IV PR 343/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN E. Brzeziński. Sędziowie SN: W. Dębicka, S. Rejman (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Instytutu Przemysłu Organicznego w W. przeciwko Waldemarowi Z. o odszkodowanie na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 5 maja 1981 r. oraz zażalenia pozwanego na postanowienie tego Sądu z dnia 4 listopada 1980 r. w przedmiocie obciążenia pozwanego zaliczką na koszty biegłegoobie rewizje oddalił i zniósł między stronami koszty postępowania rewizyjnego, oddalił zażalenie.Uzasadnienie faktycznePozwany był zatrudniony u strony powodowej na stanowisku materialnie odpowiedzialnego kierownika punktu wymiany odzieży. Remanent zdawczo-odbiorczy wykazał niedobór, którego wysokość została ustalona na podstawie dowodu z opinii biegłych i ostatecznie określona przez Sąd na kwotę 342.290 zł. Za tę szkodę pozwany odpowiada na podstawie przepisu art. 124 § 2 k.p. Mienie bowiem zostało mu w sposób właściwy powierzone, jeżeli nie w 1969 r. - bo tego ze względu na brak dokumentacji już nie można sprawdzić - to w każdym razie dnia 30.IX.1976 r. Ta inwentaryzacja została przeprowadzona prawidłowo w obecności magazyniera i nie była przez niego kwestionowana. Od tej też co najmniej daty powierzenie pozwanemu mienia Instytutu jest prawidłowe. Nie można jednak z całą pewnością wykluczyć, że niedobór systematycznie narastał i był ukrywany przez pozwanego, który wykorzystywał nieprawidłowości w pracy komisji inwentaryzacyjnej i podawał do spisu towar z kartoteki zamiast z natury.Jednakże w 1/4 części do powstania szkody przyczyniła się strona powodowa, która nie stworzyła pozwanemu właściwych warunków pracy. Towaru było dużo, a pomieszczenia szczupłe, co utrudniało pracę. Po ujawnieniu niedoboru Instytut zatrudnił już dwóch pracowników materialnie odpowiedzialnych, a ponadto zmienił zasady przydziału ubrań.Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego i prawnego Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo do wysokości 256.718 zł z odsetkami i kosztami procesu, umorzył postępowanie odnośnie do kwoty 16.068,40 zł i oddalił powództwo w pozostałym zakresie.Od tego wyroku obie strony złożyły rewizje.Pozwany zarzucił mu naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 119 § 1 k.p. (art. 369 pkt 1 k.p.c.) oraz uchybienie procesowe przez niewskazanie - wbrew wymogom art. 328 § 2 k.p.c. - dlaczego nie podzielił jego wywodów prawnych (art. 368 pkt 5 k.p.c.). Skarżący wniósł o zmianę wyroku i oddalenie powództwa w zakresie przewyższającym jego 3-miesięczne wynagrodzenie lub o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Powodowy Instytut natomiast - na podstawie art. 368 pkt 1 i 4 k.p.c. - zaskarżył wyrok w części oddalającej powództwo o kwotę 85.572 zł. Jak wynika z uzasadnienia rewizji, skarżący nie dopatrzył się normalnego związku przyczynowego pomiędzy ewentualnymi trudnościami w pracy magazyniera a brakiem odzieży ochronnej. Instytut wnosił o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania o jego zmianę i orzeczenie co do istoty sprawy.Sąd Najwyższy doszedł do następujących wniosków. Rewizja pozwanego jest nieuzasadniona. Sąd Wojewódzki prawidłowo zastosował w sprawie przepis art. 124 § 2 k.p.c., ponieważ pozwany odpowiada za szkodę w mieniu, które zostało mu powierzone z obowiązkiem wyliczenia się. Przepis więc art. 119 § 1 k.p. nie ma w sprawie zastosowania. Skarżący powołuje się wprawdzie na uchwałę składu 7 sędziów SN z dnia 18.XII.1975 r. sygn. V PZP 6/76 i przytacza jej pełną treść, ale w zniekształconym brzmieniu. W myśl tej uchwały pracownik, któremu powierzono mienie z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się, odpowiada za uszkodzenie tego mienia, a nie - jak pisze skarżący - "za to mienie" - według zasad rozdziału I działu V kodeksu pracy, jeżeli wykaże, że taką szkodę wyrządził nieumyślnie. Wobec tego, że w tej sprawie nie chodzi o mienie uszkodzone, powyższa uchwała nie ma do niej zastosowania. Nieuzasadniony jest także drugi zarzut rewizyjny. Sąd Wojewódzki niewadliwie ustalił, że w każdym bądź razie mienie powodowego Instytutu zostało pozwanemu prawidłowo powierzone dnia 30.IX.1976 r. Jeżeli rzeczywiście braki powstały wcześniej w okresie, kiedy był on także magazynierem, to musiały być one przez niego świadomie ukrywane. Nic zresztą nie wskazuje na to, że remanent z 1976 r. był wadliwy, skoro odbywał się w obecności pozwanego, który w tym zakresie nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń.Nie zasługuje na uwzględnienie także rewizja strony powodowej.Jak wynika z materiału dowodowego i ustaleń Sądu meriti ze wskazaniem dowodów, na jakich się oparł, warunki pracy w magazynie były trudne ze względu na dużą ilość towaru i szczupłość pomieszczeń. Ta okoliczność nie jest - wbrew odmiennemu stanowisku strony skarżącej - obojętna. Instytut po ujawnieniu niedoboru zatrudniał już dwóch materialnie odpowiedzialnych magazynierów, a nic nie wskazuje na to, że ilość pracy uległa podwojeniu.Przyjęcie w tych okolicznościach, że strona powodowa przyczyniła się do powstania szkody w 1/4 części, nie może być uznane za naruszające przepisy prawa materialnego. Należy ponadto nadmienić, że ewentualna nieprawidłowość w kolejnych spisach remanentowych - jak to sugeruje biegły - obciążałaby częściowo także stronę powodową, która - być może - wcześniej już mogła ujawnić niedobór i przez to nie dopuścić do dalszej szkody.Uzasadnienie prawneRozpoznając natomiast zażalenie pozwanego, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki zobowiązał pozwanego do złożenia zaliczki w wysokości 4.000 zł, a to z uwagi na jego wniosek o powołanie nowego biegłego. Na to postanowienie wpłynęło zażalenie, w którym skarżący podnosi, że zakład pracy powinien udowodnić powstanie szkody, a skoro opinia biegłego jest niewyczerpująca, to uzasadniony jest wniosek o powołanie drugiego biegłego także na koszt strony powodowej.Zażalenie jest dopuszczalne w świetle art. 22 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (orzecz. SN z dnia 8.VI.1977 r. sygn. IV CZ 60/77 - OSNCP z 1978 r. z. 3, poz. 52), ale nieuzasadniona ze względu na treść przepisu art. 41 ust. 1 tej ustawy. Z przepisu tego wynika, że strona, która wnosiła o podjęcie czynności połączonej z wydatkami, obowiązana jest złożyć zaliczkę na ich pokrycie. W sprawach o niedobory na zakładzie pracy spoczywa ciężar wykazania szkody i jej wysokości. W razie sporu sąd dopuszcza i przeprowadza dowód z opinii biegłego na koszt strony powodowej i tak też było w tej sprawie (por. orzecz. SN z dnia 27.VII.1977 r. sygn. II CZ 80/71, z dnia 10.X.1979 r. sygn. IV PZ 55/79 i z dnia 14.VI.1981 r. sygn. IV PZ 21/81).Jeżeli jednak pozwany opinię tę kwestionuje, domaga się ponownej opinii innego biegłego połączonej z wydatkami, to obowiązany jest złożyć zaliczkę na ich pokrycie.Z tych względów na mocy art. 387, art. 100 i art. 100 § 1 oraz art. 387 w związku z art. 387 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.