IV PR 19/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN F. Rusek. Sędziowie SN: S. Rejman, Z. Stypułkowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Emila W. i Zbigniewa G. przeciwko Fabryce Maszyn Górniczych (...) w S. o wynagrodzenie na skutek rewizji powodów od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 8 listopada 1984 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowodowie Emil W. i Zbigniew G. domagali się zasądzenia od pozwanej Fabryki po 221.250 zł dla każdego z nich jako wynagrodzenia za stosowanie pracowniczego wynalazku, chronionego patentem nr 52.518, pod tytułem "Zgarniak", którego są współtwórcami.Twierdzili, że wymieniony wynalazek został zastosowany przez pozwaną Fabrykę, razem z innymi projektami wynalazczymi ich współautorstwa, przy produkcji ładowarek zgarniakowych ZPP-1, co wynika ze spraw tut. Sądu Wojewódzkiego o sygn. I C .../78 i I C .../79.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo po ustaleniu, że roszczenie powodów uległo dziesięcioletniemu przedawnieniu, przewidzianemu w art. 118 k.c.Wynalazek chroniony patentem nr 52.518 stosowany był w okresie od 1969 r. do 1973 r., toteż bieg przedawnienia rozpoczął sią z dniem 1 kwietnia 1974 r., a pozew został wniesiony dopiero w dniu 28 lipca 1984 r.Nie nastąpiła też przerwa biegu przedawnienia roszczenia powodów, na podstawie art. 123 k.c.Sprawa o sygn. I C .../79 dotyczy wynalazku chronionego patentem nr 61 343 oraz wzoru użytkowego, na który udzielono prawa ochronnego nr 19.759, a więc innych projektów wynalazczych niż stanowiący przedmiot niniejszej sprawy.W sprawie o sygn. I C .../78 powodowie dochodzili także wynagrodzenia za wynalazek chroniony patentem nr 52.518 lecz wobec zaspokojenia ich roszczenia przez pozwaną Fabrykę postępowanie w sprawie o wynagrodzenie zostało umorzone.Nie przerywa zaś biegu przedawnienia roszczenia o wynagrodzenie za projekt wynalazczy wszczęcie postępowania administracyjnego o to wynagrodzenie.Wyrok zaskarżyli powodowie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Roszczenie o wynagrodzenie za pracowniczy projekt wynalazczy staje się wymagalne z nadejściem terminów, w jakich jednostka gospodarki uspołecznionej powinna wypłacać twórcy wynagrodzenie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 1973 r. I PR 404/73, OSNCP 1974, z. 7-8, poz. 135).Terminy wypłaty twórcy wynagrodzenia określa przepis § 26 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 grudnia 1972 r. w sprawie projektów wynalazczych (Dz. U. Nr 64, poz. 351) - odnoszący się do okresów stosowania przedmiotowego wynalazku.W myśl tego przepisu, wynagrodzenie za każdy następny rok stosowania wynalazku powinno być wypłacone w terminie dwóch miesięcy od zakończenia roku. Jak wynika z twierdzeń powodów, wynalazek chroniony patentem nr 52.518 stosowany był w okresie od 1969 r. do 1973 r. Roszczenie o wynagrodzenie za pięcioletni okres stosowania wynalazku stało się więc wymagalne w dniu 1 marca 1974 r. i od tego dnia rozpoczął się bieg przedawnienia tego roszczenia (art. 120 § 1 k.c.).Prawidłowy jest pogląd Sądu Wojewódzkiego, iż roszczenie o wynagrodzenie za pracowniczy wynalazek ulega dziesięcioletniemu przedawnieniu, przewidzianemu w art. 118 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 1974 r. II PR 362/73, OSNCP 1974 r., z. 9, poz. 160).Skoro zaś powodowie wystąpili z pozwem o wynagrodzenie za stosowanie wynalazku, chronionego patentem nr 52.518, dopiero w dniu 28 lipca 1984 r., to roszczenie uległo przedawnieniu.Wbrew zarzutom skarżących powodów nie nastąpiła przerwa biegu tego przedawnienia w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 k.c. W powołanej przez nich sprawie o sygn. IC .../79, przedmiotem roszczenia jest wynagrodzenie za inne projekty wynalazcze, a mianowicie za wynalazek chroniony patentem nr 61.343 oraz za wzór użytkowy, na który udzielono prawa ochronnego nr 19.759.Nie można zaś podzielić poglądu, prezentowanego w rewizji powodów, że wytoczenie powództwa w wymienionej wyżej sprawie przerwało bieg przedawnienia także o roszczenie dochodzone w rozpoznawanej sprawie z tej przyczyny, że powyższe projekty były stosowane razem przy produkcji ładowarek zgarniakowych ZPP-1 i efekt uzyskany z tej produkcji był ich łącznym rezultatem.Dochodzenie roszczenia o wynagrodzenie za dany pracowniczy projekt wynalazczy przerywa - w myśl art. 123 § 1 pkt 1 k.c. - bieg przedawnienia tylko w stosunku do roszczenia o wynagrodzenie za ten projekt wynalazczy.Nie przerywa natomiast biegu przedawnienia roszczeń o wynagrodzenie za inne projekty wynalazcze, chociażby stosowane one były razem z projektem wynalazczym, za który dochodzone jest wynagrodzenie.Stosowanie bowiem razem różnych projektów wynalazczych przy wytwarzaniu określonego wyrobu wpływa jedynie na sposób obliczania efektów ekonomicznych każdego z tych projektów, stanowiąc jedną z przesłanek przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia dochodzonego przez twórcę za konkretny projekt wynalazczy (§ 10 ust. 2 zarządzenia Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 20 marca 1973 r. - M. P. Nr 16, poz. 98; obecnie z dnia 2 lipca 1980 r. - M. P. Nr 17, poz. 84).Nie przerwało też biegu przedawnienia wbrew zarzutom powodów - wytoczenie powództwa w sprawie o sygn. I C .../78 - między innymi o wynagrodzenie za wynalazek chroniony patentem nr 52.518.W cytowanej bowiem sprawie, wobec zaspokojenia w toku procesu roszczeń powodów o wynagrodzenie przez pozwaną Fabrykę, cofnęli oni pozew w części dotyczącej dochodzenia wynagrodzenia, a postępowanie zostało w tym zakresie umorzone.W myśl zaś przepisu art. 203 § 2 k.p.c. pozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Nie przerywa więc biegu przedawnienia roszczenia objętego takim pozwem.Prawidłowy jest też pogląd Sądu Wojewódzkiego, że podjęcie przez powodów czynności w toku postępowania administracyjnego - toczącego się w trybie art. 104 i art. 105 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. Nr 43, poz. 272 ze zm.) - nie przerywa biegu przedawnienia roszczenia o wynagrodzenie za pracowniczy projekt wynalazczy.Sprawa bowiem o wynagrodzenie jest sprawą cywilną, należącą do właściwości sądu powszechnego, toteż tylko podjęte przed tym sądem czynności mogą być uznane za czynności mające bezpośrednio na celu dochodzenie roszczeń, w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 1979 r. IV PR 7/79, OSNCP 1979, z. 9, poz. 184).Z przedstawionych względów rewizja podlega oddaleniu (art. 387 k.p.c.).