IV CZ 28/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Lipiński (sprawozdawca). Sędziowie: M. Piekarski, W. Formański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Powszechnej Spółdzielni Spożywców w B. przeciwko Izydorowi T. o zapłatę, po rozpoznaniu zażalenia powódki na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 12 lutego 1960 r.,zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktyczneStrona powodowa domagała się zasądzenia od pozwanego odszkodowania. Po rozprawie, na której zapadło postanowienie o zawieszeniu postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego przeciwko pozwanemu, strona powodowa złożyła oświadczenie, że cofa pozew wobec zawarcia ugody pozasądowej, i wniosła o umorzenie postępowania oraz o zwrot połowy wpisu od pozwu.Sąd Wojewódzki, umarzając postępowanie, odmówił zwrotu połowy wpisu, uzasadniając swoje stanowisko tym, że warunkiem zwrotu połowy wpisu jest to, by cofnięcie pozwu nastąpiło przed rozprawą (art. 35 p. o k.s.), a warunek ten nie został spełniony.W zażaleniu na to postanowienie strona powodowa powołuje się na zdanie drugie art. 35 p. o k.s., w myśl którego połowę wpisu zwraca się również w razie zawarcia ugody. Zdaniem skarżącego przepis ten dotyczy zarówno ugód sądowych, jak i pozasądowych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Treść art. 35 p. o k.s. nie daje podstaw do wykładni proponowanej przez skarżącego. Przepis używa wprawdzie sformułowania "ugoda" bez bliższego wyjaśnienia, czy chodzi tylko o ugodę zawartą przed sądem, czy także o ugodę pozasądową, jednakże użycie słów "za instancję, w której ugoda nastąpiła" wskazuje na to, że chodzi o ugodę zawartą przed sądem.Skutkiem zawarcia ugody pozasądowej jest w procesie cofnięcie pozwu, a skutki cofnięcia pozwu z punktu widzenia zwrotu wpisu uregulowane są odrębnie w art. 34 pkt 2 i 35 zdanie pierwsze p. o k.s. W razie cofnięcia pozwu zwraca się cały wpis (art. 34 pkt 2) bądź połowę wpisu (art. 35), przy czym w tym ostatnim wypadku pod warunkiem, że cofnięcie pozwu nastąpi najpóźniej przed rozpoczęciem rozprawy. Wskazuje to również na to, że ustawa traktuje odmiennie zawarcie ugody przed sądem oraz cofnięcie pozwu w wyniku zawarcia ugody poza sądem, skoro regulując zwrot wpisu w razie cofnięcia pozwu, nie wprowadza elementu przyczyn cofnięcia pozwu, traktując wszelkie cofnięcie pozwu jednolicie. Takie uregulowanie jest racjonalne, w przeciwnym bowiem razie konieczne byłoby - w każdym wypadku cofnięcie pozwu z powołaniem się na zawarcie ugody pozasądowej - kontrolowanie prawdziwości oświadczeń stron, wymagające często prowadzenia postępowania dowodowego. Stwarzałoby to też okazję do nadużyć. Cofnięcie pozwu po terminie wskazanym w art. 35 p. o k.s. mogłoby z łatwością być upozorowane - przez zmowę stron - rzekomą ugodą pozasądową.Należy więc uznać, że użyte w art. 35 p. o k.s. wyrażenie "w razie zawarcia ugody" oznacza zawarcie ugody sądowej. Zawarcie ugody pozasądowej o tyle tylko uzasadnia żądanie zwrotu połowy wpisu, o ile w jej wyniku nastąpiło cofnięcie pozwu przed rozpoczęciem rozprawy.