a k.p.c. (w uzasadnieniu podano mylnie art. 191 k.p.c.), tj. z powodu niedopuszczalności drogi sądowej. Stanowiska tego nie można uznać za trafne. Prawo polskie dopuszcza możliwość uznawania orzeczeń sądów zagranicznych za prawnie skuteczne na terenie Polski, określając przesłanki, przy których zaistnieniu może to nastąpić (art. 1145-1146 k.p.c.) oraz tryb postępowania w tego rodzaju sprawach (art. 1147-1149 k.p.c.). Jedną z przesłanek przewidzianych w art. 1145 k.p.c. jest, by sprawa, której dotyczy orzeczenie sądu zagranicznego, należała w Polsce do drogi sądowej. Brak tej przesłanki - jak w konkretnym przypadku - zmiana imienia i nazwiska należy w Polsce do drogi administracyjnej - powoduje oddalenie wniosku, a nie jego odrzucenie.2. Drugie zagadnienie łączy się z wyborem przez skarżącego rewizji jako środka odwoławczego od zaskarżonego orzeczenia. Rewizja przysługuje od merytorycznych orzeczeń sądu I instancji. Orzeczeniem merytorycznym jest zaś orzeczenie zawierające rozstrzygnięcie co do istoty (meritum) sprawy. Gdy chodzi o orzeczenia w przedmiocie uznania przez sąd polski orzeczeń sądów zagranicznych, to orzeczeniem merytorycznym, podlegającym zaskarżeniu rewizją (art. 1148 § 3 k.p.c.), jest bądź postanowienie uwzględniające wniosek, bądź postanowienie oddalające wniosek. I konsekwentnie, nie stanowi orzeczenia co do istoty sprawy postanowienie o odrzuceniu wniosku o uznanie orzeczenia sądu zagranicznego. Na postanowienie takiej treści, jak na każde inne postanowienie o odrzuceniu pozwu czy wniosku, przysługuje - zważywszy, iż kończy ono postępowanie w sprawie - zażalenie (art. 394 § 1 k.p.c.). Fakt, że Sąd odrzucił wniosek o uznanie orzeczenia sądu zagranicznego z przyczyn, które uzasadniały jego oddalenie, nie ma znaczenia, przesądza bowiem treść orzeczenia.Z przytoczonych rozważań wynika, że środek odwoławczy złożony przez wnioskodawczynię, nazwany przez nią rewizją, stanowi w istocie zażalenie na postanowienie, którym odrzucony został wniosek o uznanie orzeczenia Sądu Okręgowego w C. z dn. 14.03.1961 r.Zażalenie winno być wniesione w terminie tygodniowym (art. 394 § 2 k.p.c.). W konkretnym przypadku zażalenie wnioskodawczyni zostało wniesione z uchybieniem tego terminu (nadano je w urzędzie pocztowym czternastego dnia od daty doręczenia postanowienia) i jako spóźnione winne było być odrzucone przez Sąd I instancji (art. 372 k.p.c.), a ponieważ Sąd I instancji tego nie uczynił, podlegało ono odrzuceniu przez Sąd rewizyjny (art. 375 k.p.c.).Dlatego orzeczono jak w sentencji.