IV PPN 3/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Rafacz-Krzyżanowska. Sędziowie SN: W. Myga (sprawozdawca), J. Myślicki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Rady Pracowniczej (...) Przedsiębiorstwa Nasiennego "Centrala Nasienna" Oddział w K. z uczestnictwem Dyrektora (...) Przedsiębiorstwa Nasiennego "Centrala Nasienna" w P. i interwenienta ubocznego dyrektora Zbigniewa K. o uchylenie decyzji o odwołaniu dyrektora Oddziału na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości na postanowienie Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 26 maja 1986 r.:postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Poznaniu uwzględniając sprzeciw Rady Pracowniczej Oddziału w K. (...) Przedsiębiorstwa Nasiennego (...) uchylił decyzję Dyrektora (...) Przedsiębiorstwa Nasiennego z dnia 10 stycznia 1986 r. odwołującą Zbigniewa K. ze stanowiska dyrektora Oddziału, decyzja bowiem została podjęta przed uzyskaniem opinii Rady Pracowniczej Oddziału. wymaganej przez przepisy Statutu Przedsiębiorstwa.W rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości zarzucając rażące naruszenia art. 6913 k.p.c. oraz art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i odrzucenie wniosku.Zdaniem rewidującego, chociaż rada pracownicza zakładu jest organem samorządu załogi przedsiębiorstwa państwowego, to nie ma ona zdolności sądowej, zgodnie bowiem z art. 6913 k.p.c. zdolność taką ma rada pracownicza przedsiębiorstwa, a nie zakładu, która w myśl art. 31 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych nie jest organem przedsiębiorstwa państwowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja Ministra Sprawiedliwości zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. Nr 24, poz. 122 ze zm.) organami przedsiębiorstwa państwowego są: ogólne zebrania pracowników (delegatów), rada pracownicza i dyrektor przedsiębiorstwa, a w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego (Dz. U. Nr 22, poz. 123) organami samorządu załogi są: ogólne zebranie pracowników przedsiębiorstwa, rada pracownicza przedsiębiorstwa i rada pracownicza zakładu w przedsiębiorstwie wielozakładowym.Z wyżej powołanych ustaw o przedsiębiorstwach państwowych i samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego wynika, że uprawnienia po stronie samorządu załogi do wszczęcia sporu z dyrektorem przedsiębiorstwa lub organem założycielskim nie wiążą się z charakterem organu tego samorządu lub przedsiębiorstwa. Uprawnienie takie zostało przypisane wyłącznie radzie pracowniczej przedsiębiorstwa państwowego (np. art. 34 ust. 4 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, art. 44 ust. 1 ustawy o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego), a nie przysługuje ogólnemu zebraniu pracowników, które jest i organem samorządu załogi, i organem przedsiębiorstwa państwowego, lub radzie pracowniczej zakładu przedsiębiorstwa wielozakładowego, która jest tylko organem samorządu załogi. Znalazło to odzwierciedlenie w art. 6911 k.p.c., z którego wynika. że stroną sporu po stronie samorządu załogi przedsiębiorstwa państwowego może być tylko rada pracownicza przedsiębiorstwa, a w konsekwencji w art. 6913 k.p.c. tylko radzie pracowniczej przedsiębiorstwa, jako jedynemu organowi samorządu załogi, przyznano zdolność sądową.W świetle powyższego należy uznać, że rada pracownicza zakładu przedsiębiorstwa wielozakładowego nie ma zdolności sądowej (art. 6913 k.p.c.) i jej wniosek wszczynający spór z dyrektorem przedsiębiorstwa państwowego lub organem założycielskim podlega odrzuceniu (art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c.).Z dołączonych do akt sprawy Statutu (...) Przedsiębiorstwa Nasiennego (...) oraz Statutu Samorządu Załogi (...) Przedsiębiorstwa Nasiennego wynika (a co jest także bezsporne), że (...) Przedsiębiorstwo Nasienne jest przedsiębiorstwem wielozakładowym, a Rada Pracownicza Przedsiębiorstwa Nasiennego (...) Oddział w K. (wnioskodawca) jest radą pracowniczą zakładu tegoż Przedsiębiorstwa, która nie ma zdolności sądowej (art. 6913 k.p.c.). W konsekwencji zaskarżone postanowienie, jako wydane z rażącym naruszeniem prawa, podlegało uchyleniu, a wniosek odrzuceniu (art. 422 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c.).W związku z poglądami wyrażonymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia należy stwierdzić, że odmienna jest sytuacja prawna dyrektora przedsiębiorstwa państwowego, a inna dyrektora zakładu przedsiębiorstwa wielozakładowego.Dyrektora przedsiębiorstwa powołuje i odwołuje organ założycielski bądź rada pracownicza i tym organom wzajemnie przysługuje prawo złożenia sprzeciwu oraz wystąpienia do sądu (art. 34 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych). Przepisy ustawy o przedsiębiorstwach państwowych mają zastosowanie wyłącznie do dyrektora przedsiębiorstwa państwowego, a nie mają zastosowania do dyrektora zakładu przedsiębiorstwa wielozakładowego, chociażby zakład ten był zakładem pracy w rozumieniu art. 3 k.p., dyrektora zakładu bowiem nie powołuje (odwołuje) ani rada pracownicza, ani organ założycielski. Dyrektora zakładu powołuje dyrektor przedsiębiorstwa państwowego na zasadach określonych w statucie przedsiębiorstwa uchwalonym przez ogólne zebranie pracowników przedsiębiorstwa (art. 10 pkt 1 ustawy o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego). Powołanie lub odwołanie dyrektora zakładu przedsiębiorstwa wielozakładowego nie może zostać zakwestionowane w trybie art. 34 ust. 1 zdanie 2 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych ani też nie może być przedmiotem postępowania sądowego w trybie ust. 4 art. 34. Z powyższych względów brak jest i materialnoprawnych podstaw do skutecznego zaskarżenia w trybie art. 34 ust. 4 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych decyzji o powołaniu lub odwołaniu dyrektora zakładu przedsiębiorstwa wielozakładowego.