IV CZ 12/07

Sygn. akt IV CZ 12/07 POSTANOWIENIE Dnia 22 lutego 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Zbigniew Strus (sprawozdawca) ze skargi uczestnika postępowania M. S. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia 9 grudnia 1970 r., w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Starosty Powiatu L. przy uczestnictwie M.N. i in. , o przejęcie nieruchomości rolnej na własność Skarbu Państwa, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 lutego 2007 r., zażalenia uczestnika postępowania M. S. na postanowienie Sądu Okręgowego w S. z dnia 21 listopada 2006 r., oddala zażalenie i zasądza od M. S. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, Głównego Urzędu Warszawie, 1200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu zażaleniowym. Uzasadnienie 2 Uczestnik postępowania M. S. zwolniony w całości od kosztów sądowych, reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego, wniósł apelację od postanowienia Sądu Rejonowego z 15 września 2006 r. bez uiszczenia opłaty podstawowej. Postanowieniem z 21 listopada 2006 r. Sąd Okręgowy odrzucił tę apelację na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. W zażaleniu uczestnik postępowania zarzuca naruszenie zasady prawa do sądu oraz rozpatrzenia sprawy przez sądy dwóch instancji wyrażonej w art. 45 i 78 Konstytucji RP oraz w art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 14 ust. l Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. Żalący się wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wnioskodawca Skarb Państwa - reprezentowany przez Starostę Powiatu L., a zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa odpowiadając na zażalenie wnosił o jego oddalenie i zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa kosztów postępowania według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Postanowienie Sądu Okręgowego odpowiada obowiązującym przepisom kodeksu postępowania cywilnego i ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 167, poz. 1398 ze zm. - dalej: u.k.s.c.). W szczególności art. 149 ust. 1 u.k.s.c. przesądza obowiązywanie tej ustawy w stosunku do środka odwoławczego (apelacji) wniesionej przez uczestnika. Art. 14 ust. 2 u.k.s.c. i art. 100 ust. 2 odczytane we wzajemnym powiązaniu postanawiają, że obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej w wysokości 30 zł dotyczy również strony zwolnionej w całości (jak uczestnik M. S.) od kosztów sądowych, natomiast art. 126 u.k.s.c wprowadza do kodeksu postępowania cywilnego przepis art. 1302 § 3 k.p.c., nakazujący odrzucić apelację wniesioną bez zachowania przez zawodowego pełnomocnika opisanych wyżej wymagań. Sposób i środki realizacji prawa do sądu wynikają z przepisów ustaw zwykłych, nieusprawiedliwione jest zatem powoływanie się skarżącego na przepisy wyższego rzędu, jakoby zwalniające od przestrzegania ustaw. Rzeczą ustawodawcy zwykłego jest określenie również szczegółowych norm nakładających na strony obowiązek 3 partycypowania w kosztach działania wymiaru sprawiedliwości przez uiszczanie opłat sądowych, natomiast rzeczą sądu jest przestrzeganie tych norm, ponieważ zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji sędziowie podlegają ustawom. Dlatego w rozpoznawanej sprawie sąd orzekający o dopuszczalności apelacji nie był władny odmówić zastosowania wymienionego przepisu kodeksu postępowania cywilnego. Nie można wykluczyć, że ze względu na konkretne, szczególne okoliczności, założenie ustawowe, iż każdy jest w stanie pokryć opłatę podstawową okazałoby się błędne. Wówczas ujawniłby się problem zgodności przepisów u.k.s.c. z przepisami Konstytucji powoływanymi przez skarżącego ale i w takim wypadku postulat wykładni w zgodzie z Konstytucją nakazywałby wykorzystanie zwykłych środków pozwalających chronić interes strony, która bez winy nie dokonała w terminie czynności procesowej. W rozpoznawanej sprawie nie ma przede wszystkim danych pozwalających powziąć takie wątpliwości, a poza tym inicjowanie jakiegokolwiek wpadkowego postępowania należy do uczestnika postępowania, zastąpionego przez zawodowego pełnomocnika. Ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiadało prawu Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art. 3941 § 2 i 3 k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c. a w zakresie kosztów postępowania zażaleniowego orzekł na podstawie art. 99 k.p.c. jz