I PR 223/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Formański. Sędziowie: M. Piekarski (sprawozdawca), J. Wasilewski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Spółdzielni Ogrodniczej w P. przeciwko Tadeuszowi M. o odszkodowanie na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 1 października 1973 r.,oddalił obie rewizje.Uzasadnienie faktycznePozwany był magazynierem powodowej Spółdzielni w jej oddziale w G. od dnia 1.VII.1964 r. Od dnia 1.VIII.1966 r. objął kierownictwo tego oddziału, sprawując jednocześnie poprzednią funkcję. Pozwany został prawomocnie skazany za to, że od listopada 1968 r. do dnia 21 czerwca 1969 r. dopuszczał do skupu, sprzedaży i wydawania towarów osoby nieuprawnione i wydawał producentom opakowania bez należytego udokumentowania, wskutek czego powstał niedobór w kwocie 553.602,27 zł; w celu ukrycia tego niedoboru pozwany wystawiał fikcyjne dokumenty rozchodu i skupu; wręczony przezeń m.in. H. K. fikcyjny dowód skupu z dnia 17 czerwca 1969 r. umożliwił zagarnięcie kwoty 43.823 zł.Sąd Wojewódzki uznał, że odpowiedzialność pozwanego za niedobór została przesądzona prawomocnym wyrokiem skazującym. Zgodnie z opinią biegłego księgowego L. Ł. Sąd Wojewódzki ustalił, że nieusprawiedliwiony niedobór za okres zaledwie kilku miesięcy sięga 552.767,32 zł. Sąd Wojewódzki ustalił, że niedobór ten powstał na skutek wyżej opisanego jaskrawego naruszania przez pozwanego obowiązków pracowniczych i w wyniku jego czynów niedozwolonych. Pozwany wystawił 3 fikcyjne kwity za rzekomy skup fasoli o wartości 72.484 zł i rzekomi dostawcy kwotę tę podjęli, w związku z czym K. skazano za przywłaszczenie, ułatwione przez pozwanego. Ponadto pozwany wystawił 15 fikcyjnych kwitów sprzedaży i nie pokwitowany dowód wydania 35 beczek. Świadek S. K. zeznał - wbrew twierdzeniu pozwanego - że tych beczek nie pobrał dla Spółdzielni w Ż. Sąd Wojewódzki obciążył więc pozwanego wartością tych brakujących beczek, zwłaszcza że pozwany wystawiał także fikcyjne karty rozchodowe na łubianki w celu ukrycia niedoborów. Wprawdzie w czasie urlopu pozwanego (w styczniu i od 6 do 16 maja oraz w dniach 12 i 13 czerwca 1969 r.) pozwanego zastępowała referentka skupu T. M. bez przejęcia magazynu na podstawie remanentu, jednakże pozwany wyraził na to zgodę. Z tej przyczyny i ze względu na to, że M. miała wymagane kwalifikacje, Sąd Wojewódzki nie dopatrzył się w tym uchybienia organizacyjnego Spółdzielni, której mimo to przypisał przyczynienie się w połowie do niedoboru z następujących przyczyn:Pozwany prócz oddziału w G. sezonowo prowadził magazyn opakowań w odległym o kilkanaście kilometrów J., musiał więc wyręczać się innymi pracownikami i był przeciążony pracą, zwłaszcza że zajmował się także prowadzeniem zimowych rezerw.Z tych przyczyn Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego 276.383 zł z 8% od dnia 24.VI.1970 r., stwierdzając, że w tej sumie mieści się przywłaszczona i zasądzona od H. K. kwota 43.823 zł, za której uiszczenie pozwany ponosi z nim solidarną odpowiedzialność.Sąd Wojewódzki oddalił pozostałe powództwo i przyznał od pozwanego na rzecz Spółdzielni zwrot kosztów procesu w kwocie 5.093,50 zł, znosząc pozostałe koszty procesu między stronami.Spółdzielnia w rewizji dopatruje się sprzeczności między wymienionymi wyżej ustaleniami Sądu Wojewódzkiego a przypisaniem jej przyczynienia się w połowie do niedoboru. Pozwany bowiem był długoletnim i doświadczonym pracownikiem, wobec czego stwierdzone przez Sąd Wojewódzki "nieprzeprowadzenie kontroli działalności pozwanego na powierzonych mu punktach skupu nie mogło mieć aż tak decydującego znaczenia dla wysokości powstałego niedoboru". Sezonowy magazyn opakowań w J. - zgodnie z ustaleniami Sądu Wojewódzkiego - był właściwie zabezpieczony. Pozwany zaś korzystał z pomocy 3 pracowników i nie żądał zwiększenia obsady personalnej. Z tych przyczyn Spółdzielnia w rewizji żąda zasądzenia odszkodowania w pełnej wysokości (tj. 552.767,32 zł).Natomiast pozwany w rewizji żąda oddalenia powództwa albo uchylenia wyroku w celu ponownego rozpoznania sprawy, zarzucając, że ustalone uchybienia organizacyjne Spółdzielni były przyczyną niedoboru, on zaś nie był przeszkolony w zakresie księgowości i nie był zawodowo przygotowany do wyznaczonych mu prac.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja Spółdzielni jest nieuzasadniona, gdyż Sąd Wojewódzki w ramach przysługujących mu uprawnień (art. 233 § 1 k.p.c.) niewadliwie ustalił, że pozwany za wiedzą zakładu pracy i w interesie tego zakładu musiał często przebywać poza magazynem, w którym stwierdzono niedobór, i musiał zlecać w tym czasie czynności magazynowe osobom nie ponoszącym majątkowej odpowiedzialności za mienie znajdujące się w magazynie, pozbawionym bezpośredniej pieczy pozwanego. Spółdzielnia nie podważyła także oceny Sądu Wojewódzkiego dotyczącej przeciążenia pozwanego pracą. Pozwany zaś zeznał, że zwracał się ustnie do swych przełożonych o udzielenie mu pomocy w jednoczesnym prowadzeniu obu magazynów. W rewizji Spółdzielnia nie wskazała faktów i dowodów, które by podważały wiarygodność tego zeznania, zwłaszcza że zrezygnowała z przesłuchania jej przedstawiciela w charakterze strony.Z tych względów przypisanie Spółdzielni przyczynienia się w połowie do niedoboru nie narusza art. 117 § 1 kodeksu pracy i nie zostało przez Spółdzielnię w rewizji podważone. Dotyczy to odpowiednio rewizji pozwanego, który dowolnie dopatruje się przyczyn niedoboru wyłącznie w organizacyjnych uchybieniach Spółdzielni. Przecież został on prawomocnie skazany za rażące uchybienia swym obowiązkom pracowniczym w zakresie chronienia mienia, powierzonego mu z obowiązkiem wyliczenia się. Fakt, iż w poprzednich latach wyliczał się z tego mienia, i długoletnie zatrudnienie w charakterze magazyniera nakazują uznać za nieuzasadniony zarzut braku przygotowania zawodowego do wykonywania czynności, których się podjął i za które pobierał wynagrodzenie podwyższone ze względu na objęcie funkcji kierowniczych w tym zakresie. Wysokość zaś należnego od niego odszkodowania z tytułu wyrównania niedoboru w mieniu powierzonym mu z obowiązkiem wyliczenia się nie podlega obniżeniu przez sąd na podstawie art. 121 § 2 w związku z art. 127 kodeksu pracy i art. XVIII § 1 przep. wprow. kodeks pracy. Obniżenie to bowiem jest uzależnione od uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy i od nieznacznego stopnia nieumyślnej winy pracownika oraz od stwierdzenia jego właściwego stosunku do obowiązków pracowniczych. Dlatego w świetle wymienionych przepisów wysokość odszkodowania z tytułu niedoboru w mieniu powierzonym z obowiązkiem wyliczenia się nie może być przez sąd obniżona na podstawie art. 121 § 2 w związku z art. 127 kodeksu pracy w razie prawomocnego skazania osoby zobowiązanej do wyrównania niedoboru za rażące naruszenie obowiązków pracowniczych dotyczących chronienia tego mienia. Brak zaś podstaw do ustalenia, by niesporządzenie remanentu w czasie urlopów pozwanego było wyłączną przyczyną niedoborów.Z przyczyn wyżej wskazanych zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a obie rewizje z mocy art. 387 k.p.c. podlegają oddaleniu, koszty zaś postępowania rewizyjnego obu stron podlegają wzajemnemu zniesieniu zgodnie z art. 100 k.p.c.