IV PPZ 3/85

Uzasadnienie faktyczneWedług ustaleń Sądu Wojewódzkiego przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest żądanie ustalenia, że uprawnionym do nadania statutu organizacyjnego redakcji "F - gazeta załogi F" jest dyrektor przedsiębiorstwa. Zdaniem powoda - Dyrektora F. sąd powinien rozstrzygnąć o tym, czy Rada Pracownicza przedsiębiorstwa była legitymowana do podjęcia uchwały z dnia 27 lutego 1985 r. w przedmiocie nadania statutu redakcji "F. - gazeta załogi F" oraz czy orzeczenie Komisji Rozjemczej z dnia 25 kwietnia 1985 r. nie narusza prawa.Pozwana Rada Pracownicza nie uznała powództwa i wnosiła o jego oddalenie.W toku procesu w dniu 5 września 1985 r. interwencję uboczną, po stronie powoda, zgłosił Związek Zawodowy Pracowników Fabryki S., podnosząc, iż ma interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy na korzyść powoda, bowiem na dyrektorze przedsiębiorstwa ciążą obowiązki zapewnienia związkom zawodowym środków technicznych umożliwiających ich funkcjonowanie.Pozwana Rada Pracownicza zgłosiła opozycję przeciwko przystąpieniu do sprawy Związku Zawodowego jako interwenienta ubocznego.Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 4 września 1985 r. uwzględnił opozycję Rady Pracowniczej przeciwko interwencji ubocznej Związku Zawodowego F. W uzasadnieniu Sąd ten przytoczył, co następuje:Interwencję uboczną może zgłosić ten, kto ma interes prawny w tym, aby sprawa została rozstrzygnięta na korzyść jednaj ze stron.Ustalenie, kto jest uprawnionym do nadania statutu redakcji gazety zakładowej, a w konkretnym przypadku nadanie tego statutu nie wchodzi w zakres działania związków zawodowych (art. 36 ustawy z dnia 25.IX. 1981 r. o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego - Dz. U. z 1981 r. Nr 24, poz. 123). Nie zmienia tego faktu okoliczność, że związek zawodowy może być wydawcą w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 26.I.1984 r. Prawo Prasowe Dz. U. Nr 5, poz. 24).Obowiązek współdziałania ze związkami zawodowymi ma nie tylko dyrektor przedsiębiorstwa, ale także rada pracownicza. Zarówno jeden, jak i drugi organ przedsiębiorstwa maję obowiązek umożliwić związkom zawodowym wyrażanie swojego stanowiska (np. cyt. art. 36 i art. 28 ustawy o samorządzie załogi).Obowiązek ten wynika również z art. 34 i 35 ustawy o samorządzie. Spoczywający na dyrektorze przedsiębiorstwa obowiązek stwarzania warunków niezbędnych do prawidłowego działania dotyczy nie tylko związków zawodowych, ale także organów samorządu.Spór jednak toczy się między dwoma organami przedsiębiorstwa i dotyczy zakresu ich uprawnień. Spór ten nie ma wpływu na pozycję związku zawodowego i w niczym nie ogranicza możliwości statutowych działań związku. Nie zniweczy tych możliwości rozstrzygnięcie, kto jest uprawniony do nadania statutu gazecie zakładowej, albowiem uprawnienia związków zawodowych chronione są przepisami ustawy. Spór więc między organami przedsiębiorstwa na temat ich uprawnień wynikających z przepisów prawa nie dotyczy działającego w przedsiębiorstwie ZZ i tym samym nie ma on przewidzianego w art. 76 kpc interesu prawnego do zgłoszenia interwencji ubocznej.Zażalenie na to postanowienie wniósł Dyrektor oraz Związek Zawodowy. Obaj skarżący wnoszą o uchylenie zaskarżonego postanowienia dopuszczenia do udziału w sprawie Związku Zawodowego jako interwenienta ubocznego.Rada Pracownicza wniosła o oddalenie zażaleń.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Uszło uwagi Sądu Wojewódzkiego - a także uczestników postępowania - że w toku procesu w tej sprawie została dokonana nowelizacja przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. Nr 20, poz. 86) - która weszła w życie z dniem 1 lipca 1985 r. W myśl art. 1 pkt 22 tej ustawy, zmieniającym art. 509 kpc - rozstrzyganie sporu między radą pracowniczą przedsiębiorstwa a dyrektorem przedsiębiorstwa następuje według przepisów o postępowaniu nieprocesowym. Przepis ten jako przepis procesowy - mający bezpośrednie działanie - wszedł w życie z wyżej wymienionym dniem i wskutek tego z tą datą zmienił tryb procesowy rozpoznawania niniejszej sprawy na tryb nieprocesowy.Zgodnie z art. 201 kpc Sąd Wojewódzki obowiązany więc był do rozpoznania sprawy niniejszej - od dnia 1 lipca 1985 r. poczynając - we właściwym trybie.W myśl art. 4 § 1 pkt 5 wyżej wymienionej ustawy z 18 kwietnia 1985 r. jedynym ograniczeniem bezpośredniego działania tej ustawy jest utrzymanie właściwości rzeczowej sądów, w której sprawy te zostały wszczęte przed 1 lipca 1985 r. w sądzie właściwym w chwili wniesienia sprawy. Z uwagi więc na ten przepis, Sąd Wojewódzki nie może przekazać jej do rozpoznania sądowi rejonowemu (aktualnie właściwemu w myśl dodanego art. 691 § 1 kpc), lecz obowiązany jest do rozpoznania jej we właściwym trybie.W związku z uwagami wyżej przytoczonymi należy podnieść, że Sąd Wojewódzki błędnie ocenił zgłoszenie uczestnictwa Związku Zawodowego w sprawie w aspekcie art. 76 kpc, zamiast ocenić w świetle przepisu art. 510 § 1 kpc. W myśl art. 510 § 1 kpc zainteresowanym w sprawie jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania; może on wziąć udział w każdym stanie sprawy. Jeżeli weźmie udział, staje się uczestnikiem postępowania. (Zainteresowanym, którego praw dotyczy wynik postępowania, jest nie tylko ten, kto w wyniku postępowania ma interes bezpośredni. Do wzięcia udziału w sprawie uprawnia także interes pośredni, co nie wystarcza do skutecznej interwencji ubocznej.).W sporze między dwoma organami przedsiębiorstwa, którego wynik będzie miał wpływ nie tylko na zakres uprawnień każdego z nich, ale także na zasady i sposób wykorzystania z tych kompetencji, związek zawodowy działający w tym przedsiębiorstwie jest zainteresowanym w sprawie, bowiem wynik postępowania działa w sposób pośredni dotyczy jego praw. Poza tym związek zawodowy jest zainteresowany, aby w przedsiębiorstwie przestrzegano przepisów prawa pracy (art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 8.X. 1982 r. o związkach zawodowych - tekst jedn. Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 277). Przepisy ustawy o przedsiębiorstwach państwowych oraz o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego - normujące zakres kompetencji organów tego przedsiębiorstwa - zaliczyć należy - w szerokim pojęciu - do prawa pracy.Nie jest przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zażaleniowym dokładne ustalenie przedmiotu sporu w niniejszej sprawie; dokonanie ustaleń w tej mierze należy do sądu merytorycznie rozpoznającego sprawę. Nie zachodzi więc potrzeba ustosunkowania się przez Sąd Najwyższy do tej kwestii podniesionej w odpowiedzi na zażalenie.Przytoczone względy uzasadniają więc uchylenie zaskarżonego postanowienia i ustalenie, iż Związek Zawodowy jest uczestnikiem postępowania w niniejszej sprawie.Z tych powodów Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.