IV CZ 93/77

PostanowienieIzba Cywilna1977-08-24

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd właściwy do rozpoznania sprawy o zapłatę odszkodowania przeciwko Skarbowi Państwa, wynikającego z czynu niedozwolonego, jest określany przez miejsce popełnienia czynu niedozwolonego, gdy powód skorzystał z właściwości przemiennej?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 35 k.p.c. nie rozróżnia spraw dotyczących odpowiedzialności za szkody wynikłe z własnego działania od tych wynikających z działania innych osób, obejmując oba przypadki czynów niedozwolonych. W sytuacji, gdy ustawodawca przyznał poszkodowanemu wybór sądu właściwego (właściwość przemienna), wybór powoda jest wiążący. Dlatego też sąd, w którego okręgu nastąpiło zdarzenie będące podstawą roszczenia odszkodowawczego, jest właściwy do rozpoznania sprawy.
Stan faktyczny
Powód domagał się od Skarbu Państwa - Prokuratury Wojewódzkiej w Kielcach zapłaty odszkodowania za straty materialne i moralne poniesione w związku z przeszukaniem jego mieszkania. Strona pozwana zarzuciła niewłaściwość miejscową Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu. Sąd Wojewódzki w Nowym Sączu uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Kielcach, argumentując, że odpowiedzialność Skarbu Państwa jest odpowiedzialnością za cudzą winę, a nie za czyn niedozwolony. Powód wniósł zażalenie.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu o przekazaniu sprawy do Sądu Wojewódzkiego w Kielcach.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Gola (sprawozdawca). Sędziowie SN: K. Olejniczak, J. Semeniuk.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Włodzimierza B. przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuraturze Wojewódzkiej w K. o zapłatę, na skutek zażalenia powoda od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu z dnia 23 czerwca 1977 r. uchylił zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktyczneW pozwie skierowanym do Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu powód domagał się od Skarbu Państwa - Prokuratury Wojewódzkiej w Kielcach zapłaty odszkodowania w kwocie 214.000 zł, wiążąc swoje roszczenia ze stratami materialnymi i szkodą moralną, jakie poniósł w związku z przeszukaniem jego mieszkania.Strona pozwana zarzuciła niewłaściwość miejscową Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu do rozpoznania niniejszej sprawy. Według jej stanowiska spór niniejszy podlega rozpoznaniu przez Sąd Wojewódzki w Kielcach, stosownie do przepisu art. 29 k.p.c. Zaskarżonym postanowieniem Sąd Wojewódzki w Nowym Sączu, uznając swoją niewłaściwość, przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Kielcach. Sąd ten wyraził pogląd, że przepisy o właściwości przemiennej wyłączała okoliczność, iż odpowiedzialność Skarbu Państwa jest odpowiedzialnością za cudzą winę, a więc nie zachodzi przypadek odpowiedzialności za czyn niedozwolony. Sąd Wojewódzki w Kielcach jest właściwy do rozpoznania sprawy dlatego, że w jego okręgu mieści się siedziba państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie.W zażaleniu - jak można było wnosić z jego treści - powód domagał się uchylenia tego postanowienia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wykładnia gramatyczna przepisu art. 35 k.p.c. nie upoważnia do czynienia rozróżnienia na sprawy obejmujące roszczenia za szkody wynikłe z własnego działania i dotyczące odpowiedzialności za szkody wynikłe z działania innych osób. Ogólne sformułowanie traktujące o roszczeniach z czynu niedozwolonego prowadzi do wniosku, że chodzi w tym przepisie o czyny niedozwolone objęte regulacją art. 415 i nast. k.c., a więc także o sprawy dotyczące odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez jego funkcjonariuszy (art. 417-419 k.c.).W sytuacji, gdy ustawodawca pozostawił poszkodowanemu wybór sądu, którego orzecznictwu zamierza on poddać swoje roszczenie (właściwość przemienna), wybór powoda przesądza w sposób wiążący tę kwestię. Tak też należało oceniać właściwość Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu, w którego okręgu nastąpiło zdarzenie, z którego powód wywodzi swoje roszczenie odszkodowawcze.Stąd też wyłączona była możność przekazania sprawy według właściwości ogólnej (art. 29 k.p.c.).Mając to na uwadze, na podstawie art. 388 § 1 w zw. z art. 387 k.p.c. Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 29 KPCart. 35 KPCart. 415art. 417art. 388 § 1art. 387 KPC§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.