IV PR 275/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Perestaj. Sędziowie: S. Rejman, Z. Stypułkowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Edwarda K. i Antoniego M. przeciwko Fabryce Transformatorów i Aparatury Trakcyjnej "E-E." w Ł. i Tadeuszowi Z. o odszkodowanie, na skutek rewizji pozwanej Fabryki i pozwanego Tadeusza Z. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 28 kwietnia 1976 r.oddalił obie rewizje i przyznał powodom od pozwanej Fabryki i pozwanego Tadeusza Z. po 750 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowodowie Edward K. i Antoni M. w pozwie skierowanym przeciwko pozwanej Fabryce i pozwanemu Tadeuszowi Z. żądali ustalenia, iż wynagrodzenie za wynalazek chroniony patentem Nr..., udzielonym na rzecz tej Fabryki, przysługuje im po połowie oraz zasądzenia od pozwanej Fabryki kwoty 106.667 zł wynagrodzenia.Sąd Wojewódzki powództwo uwzględnił po ustaleniu, że powodowie i pozwany Z. zostali wymienieni - zarówno w zgłoszeniu tego projektu w pozwanej Fabryce, jak i w zgłoszeniu do Urzędu Patentowego PRL - jako twórcy projektu wynalazczego. Przedmiotem sporu nie jest autorstwo projektu, lecz podział wynagrodzenia między jego twórcami. Chybiony jest więc zarzut pozwanej Fabryki co do braku po jej stronie legitymacji biernej. W styczniu 1972 r. został udzielony patent na rzecz pozwanej Fabryki. W dniu 10.IV.1973 r. powodowie i pozwany Z. podpisali oświadczenie, w którym stwierdzili, że opracowanie i wdrożenie projektu racjonalizatorskiego i wynalazku zostało wykonane przez powodów, w związku z czym pozwany Z. nie wnosi żadnych roszczeń co do wynagrodzenia wynikającego z uzyskanych efektów wymienionych projektów wynalazczych i zmieniono dotychczasowy podział wynagrodzenia podany na formularzu zgłoszenia w ten sposób, iż będzie ono przysługiwało po połowie każdemu z powodów.Oświadczenie powyższe zostało przekazane pozwanej Fabryce, która zgodnie z nim dokonała w sierpniu 1973 r. i w lutym 1974 r. wypłaty wynagrodzenia na rzecz powodów za pierwszy okres stosowania wynalazku. W dniu 6.VIII.1975 r. pozwany Z., na skutek inicjatywy podjętej przez kierownika komórki wynalazczości, skierował do pozwanej Fabryki pismo, w którym odwołał poprzednie oświadczenie i domagał się wynagrodzenia. W związku z tym wynagrodzenie za drugi okres stosowania wynalazku wypłacono trzem twórcom, w wysokości 1/3 jego części dla każdego z nich.Sąd Wojewódzki uznał, iż oświadczenie stron z 10.IV.1972 r. stanowi umowę o podziale wynagrodzenia za stosowanie wynalazku, do której mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego, w tym art. 379 w związku z art. 103 ustawy o wynalazczości z 1972 r. Pozwana Fabryka obowiązana była wypłacać wynagrodzenie zgodnie z porozumieniem stron. Zarzut pozwanego Z., iż był w błędzie co do treści tego oświadczenia jest nieuzasadniony, a pismo odwołujące oświadczenie, skierowane do pozwanej Fabryki, a nie do powodów, nie spełnia wymagań z art. 88 k.c. Treść oświadczenia jest jednoznaczna, pozwany też przez okres dwóch lat nie kwestionował wypłaty wynagrodzenia zgodnie z jego ustaleniami.Wyrok zaskarżyli pozwana Fabryka i pozwany Z.Rewizje są nie uzasadnione z następujących przyczyn.Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest podział wynagrodzenia między współtwórców pracowniczego projektu wynalazczego. Materii tej nie regulują przepisy ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości, toteż na podstawie art. 103 tej ustawy stosują się w tym zakresie przepisy kodeksu cywilnego.W myśl art. 379 tego kodeksu, świadczenie podzielne dzieli się na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest dłużników albo wierzycieli. Części te są równe, jeżeli z okoliczności nie wynika nic innego.Wynagrodzenie należne współtwórcom pracowniczego projektu wynalazczego jest świadczeniem podzielnym. Dzieli się na tyle części, ilu jest współtwórców. Mogą się oni jednak porozumieć co do innego podziału wynagrodzenia, gdyż każdy z nich swobodnie dysponuje prawem do tego wynagrodzenia.Zgodne oświadczenie woli współtwórców pracowniczego projektu wynalazczego co do podziału między nimi wynagrodzenia za ten projekt, przekazane jednostce gospodarki uspołecznionej wypłacającej wynagrodzenie, zobowiązuje ją do dokonywania wypłat stosownie do porozumienia twórców (art. 379 k.c. w zw. z art. 103 ustawy o wynalazczości z 1972 r.).W razie sporu co do podziału wynagrodzenia jednostka ta powinna wstrzymać jego wypłatę oraz dla uwolnienia się od zapłaty odsetek za zwłokę złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego (art. 467 k.c.).Chybione są zarzuty pozwanego Z. co do treści oświadczenia twórców z dnia 10.IV.1973 r. Wynika z niego w sposób jednoznaczny, iż dotyczyło ono podziału wynagrodzenia z tytułu stosowania projektu wynalazczego. Świadczy o tym chociażby odwołanie się w nim do podziału tegoż wynagrodzenia, wskazanego w zgłoszeniu projektu wynalazczego. Twierdzenie, iż dotyczyło ono wynagrodzenia za "wdrożenie" wynalazku jest więc gołosłowne. Pozwany ten nie wykazał też okoliczności, które uzasadniałyby uznanie tego oświadczenia za nieważne (art. 58 § 2 k.c.). Nie stanowi ich przytoczony przez skarżącego fakt iż podpisał go "w pośpiechu bez analizy sformułowań tego dokumentu". Pozwany nie podważa w sposób skuteczny ustalenia Sądu Wojewódzkiego, wedle którego przez okres dwóch lat nie sprzeciwiał się wypłacie wynagrodzenia zgodnie z porozumieniem stron. Zauważyć przy tym należy, iż jest on wysoko kwalifikowanym fachowcem, zajmował odpowiedzialne stanowisko w dziale głównego technologa, a jako twórca innych projektów wynalazczych orientował się w przysługujących mu w tym zakresie uprawnieniach. Prawidłowy jest też pogląd Sądu Wojewódzkiego, iż pismo pozwanego, skierowane do pozwanej Fabryki, w którym odwołuje on oświadczenie złożone powodom, nie stanowi uchylania się od skutków tego oświadczenia w rozumieniu art. 88 k.c.Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku (art. 387 k.p.c.).