IV CZ 93/77
PostanowienieIzba Cywilna1977-08-24
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd właściwy do rozpoznania sprawy o zapłatę odszkodowania przeciwko Skarbowi Państwa, wynikającego z czynu niedozwolonego, jest określany przez miejsce popełnienia czynu niedozwolonego, gdy powód skorzystał z właściwości przemiennej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 35 k.p.c. nie rozróżnia spraw dotyczących odpowiedzialności za szkody wynikłe z własnego działania od tych wynikających z działania innych osób, obejmując oba przypadki czynów niedozwolonych. W sytuacji, gdy ustawodawca przyznał poszkodowanemu wybór sądu właściwego (właściwość przemienna), wybór powoda jest wiążący. Dlatego też sąd, w którego okręgu nastąpiło zdarzenie będące podstawą roszczenia odszkodowawczego, jest właściwy do rozpoznania sprawy.Stan faktyczny
Powód domagał się od Skarbu Państwa - Prokuratury Wojewódzkiej w Kielcach zapłaty odszkodowania za straty materialne i moralne poniesione w związku z przeszukaniem jego mieszkania. Strona pozwana zarzuciła niewłaściwość miejscową Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu. Sąd Wojewódzki w Nowym Sączu uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Kielcach, argumentując, że odpowiedzialność Skarbu Państwa jest odpowiedzialnością za cudzą winę, a nie za czyn niedozwolony. Powód wniósł zażalenie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu o przekazaniu sprawy do Sądu Wojewódzkiego w Kielcach.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Gola (sprawozdawca). Sędziowie SN: K. Olejniczak, J. Semeniuk.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Włodzimierza B. przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuraturze Wojewódzkiej w K. o zapłatę, na skutek zażalenia powoda od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu z dnia 23 czerwca 1977 r. uchylił zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktyczneW pozwie skierowanym do Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu powód domagał się od Skarbu Państwa - Prokuratury Wojewódzkiej w Kielcach zapłaty odszkodowania w kwocie 214.000 zł, wiążąc swoje roszczenia ze stratami materialnymi i szkodą moralną, jakie poniósł w związku z przeszukaniem jego mieszkania.Strona pozwana zarzuciła niewłaściwość miejscową Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu do rozpoznania niniejszej sprawy. Według jej stanowiska spór niniejszy podlega rozpoznaniu przez Sąd Wojewódzki w Kielcach, stosownie do przepisu art. 29 k.p.c. Zaskarżonym postanowieniem Sąd Wojewódzki w Nowym Sączu, uznając swoją niewłaściwość, przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Kielcach. Sąd ten wyraził pogląd, że przepisy o właściwości przemiennej wyłączała okoliczność, iż odpowiedzialność Skarbu Państwa jest odpowiedzialnością za cudzą winę, a więc nie zachodzi przypadek odpowiedzialności za czyn niedozwolony. Sąd Wojewódzki w Kielcach jest właściwy do rozpoznania sprawy dlatego, że w jego okręgu mieści się siedziba państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie.W zażaleniu - jak można było wnosić z jego treści - powód domagał się uchylenia tego postanowienia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wykładnia gramatyczna przepisu art. 35 k.p.c. nie upoważnia do czynienia rozróżnienia na sprawy obejmujące roszczenia za szkody wynikłe z własnego działania i dotyczące odpowiedzialności za szkody wynikłe z działania innych osób. Ogólne sformułowanie traktujące o roszczeniach z czynu niedozwolonego prowadzi do wniosku, że chodzi w tym przepisie o czyny niedozwolone objęte regulacją art. 415 i nast. k.c., a więc także o sprawy dotyczące odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez jego funkcjonariuszy (art. 417-419 k.c.).W sytuacji, gdy ustawodawca pozostawił poszkodowanemu wybór sądu, którego orzecznictwu zamierza on poddać swoje roszczenie (właściwość przemienna), wybór powoda przesądza w sposób wiążący tę kwestię. Tak też należało oceniać właściwość Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu, w którego okręgu nastąpiło zdarzenie, z którego powód wywodzi swoje roszczenie odszkodowawcze.Stąd też wyłączona była możność przekazania sprawy według właściwości ogólnej (art. 29 k.p.c.).Mając to na uwadze, na podstawie art. 388 § 1 w zw. z art. 387 k.p.c. Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- III CRN 31/72 1972-04-20Czy Sąd Powiatowy był właściwy rzeczowo do rozpoznania sprawy o odszkodowanie przeciwko Skarbowi Państwa, gdy szkoda wynikła z braku nadzoru funkcjonariuszy Prezydium Rady Narodowej nad bezpieczeństwem terenu przeznaczon…
- II CR 149/67 1967-04-21Czy właściwym rzeczowo do rozpoznania sprawy o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza organu władzy i administracji państwowej jest sąd wojewódzki, niezależnie od charakteru czynności, przy której szkod…
- III CK 485/03 2004-10-29Czy sąd orzekający w sprawie o odszkodowanie za szkody wyrządzone prawomocnym orzeczeniem sądowym może samodzielnie stwierdzić niezgodność tego orzeczenia z prawem?
- II CSK 597/17 2018-11-08Czy w sytuacji, gdy powód dochodzi od Skarbu Państwa odszkodowania i zadośćuczynienia w procesie cywilnym, a wcześniej złożył wniosek o podobne świadczenia w postępowaniu karnym, sąd cywilny może odrzucić pozew z powodu…
- IV CSK 325/11 2012-03-22Czy sąd powszechny może ocenić wadliwość decyzji administracyjnej jako rażącą na potrzeby ustalenia odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, nawet jeśli postępowanie administracyjne nie stwierdziło nieważności t…
Powołane przepisy
art. 29 KPCart. 35 KPCart. 415art. 417art. 388 § 1art. 387 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.