IV PR 375/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Stypułkowska (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Brzeziński, J. Sokołowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Andrzeja B. i Jerzego K. przeciwko Przedsiębiorstwu Robót Drogowych w W. o odszkodowanie na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 28 października 1980 r.uchylił zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo i orzekającej o kosztach procesu oraz w części oddalającej powództwo, a także w części dotyczącej kosztów sądowych i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowodowie domagali się zasądzenia od pozwanego Przedsiębiorstwa kwoty 108.378 zł tytułem wynagrodzenia za stosowanie w 1974 r. pracowniczego wynalazku, którego są współtwórcami. Twierdzili, iż wynalazek ten nie uzyskał ochrony patentowej, gdyż z winy Przedsiębiorstwa postępowanie zgłoszeniowe dotyczące ich wynalazku zostało umorzone przez Urząd Patentowy PRL.Pozwane Przedsiębiorstwo zarzuciło, iż brak jest podstaw do wypłaty twórcom wynagrodzenia jak za wynalazek, skoro nie uzyskał on ochrony patentowej. Uznało natomiast powództwo do kwoty 33.566 zł, stanowiącej wyrównanie wynagrodzenia za projekt racjonalizatorski. Sąd Wojewódzki wyrokiem częściowym zasądził na rzecz powodów powyższą kwotę.Odnośnie zaś do roszczenia o wynagrodzenie jak za wynalazek Sąd Wojewódzki uznał, iż jest to roszczenie odszkodowawcze (art. 416 k.c.).Sąd ten ustalił, że zgłoszenie pracowniczego wynalazku powodów w celu uzyskania ochrony patentowej zostało dokonane przez pozwane Przedsiębiorstwo w Urzędzie Patentowym w dniu 4.III.1976 r. Urząd Patentowy opublikował informację o wynalazku w Biuletynie nr 20 z 1977 r. pod poz. 187704. Wezwał też zgłaszające Przedsiębiorstwo w dniu 25.XI.1978 r. do nadesłania 2 egzemplarzy opisu z podaniem dalszych informacji uzupełniających opis, pod rygorem przewidzianym w art. 29 ust. 2 ustawy o wynalazczości. Termin do wykonania tych czynności określony został na dzień 27.XII.1978 r. Powodowie wykonali w terminie czynności leżące w zakresie ich kompetencji, jednakże pozwane przedsiębiorstwo uchybiło wyznaczonemu terminowi, wysyłając opis do Urzędu Patentowego PRL dopiero w dniu 9.II.1979 r., i to bez wniosku o przywrócenie terminu. W konsekwencji Urząd Patentowy umorzył postępowanie w sprawie zgłoszenia nr P 187704.Z pisma Urzędu Patentowego z dnia 18.XI.1980 r. GP.IV.0111 wynika, że po przeprowadzeniu pełnego badania nie stwierdzono przeszkód do udzielenia patentu.W świetle powyższych ustaleń Sąd Wojewódzki uznał, iż zgłoszone do opatentowania rozwiązanie techniczne powodów posiada zdolność patentową oraz że z winy pozwanego Przedsiębiorstwa nie uzyskało ochrony patentowej.Wysokość odszkodowania określona została w kwocie odpowiadającej wynagrodzeniu, jakie przysługiwałoby powodom za stosowanie wynalazku w 1974 r., tj. w kwocie 88.059 zł, na poczet której ulega zaliczeniu wcześniej wypłacona już kwota 10.449 zł.W konsekwencji Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powodów kwotę 44.995 zł ponad kwotę 33.566 zł, zasądzoną wyrokiem częściowym, oddalił powództwo o kwotę 10.449 zł oraz umorzył postępowanie co do ograniczonego powództwa o kwotę 20.360 zł.Obie strony zaskarżyły wyrok.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nieuzasadnione są zarzuty pozwanego Przedsiębiorstwa, wedle których powodom nie przysługuje odszkodowanie w postaci wynagrodzenia za stosowanie ich wynalazku, gdyż nie została udzielona ochrona patentowa.W myśl przepisów § 30 i nast. zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego PRL z dnia 21 grudnia 1972 r. w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych (M.P. Nr 1, poz. 4) pełne badanie ma na celu sprawdzenie, czy zachowane zostały ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Jeżeli Urząd Patentowy nie stwierdzi braku ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu, wydaje decyzję o udzieleniu patentu.Z cytowanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pisma Urzędu Patentowego wynika, że po przeprowadzeniu pełnego badania nie stwierdzono przeszkód do udzielenia patentu, co należy rozumieć jako niestwierdzenie braku ustawowych warunków do uzyskania patentu. Pismo to - pochodzące od organu kompetentnego w tym przedmiocie - stanowiło podstawę ustalenia przez Sąd Wojewódzki, iż wynalazek powodów miał zdolność patentową.Sprawa nie została natomiast wyjaśniona co do wysokości odszkodowania stanowiącego wyrównanie takiej szkody, jaką powodowie ponieśli w następstwie nieuzyskania przez ich wynalazek ochrony patentowej, spowodowanego zaniedbaniami strony pozwanej w toku postępowania zgłoszonego o udzielenie patentu.Postępowanie zostało bowiem umorzone na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy o wynalazczości wobec uchybienia przez pozwane Przedsiębiorstwo terminowi do nadesłania uzupełnionego opisu patentowego.Jeżeli pracowniczy wynalazek posiadający zdolność patentową nie uzyskał ochrony patentowej wobec umorzenia postępowania na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. Nr 43, poz. 272) zawinionego przez jednostkę gospodarki uspołecznionej zgłaszającą ten wynalazek do opatentowania w Urzędzie Patentowym PRL, to przysługujące twórcy tego wynalazku odszkodowanie odpowiada wysokości utraconego wynagrodzenia jak za wynalazek, w okresie jego stosowania od daty dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym PRL.Poza wyjątkami bowiem przewidzianymi w przepisach ustawy o wynalazczości wynagrodzenie w wysokości przewidzianej dla wynalazków przysługuje tylko takim wynalazkom, które uzyskały ochronę patentową.Skoro zaś roszczenia odszkodowawcze powodów oparte są na twierdzeniu, iż brak ochrony patentowej spowodowany został zaniedbaniami strony pozwanej w toku postępowania zgłoszeniowego, to podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania mogą stanowić tylko efekty uzyskane ze stosowania wynalazku po dniu 4.III.1976 r., w którym dokonane zostało zgłoszenie w Urzędzie Patentowym PRL.Sąd Wojewódzki nie rozważył tego problemu, zasądzając na rzecz powodów odszkodowanie odpowiadające efektom uzyskanym ze stosowania wynalazku w 1974 r., a więc przed dokonaniem jego zgłoszenia w Urzędzie Patentowym PRL.Dla wyjaśnienia zaś kwestii stosowania wynalazku powodów po dacie jego zgłoszenia w Urzędzie Patentowym PRL i uzyskanych efektów należało podjąć czynności z urzędu, w tym ewentualnie przeprowadzić dowód z opinii biegłego.Jeżeli zaś chodzi o zarzuty powodów co do potrąconej z odszkodowania kwoty 10.449 zł, to są one uzasadnione. Kwoty tej - w rozpatrywanej sprawie - nie można traktować jako tymczasowego wynagrodzenia przysługującego twórcy do czasu opatentowania pracowniczego wynalazku w rozumieniu art. 97 ust. 1 ustawy o wynalazczości. Została ona bowiem wypłacona powodom w 1973 r., a więc przed datą zgłoszenia wynalazku do opatentowania, z tytułu stosowania projektu racjonalizatorskiego. Tymczasowe wynagrodzenie, o którym mowa w wymienionym przepisie ustawy o wynalazczości, jest to takie wynagrodzenie, które wypłaca się po zgłoszeniu wynalazku do opatentowania.Skoro zaś podstawowa dla rozstrzygnięcia sprawy kwestia dotycząca odszkodowania nie została wyjaśniona, należało uchylić zaskarżony wyrok w części uwzględniającej oraz w części oddalającej powództwo i sprawę w tym zakresie przekazać do ponownego rozpoznania (art. 388 § 1 k.p.c.).