I PR 117/65

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Miejskiego Handlu Detalicznego Artykułami Gospodarstwa Domowego w Warszawie przeciwko Irenie K. o odszkodowanie, na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla woj. warszawskiego w Warszawie z dnia 2.XII.1964 r. uchylił zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo w stosunku do pozwanej Ireny K. i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyliczenie sklepu nr 465 powoda za okres od 22.X.1958 r. do 6.IV.1959 r. wykazało niedobór w wysokości 263.881,09 zł, za którego spowodowanie skazany został z art. 286 § 1 k.k. w sprawie IV K 295/59 Sądu Wojewódzkiego dla woj. warszawskiego kierownik sklepu, Stanisław K.O wyrównanie szkody spowodowanej niedoborem wystąpił powód przeciwko Stanisławowi K. i Irenie K. (sprzedawczyni), jako pracownikom materialnie odpowiedzialnym, żądając zasądzenia od nich solidarnie (po rozszerzeniu powództwa) kwoty 264.951,23 zł z odsetkami i kosztami procesu.W dniu 26.II.1963 r. zmarł pozwany Stanisław K. Pozostały po nim spadek został przez jego spadkobierców w sprawie Ns 400/63 Sądu Powiatowego w Otwocku odrzucony, a postępowanie w sprawie przeciwko ww. spadkobiercom - wobec cofnięcia pozwu - umorzone.Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo w całości w stosunku do pozwanej Ireny K., odpowiedzialnej za szkodę na podstawie art. 239 k.z., ustalając brak okoliczności, które mogłyby nawet tylko częściowo spowodować zmniejszenie dochodzonego odszkodowania.W rewizji do powyższego wyroku zarzuciła pozwana wadliwość ustalenia, wobec nieprzeprowadzenia wnioskowanego dowodu z opinii biegłego, co do wysokości szkody, a nadto niewłaściwe zastosowanie przepisów k.z. o obowiązku pełnego odszkodowania, mimo stwierdzenia przez Sąd Orzekający przyczynienia się powoda do powstania niedoboru.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Podstawą materialnej odpowiedzialności pracownika jest należyte (z możliwością wyliczenia się) powierzenie mu mienia, za które odpowiada. Samo tylko przyjęcie materialnej odpowiedzialności bez powierzenia mienia remanentem, nie byłoby wystarczające. W tym przypadku pracownik jedynie odpowiadałby za konkretne uchybienia, pozostające w przyczynowym związku ze szkodą (art. 234 lub art. 230 k.z.),W sprawie co do powierzenia pozwanej mienia sklepu ustaleń brak, a podpisana przez nią w dniu 27.XI.1957 r. deklaracja o przyjęciu materialnej odpowiedzialności nie jest z powierzeniem mienia równoznaczna. Wadliwość rozstrzygnięcia wynika również i z przyczyn dalszych (gdyby nawet skarżąca za niedobór odpowiadała). Wysokość szkody ustalił Sąd w oparciu o złożoną w sprawie karnej (która pozwanej nie dotyczy) opinię biegłego. W sprawie tej pozwana udziału nie brała, w wyliczeniu sklepu (przez biegłych) nie uczestniczyła i przez niego o podejmowanych czynnościach (przestawienie dowodów) itp. zawiadomiona nie była.W tych okolicznościach odmowa wnioskowi pozwanej dopuszczenia dowodu z opinii biegłego (przez wysłuchanie go na rozprawie przed Sądem Orzekającym w związku ze złożoną na piśmie opinią w sprawie karnej), tym bardziej, gdy dowód z powyższej opinii jest tylko dowodem z dokumentu, a nie z opinii biegłego, stanowi w okolicznościach przypadku istotne uchybienia procesowe, naruszające art. 223 i 224 dawnego k.p.c. (art. 217 i 235 obowiązującego k.p.c.) i mogące mieć wpływ na wynik sprawy.Nie rozważył również Sąd Wojewódzki i tych okoliczności, które, gdyby pozwana była do wyrównania szkody zobowiązana, stanowiąc o przyczynieniu się powoda do powstania szkody, skutkowałyby odpowiednie zmniejszenie odszkodowania (art. 158 § 2 k.z.). Do okoliczności tych zaliczyć można między innymi i ewentualnie wadliwą organizacją pracy sklepu (np. brak dostatecznego personelu z uwagi na masę towarową, warunki lokalowe itp.) i zatrudnienie osób na danym stanowisku, nieodpowiednich ze względu na stan zdrowia (w przypadku Stanisława K. - był ciężko chory na gruźlicę) i ewentualnie jeszcze inne momenty, które składają się na tzw. ryzyko produkcyjne przedsiębiorstwa, z reguły obciążające pracodawcę, a nie pracownika.Przytoczone wadliwości zaskarżonego wyroku uzasadniają jego uchylenie, wobec czego należało orzec, jak w sentencji stosownie do art. 384 dawnego k.p.c. w związku z art. XVI przepisów wprowadzających k.p.c.