IV PR 114/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Świeboda. Sędziowie SN: Z. Stypułkowska, T. Szymanek (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Jana K. przeciwko Zakładowi Remontowo-Budowlanemu w J. - Zjednoczeniu Przemysłu Węglowego w T. o wynagrodzenie na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 10 stycznia 1978 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód żądał ustalenia jego praw autorskich do emblematu firmowego, którego używa pozwany Zakład bez jego zgody, oraz zasądzenia z tego tytułu kwoty 4.000 zł.W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że emblemat firmowy opracował w ramach konkursu ogłoszonego przez radę zakładową pozwanego Zakładu. Znak ten miał być wykorzystany tylko przy opracowaniu odznaki pt.: "Zasłużony pracownik dla rozwoju Zakładu Remontowo-Budowlanego T.", a pozwany Zakład bez wiedzy i zgody, a także bez zapłaty powodowi odpowiedniego wynagrodzenia, wykorzystał ten emblemat jako znak firmowy oraz umieścił go na swoim sztandarze.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo.Jest faktem bezspornym - twierdzi Sąd Wojewódzki - że powód opracował przedmiotowy znak (emblemat) w wyniku konkursu zorganizowanego przez radę zakładową przy pozwanych Zakładach. Okoliczność ta - zdaniem Sądu - pozwala na rozstrzygnięcie żądań powoda przy zastosowaniu przepisów o przyrzeczeniu publicznym (art. 919 i n.k.c. w związku z art. 12 ustawy z dnia 10 lipca 1952 r. o prawie autorskim - Dz. U. Nr 34, poz. 234 z późn. zm.). W świetle tych przepisów żądanie powoda nie jest uzasadnione. Jeżeli chodzi o autorstwo emblematu firmowego, to prawa osobiste powoda nie są przez stronę pozwaną kwestionowane.Powód nie twierdzi - zarówno w pozwie, jak również w procesie - że pozwany Zakład nie uznaje jego praw autorskich. Z tych też przyczyn - twierdzi Sąd Wojewódzki - żądanie zmierzające do ustalenia autorstwa emblematu firmowego jest bezprzedmiotowe. Żądanie zaś wynagrodzenia również nie jest uzasadnione, ponieważ powód opracował przedmiotowy znak w ramach konkursu, otrzymał z tego tytułu nagrodę publicznie przyrzeczoną i z chwilą jej wypłacenia własność nagrodzonego dzieła przeszła na przyrzekającego nagrodę. Okoliczność ta powoduje, jeżeli w tym względzie niczego innego nie zastrzeżono, że powód nie może dochodzić skutecznie od pozwanego Zakładu wynagrodzenia za wykorzystanie przedmiotowego znaku przez umieszczenie go na sztandarze, a także niektórych pismach firmowych, ponieważ po jego stronie zachodzi brak legitymacji czynnej.Powód zaskarżył powyższy wyrok rewizją opartą na podstawach wymienionych w art. 368 pkt 1, 3 i 4 k.p.c. i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Poza przepisami wymienionymi przez Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia opisane wyżej dzieło plastyczne jest także przedmiotem prawa autorskiego (art. 12 § 1 ustawy z dnia 10 lipca 1952 r. o prawie autorskim - Dz. U. Nr 34, poz. 234 z późn. zm.). Zgodnie bowiem z powołanym przepisem prawo autorskie przysługuje twórcy, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, do wzoru artystycznego dla przemysłu, utworu przeznaczonego do reklamy lub propagandy w dziedzinie gospodarczej. Z punktu widzenia przedmiotu tej ochrony nie ma znaczenia zakres dzieła, jego poziom bądź stopień wartości opracowania. Z ochrony autorskiej korzysta dzieło autorskie rozumiane jako wszelki wytwór działalności intelektualnej człowieka, noszącej w sobie piętno osobistej i indywidualnej pracy myślowej.Twórca nie traci prawa autorskiego przez fakt, że dokonał dzieła w ramach konkursu zorganizowanego przez radę zakładową jego zakładu pracy, która przez ogłoszenie publiczne przyrzekła nagrodę za wykonanie tego dzieła i nagrodę tę wypłaciła.Decydujące znaczenie ma w tym wypadku oświadczenie woli złożone w drodze publicznego ogłoszenia. Jeżeli przyrzekający nie zastrzegł w przyrzeczeniu, że własność nagrodzonego dzieła przechodzi na niego, nagrodzony zachowuje własność tego dzieła i otrzymuje nagrodę.Okoliczność ta jednak wymaga wszechstronnego wyjaśnienia w drodze przesłuchania członków rady zakładowej - organizatora konkursu - jeżeli strony nie dysponują w tej materii innym materiałem dowodowym.Sąd Wojewódzki wyprowadza prawo własności do dzieła dla przyrzekającego nagrodę na podstawie wykładni art. 65 k.c., ale nie uwzględnia dyspozycji art. 921 § 3 k.c., według której przyrzekający nagrodę nabywa własność nagrodzonego dzieła tylko wtedy, gdy zastrzegł to w przyrzeczeniu.Strony nie dołączyły do akt sprawy tekstu tego przyrzeczenia, nie wiadomo nawet, czy został on przez przyrzekającego nagrodę sporządzony, dlatego do stanowczego rozstrzygnięcia, kto jest właścicielem, konieczne jest przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego.Jest to okoliczność na tyle istotna, że w razie pozytywnych ustaleń dla przyrzekającego nagrodę rozstrzyga ona o stosunku spornym.Jeżeli okaże się w toku ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd Wojewódzki, że przyrzekający nie zastrzegł w przyrzeczeniu, że własność nagrodzonego dzieła przechodzi na niego, to wtedy Sąd powinien rozważyć, czy nie zachodzą ewentualnie przesłanki z art. 12 pkt 3 prawa autorskiego.W świetle powyższego przepisu prawo autorskie do wzoru artystycznego dla przemysłu, projektu, planu, rysunku technicznego albo architektonicznego przeznaczonego dla przemysłu lub budownictwa, utworu przeznaczonego do reklamy lub propagandy w dziedzinie gospodarczej - przysługuje jednostce gospodarki uspołecznionej tylko wtedy, gdy dzieło zostało dokonane przez pracownika tej jednostki na podstawie stosunku służbowego albo umowy o pracę, na której to jednostki zamówienie dzieło to zostało wykonane.Wykonanie dzieła w powyższych okolicznościach pozostaje w bezpośrednim związku ze stosunkiem pracy twórcy tego utworu i dlatego Sąd powinien przy rozpoznaniu sprawy stosować się do zaleceń wskazanych w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 1974 r. (OSNCP 1975, nr 4, poz. 52).Przyznanie jednostce gospodarki uspołecznionej prawa własności do dzieła wykonanego w warunkach określonych w art. 12 prawa autorskiego oraz w okolicznościach wymienionych w art. 919 w związku z art. 921 § 1 k.c. nie pozbawia twórcy wyłącznego prawa do ochrony dóbr osobistych.Nie przysługują mu natomiast wtedy roszczenia majątkowe i tym samym dla dochodzenia tych roszczeń nie posiadałby on legitymacji czynnej; roszczeń tych może dochodzić od osób trzecich właściciel dzieła.Z tych przyczyn i na podstawie art. 388 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.