KAS 1/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Filcek (sprawozdawca). Sędziowie SN: S. Perestaj, J. Wasilewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Niezależnego Samorządowego Związku Zawodowego Pracowników Zakładów Górniczych "L" w L. o rozpatrzenie zakładowego sporu zbiorowego z Dyrekcją Kombinatu Górniczo-Hutniczego Miedzi w L. dotyczącego nagród z funduszu produkcyjnego za miesiące IX, X, XI i XII 1981 r. na skutek zażalenia wnioskodawcy na orzeczenie Prezesa Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 27 marca 1984 r.postanowił odrzucić zażalenie.Uzasadnienie faktyczneOrzeczeniem z dnia 27.III.1984 r. Prezes Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu na podstawie § 4 ust. 2 regulaminu postępowania przed kolegiami arbitrażu społecznego zawartego w uchwale Rady Państwa z dnia 30 grudnia 1982 r. (M.P. z 1983 r. Nr 1, poz. 1) odrzucił wniosek Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Pracowników Zakładów Górniczych "L" o rozpatrzenie zakładowego sporu zbiorowego z Dyrekcją Kombinatu Górniczo-Hutniczego Miedzi w L. dotyczącego nagród z funduszu produkcyjnego za miesiące wrzesień, październik, listopad i grudzień 1981 r., uznawszy, że spór nie ma cech sporu zbiorowego, gdyż nie dotyczy interesów, ale uprawnień płacowych pracowników, które mogą być dochodzone w trybie przewidzianym do rozstrzygania indywidualnych sporów pracowników o roszczenia ze stosunku pracy.W zażaleniu na powyższe orzeczenie, wniesionym do Sądu Najwyższego, wnioskodawca domaga się jego uchylenia i przejęcia sprawy do rozpoznania przez Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie Najwyższym bądź przekazania sprawy do merytorycznego rozpoznania Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Okręgowym Sądzie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu. Skarżący zarzuca, że Prezes Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych błędnie ocenił charakter sporu powstałego między stronami, który jest sporem zbiorowym.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarówno z przepisów ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 32, poz. 216 ze zm.), jak i powołanej na wstępie uchwały Rady Państwa z dnia 30 grudnia 1982 r. nie wynika, aby od orzeczeń kolegiów arbitrażu społecznego oraz zarządzeń i orzeczeń prezesa sądu wydanych w postępowaniu przygotowawczym po wpłynięciu wniosku o rozpatrzenie sporu zbiorowego przysługiwał stronom środek odwoławczy. Przeciwnie, brak instancyjnego podporządkowania kolegiów arbitrażu społecznego przy okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych zarówno Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie Najwyższym, jak i jakiemukolwiek sądowi, nie wyłączając Sądu Najwyższego, wskazuje, że orzeczenia tych kolegiów są ostateczne, a zatem niezaskarżalne.Za takim wnioskiem przemawia również treść art. 35 ust. 5 ustawy o związkach zawodowych, która wiążąca moc orzeczeń wydanych przez wymienione kolegia uzależnia wyłącznie od tego, aby żadna ze stron przed poddaniem sporu rozstrzygnięciu kolegium nie postanowiła w tym względzie inaczej, nie zaś od prawomocności orzeczenia.Także § 12 i § 13 regulaminu postępowania przed kolegiami arbitrażu społecznego dotyczące treści orzeczeń kolegiów oraz trybu ich ogłaszania i doręczania nie zawierają wzmianki dotyczącej pouczenia stron o możliwości zaskarżenia tych orzeczeń. To samo odnosi się do orzeczeń i zarządzeń prezesa sądu wydanych w postępowaniu przygotowawczym po wpłynięciu wniosku o rozpatrzenie sporu zbiorowego. Prezes sądu nie występuje tu jako organ sądu pierwszej instancji, którego zarządzenia i orzeczenia kończące postępowania podlegają instancyjnej kontroli sądowej przewidzianej w przepisach procedur sądowych, gdyż przedmiotem postępowania nie są w rozważanych wypadkach sprawy cywilne, karne czy ze stosunku pracy, lecz sprawy odrębnego charakteru, co do których tryb postępowania - stosownie do § 16 wyżej wymienionego regulaminu postępowania przed kolegiami arbitrażu społecznego - określić mogą same strony, a tylko w razie nieuczynienia tego w sprawach nie unormowanych regulaminem mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego (§ 15 ust. 2 regulaminu).Trudno zaś przyjąć, aby same strony mogły ustanawiać lub wyłączać zaskarżalność orzeczeń i zarządzeń wydawanych w postępowaniu ze sporów zbiorowych. Należy zatem przyjąć, że przepisy § 15 ust. 2 i § 16 wymienionego regulaminu dotyczą szczegółów proceduralnych związanych z czynnościami kolegiów arbitrażu społecznego, nie obejmują natomiast kwestii zaskarżalności orzeczeń i zarządzeń.Skoro zaś stronom nie przysługuje środek odwoławczy od odrzucenia wniosku o rozpatrzenie sporu zbiorowego, Sąd Najwyższy na podstawie art. 372 i art. 375 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. odrzucił zażalenie wnioskodawcy.