IV K Rn 555/1955

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Julii K., osk. z art. 2 § 2 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64) po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego P.R.L. rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 10 grudnia 1954 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok w części odnoszącej się do oskarżonej Julii K. i utrzymał w mocy w tejże części wyrok Sądu Powiatowego w Świdnicy z dnia 9 września 1954 r.Uzasadnienie faktyczneAkt oskarżenia zarzucił oskarżonej Julii K., że działając w porozumieniu z księgowym F., jako sklepowa Wiejskiego Domu Towarowego, przywłaszczyła sobie 1.200 zł na szkodę W.D.T. Z uzasadnienia aktu oskarżenia wynika, że Julia K. jako sklepowa spowodowała powstanie superaty i przy współdziałaniu księgowego F. wspólnie z nim nadwyżkę pieniężną uzyskaną w sposób przestępny przywłaszczyła.W związku z tym Prokurator oskarżył Julię K. i F. o przestępstwo z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68).W wyniku przewodu sądowego ustalono, że Julia K. jako sklepowa pobierała od kupujących ceny wyższe od obowiązujących i w ten sposób uzyskała nadwyżkę pieniężną około 10.000 zł, z której to sumy przeważającą część otrzymał F. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, Sąd Powiatowy skwalifikował czyn oskarżonej jako przestępstwo z art. 2 § 2 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64) i skazał Julię K. na karę 6 miesięcy aresztu. Zmianę kwalifikacji umotywował Sąd Powiatowy tym, że czyn oskarżonej nie wypełnia znamion przestępstwa z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), albowiem oskarżona nie przywłaszczyła mienia społecznego, lecz przez pobieranie cen wyższych od obowiązujących, spowodowała powstanie nadwyżki pieniężnej.Tę zmianę kwalifikacji uznał Prokurator w swej rewizji za obrazę przepisów prawa procesowego, podnosząc, że czyn przypisany oskarżonej Julii K. nie był objęty aktem oskarżenia, kodeks zaś postępowania karnego "...nie upoważnia żadnego Sądu do skazania oskarżonej za czyn, o który ją nikt nie oskarża".Wywód rewizji Prokuratora Sąd Wojewódzki w powyższym zakresie zaakceptował i umorzył w stosunku do Julii K. postępowanie na tej zasadzie, że czyn jej nie podlega kwalifikacji z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), albowiem nie wyczerpuje znamion przestępstwa przewidzianych przez ten przepis, a brak jest zarazem oskarżenia Julii K. o "inny" czyn.Wyrok ten w terminie przewidzianym w art. 397 k.p.k. zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny P.R.L., zarzucając obrazę art. 2 i 3 k.p.k. przez umorzenie postępowania na tej podstawie, że Sąd I instancji, zmieniając w czynie przypisanym oskarżonej kwalifikację przyjętą przez Prokuratora w akcie oskarżenia (z art. 1 § 3 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) na art. 2 § 2 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64) zawyrokował o czynie, który nie został objęty zarzutami aktu oskarżenia, mimo że Sąd nie jest związany ani opisem, ani też oceną prawną czynu dokonaną przez Prokuratora, lecz jedynie ramami wydarzenia faktycznego wskazanego w akcie oskarżenia, poza które w tym wypadku nie wyszedł.W konkluzji skarga rewizyjna wnosi o uchylenie wyroku i o skazanie Julii K. za przestępstwo przewidziane przez art. 2 § 2 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64) na odpowiednią karę.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Przedmiotem procesu jest nie opis i ocena prawna czynu, dokonana przez prokuratora w akcie oskarżenia, lecz czyn przestępny, który faktycznie miał miejsce, a na którego istnienie wskazuje akt oskarżenia, zarysowując zarazem jego ramy faktyczne i czas jego dokonania.Sąd nie jest związany opisem ani oceną prawną czynu dokonaną przez oskarżyciela (argument z art. 324 § 2 k.p.k.). W miejsce tego opisu i oceny Sąd władny jest dać swój własny oparty na wynikach przewodu sądowego opis czynu (czyn przypisany) oraz jego prawną ocenę (kwalifikacja). Sąd jest natomiast związany ramami faktycznymi czynu, wyznaczonymi przez akt oskarżenia i poza te ramy wyjść może jedynie wyjątkowo w wypadkach ściśle przewidzianych przez ustawę (tzw. proces wpadkowy - argument z art. 313 k.p.k.). W tym więc wypadku, gdy Sąd nie wykracza poza ramy faktyczne czynu wskazane przez akt oskarżenia, lecz odmiennie od zarzutów aktu oskarżenia ten czyn ocenia, a więc w konsekwencji i opisuje, Sąd ten ma zarazem możność przejść zarówno na kwalifikację łagodniejszą tego czynu, jak i surowszą od przewidzianej w akcie oskarżenia, w tym ostatnim wypadku sąd jest jednak zobowiązany uprzedzić strony o możliwości zastosowania kwalifikacji surowszej (art. 324 § 2 k.p.k.).W sprawie niniejszej Sąd I instancji nie przekroczył wyżej wskazanych granic, co wynika z zestawienia treści aktu oskarżenia, z sentencją wyroku i słusznie skwalifikował czyn oskarżonej z art. 2 § 2 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64), obracając się w ramach faktycznych czynu wskazanego przez akt oskarżenia. W tych warunkach nie jest trafny pogląd Sądu Wojewódzkiego, że czyn przypisany oskarżonej nie pozostaje "w żadnym związku faktycznym ani prawnym z czynem zarzucanym oskarżonej".Z uwagi na powyższe prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego należało uchylić i oskarżoną Julię K. skazać za czyn przez nią istotnie popełniony, a więc za przestępstwo z art. 2 § 2 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64).Oskarżona Julia K. skarżąc wyrok Sądu Powiatowego podniosła w swej skardze rewizyjnej jedynie zarzut wymierzenia kary niewspółmiernie surowej z uwagi na szczere przyznanie się do winy, uzyskanie niewielkiej korzyści materialnej z przestępstwa i trudne warunki rodzinne (na utrzymaniu dziecko i chory mąż).Biorąc pod uwagę długi okres przestępczej działalności oskarżonej, trwający przeszło rok, i wysokość kwot uzyskanych przez nią przez sprzedawanie towarów po wyższych cenach - wymierzonej oskarżonej kary nie można było uznać za nadmiernie surową.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.