IV PR 149/84
WyrokIzba Cywilna1984-03-09
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracownik ponoszący wspólną odpowiedzialność materialną za powierzone mienie, który nie udowodnił wyłącznej winy innego pracownika za powstały niedobór, może zostać zwolniony od odpowiedzialności w części określonej umową?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pracownik ponoszący wspólną odpowiedzialność materialną nie może zostać zwolniony od odpowiedzialności za niedobór, jeśli nie udowodnił wyłącznej winy innego pracownika. Zgoda na wyłączne zarządzanie częścią mienia przez innego pracownika przez materialnie odpowiedzialnych pracowników świadczy o ich winie w postaci zaniedbania obowiązku strzeżenia całości powierzonego mienia. Celem umowy o wspólną odpowiedzialność jest zabezpieczenie mienia poprzez wzajemną kontrolę.Stan faktyczny
W magazynie doszło do niedoboru w wysokości 193.248 zł. Pozwani pracowali na podstawie umowy o wspólną odpowiedzialność materialną z podziałem odpowiedzialności: 50% Władysław C., po 25% Aniela B. i Stanisław K. Niedobór powstał w okresie, gdy Władysław C. samowolnie wyjechał za granicę. Pozwani Aniela B. i Stanisław K. nie udowodnili, że wyłączną przyczyną niedoboru był Władysław C., sugerując, że tylko on miał klucze do pomieszczenia z jelitami. Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanych kwoty zgodnie z umową.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję pozwanej Anieli B. jako nieuzasadnioną.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Szczurzewski. Sędziowie SN: T. Kasiński (sprawozdawca), J. Sokołowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Przemysłu Mięsnego w N. przeciwko Władysławowi C., Anieli B. i Stanisławowi K. o odszkodowanie na skutek rewizji pozwanej Anieli B. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Tarnobrzegu z siedzibą w Sandomierzu z dnia 7 maja 1984 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePozwani pracowali w należącym do strony powodowej magazynie ubocznych artykułów uboju na podstawie umowy o wspólnej odpowiedzialności materialnej, z tym zastrzeżeniem, że mienie zostało im wspólnie powierzone z podziałem odpowiedzialności za ewentualne niedobory: 50% - pozwany Władysław C. pracujący na stanowisku starszego magazyniera, po 25% wagowa Aniela B. i magazynier Stanisław K. W okresie od dnia 23 marca do dnia 16 października 1979 r. w magazynie powstał niedobór w wysokości 193.248 zł, przy czym dotyczył on asortymentu jelit cienkich. Do remanentu przystąpiono w związku z nieobecnością Władysława C., który bez powiadomienia zakładu pracy wyjechał za granicę i samowolnie przedłużył urlop udzielony mu na dni 12 i 13 października 1979 r., a także niestawieniem się do pracy w dniu 15 października (w poniedziałek) pozostałych pozwanych. Pozwani Aniela B. i Stanisław K. nie wnosili zastrzeżeń co do sposobu przeprowadzenia inwentaryzacji oraz nie mogli wskazać przyczyny niedoboru, sugerując, że odpowiedzialność ponosić powinien wyłącznie pozwany Władysław C., który sam jeden dysponował kluczami od pomieszczenia, w którym składowane były jelita, i sprawował nad nim pieczę. Nieznanego z miejsca pobytu Władysława C. reprezentował w procesie ustanowiony przez Sąd kurator. Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo w całości, zasądzając od pozwanego Władysława C. kwotę 96.624 zł, a od pozostałych pozwanych po 48.312 zł, tj. zgodnie z częściami określonymi w umowie o wspólnej odpowiedzialności. Pozwani nie udowodnili, aby pozwany Władysław C. spowodował niedobór jelit, w szczególności nie wykazali, by między niedoborem jelit a potajemnym wyjazdem Władysława C. zachodził adekwatny związek przyczynowy. Również okoliczność, że klucze od pomieszczenia, gdzie składowano jelita, miał Władysław C., nie może zwalniać pozostałych pozwanych od odpowiedzialności, skoro pozwani wyrażali zgodę na taki stan rzeczy i nie udowodnili, aby ta okoliczność pozostawała w związku z niedoborem.Od wyroku tego wniosła rewizję pozwana Anieli B., zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału (art. 368 pkt 4 k.p.c.) "przez ustalenie, że nie udowodniła, iż wyłączną winę za zaistniały niedobór ponosi pozwany Władysław C." - czemu zdaniem skarżącej przeczy całokształt okoliczności sprawy.Rewizja jest nieuzasadniona. Powołane w jej wywodach okoliczności - jak to, że do czasu wyjazdu Władysława C. magazyn rozliczał się prawidłowo, że Władysław C. nie zawiadomił o swym wyjeździe do USA, gdzie dotychczas przebywa, że miał klucze do pomieszczenia z jelitami i że udzielił im urlopu, gdy miał opuścić kraj - nie stanowią dowodu, lecz tylko przesłanki subiektywnego przekonania pozwanych Anieli B. i Stanisława K. o wyłącznej winie Władysława C. w spowodowaniu niedoboru. Okoliczności te - wbrew też mniemaniu skarżącej - a w każdym razie fakt zgody niektórych materialnie odpowiedzialnych pracowników na wyłączne zarządzanie częścią powierzonych ich pieczy towarów przez innego materialnie odpowiedzialnego pracownika, świadczą o ich winie w postaci zaniedbania obowiązku strzeżenie całości mienia powierzonego łącznej pieczy pozwanych. Założeniem i celem umowy o wspólnej odpowiedzialności jest bowiem najlepsze zabezpieczenie powierzonego pracownikom mienia poprzez sprawowanie pieczy i wzajemne uzupełnianie kontroli nad nim przez więcej osób, z jednakowymi pod tym względem prawami i obowiązkami każdej z nich. W świetle niekwestionowanych ustaleń sądu pierwszej instancji pozwana Aniela B. nie tylko nie udowodniła okoliczności, które mogłyby być podstawą przyjęcia wyłącznego sprawstwa szkody przez pozwanego Władysława C. i jego wyłącznej odpowiedzialności za niedobór w myśl postanowień § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1974 r. w sprawie wspólnej odpowiedzialności materialnej pracowników za powierzone mienie (Dz. U. Nr 40, poz. 236), lecz także należało uznać istnienie konkretnych uchybień po stronie pozwanej Anieli B. (jak również pozwanego Stanisława K.) nie pozwalających na zwolnienie jej od odpowiedzialności za niedobór w części określonej umową.Z tych przyczyn - wobec nietrafności zarzutów rewizji, które dotyczą w istocie prawidłowości zastosowania prawa materialnego - rewizja z mocy art. 387 k.p.c. podlegała oddaleniu.
Powiązane orzeczenia
- II PK 261/09 2010-03-10Czy pracownik ponoszący wspólną odpowiedzialność materialną za powierzone mienie może uwolnić się od odpowiedzialności za niedobór, wykazując, że mienie zostało zużyte zgodnie z przeznaczeniem, nawet jeśli nie było to ud…
- II PR 308/63 1964-06-19Czy pracownik ponosi odpowiedzialność wspólną za niedobór w magazynie, jeśli udowodni, że niedobór powstał wyłącznie z winy innego pracownika lub z przyczyn, za które nie ponosi odpowiedzialności, mimo podpisania umowy o…
- I PR 66/63 1964-06-18Czy pracownicy, którzy podpisali umowę o wspólną odpowiedzialność materialną, ponoszą odpowiedzialność za niedobory powstałe przed datą zawarcia umowy, jeśli rozszerzono powództwo o ten okres, a także czy zmiana składu o…
- I PKN 387/98 1998-10-20Czy pracownik ponoszący wspólną odpowiedzialność materialną za powierzone mienie może całkowicie uwolnić się od odpowiedzialności za niedobór, jeżeli ustalono konkretne zaniedbania w jego pracy, które spowodowały powstan…
- I PR 323/71 1972-07-11Czy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną za niedobór w całości, jeśli zawarł umowę o współodpowiedzialności majątkowej z innymi pracownikami, a niedobór powstał w magazynie przez niego nadzorowanym, mimo że praco…
Powołane przepisy
art. 368 pkt 4 KPCart. 387 KPC§ 6
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.