Ł. C. 55/1951

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Juński; Sędziowie: T. Kowalski (sprawozdawca), S. Kałamajski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Franciszka M. przeciwko Ogólnopolskiemu Zrzeszeniu Prywatnego Przemysłu Młynarskiego w Warszawie o 189.840 zł, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej powoda na wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 25 września 1950 r.,zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie uchylił i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Lublinie do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktyczneFranciszek M. w powództwie wytoczonym przeciwko Ogólnopolskiemu Zrzeszeniu Prywatnego Przemysłu Młynarskiego w Warszawie wniósł o zasądzenie 189.840 zł tytułem odszkodowania za przedterminowe zwolnienie z pracy.Powód twierdził, że począwszy od 1 marca 1948 r. był zatrudniony jako dyrektor Zrzeszenia Prywatnego Przemysłu Młynarskiego w Lublinie z uposażeniem ostatnio pobieranym w wysokości 47.460 zł. Zrzeszenie to uległo w 1949 r. reorganizacji i zostało zmienione na Ogólnopolskie Zrzeszenie Prywatnego Przemysłu Młynarskiego w Warszawie, stając się oddziałem tego Ogólnopolskiego Zrzeszenia.W wyniku tej reorganizacji powód otrzymał wypowiedzenie umowy o pracę w miesiącu wrześniu 1949 r., z zaznaczeniem, że jest to tylko formalność, i w dniu 23 grudnia 1949 r. otrzymał pismo angażujące go od dnia 1 stycznia 1950 r. na dotychczasowe stanowisko z tytułem "kierownika oddziału" z niezmienionym zakresem działania i na dotychczasowych warunkach - z zaznaczeniem jedynie, że zatrudnienie następuje na okres próbny. Już jednak parę dni później pozwane Zjednoczenie pismem z dnia 30 grudnia 1949 r., doręczonym powodowi w dniu 2 stycznia 1950 r., wypowiedziało powodowi umowę o pracę na dzień 31 stycznia 1950 r., stosując dwutygodniowy okres wypowiedzenia. Inspektor Pracy w Lublinie, do którego powód zwrócił się, wyjaśnił mu, że tego rodzaju zwolnienie sprzeciwia się przepisom i że należy mu się wynagrodzenie za trzy miesiące i za miesiąc urlopu. Pozwane Zjednoczenie odmówiło zapłaty.Pozwane Zjednoczenie wniosło o oddalenie powództwa twierdząc, że wobec zatrudnienia powoda na okres próbny, miało prawo zwolnić powoda wypowiadając mu pracę na dwa tygodnie naprzód.Sąd Pracy w Lublinie zasądził na rzecz powoda od pozwanego Zjednoczenia 189.840 zł, a Sąd Okręgowy w Lublinie po rozpoznaniu skargi apelacyjnej pozwanego zmienił wyrok Sądu Pracy i oddalił powództwo. W uzasadnieniu swego wyroku Sąd Okręgowy przytoczył następujące przesłanki rozstrzygnięcia:Zrzeszenie Prywatnego Przemysłu Młynarskiego w Lublinie jest inną osobą prawną niż Ogólnopolskie Zrzeszenie Prywatnego Przemysłu Młynarskiego, posiadają one odmienne statuty i cele i Ogólnopolskie Zrzeszenie nie przejęło praw i obowiązków Zjednoczenia Lubelskiego, a jedynie jego majątek. Pozwane Zjednoczenie było zatem w stosunku do powoda nowym pracodawcą, bez względu na to, czy zmienił się skład osobowy stojący na czele Ogólnopolskiego Zjednoczenia, w porównaniu z kierownictwem dawnego Związku Zrzeszeń Prywatnego Przemysłu Młynarskiego.Zrzeszenie Lubelskie wypowiedziało powodowi pracę, a Zrzeszenie Ogólnopolskie jako nowy pracodawca zatrudniło powoda jedynie na okres próbny będąc do tego uprawnione, mogło zatem wypowiedzieć powodowi pracę w terminie dwutygodniowym.Powód założył skargę kasacyjną na powyższy wyrok i wniósł o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 35 rozporządzenia o umowie o pracę pracowników umysłowych i art. 476 § 1 k.z. przez nieuwzględnienie, że z mocy tych przepisów pozwane Zrzeszenie weszło z samego prawa w stosunek pracy z powodem.Skarżący zarzuca obrazę art. 351 k.p.c. oraz obrazę art. 2 ustawy o urlopach, gdyż powodowi w każdym razie należał się urlop za rok 1950.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 35 rozporządzenia o umowie o pracę pracowników umysłowych, "jeżeli majątek przejdzie w czasie trwania stosunku pracy w posiadanie innej osoby, stosunek pracy trwa nadal bez zmiany". Przepis ten ma na celu zabezpieczenie pracownika przed aktami samowoli ze strony nowego pracodawcy, który przejmując zakład pracy ("majątek"), musi liczyć się z istniejącymi już stosunkami i na którego przechodzą z mocy ustawy wszelkie obowiązki dawnego pracodawcy w stosunku do pracowników. Dalszym celem cytowanego przepisu jest zapewnienie pracownikom danego zakładu pracy ciągłości ich stosunku pracy.Zgodnie z powyższymi rozważaniami pracownik przejętego zakładu pracy nie może być w stosunku do nowego pracodawcy postawiony w gorszym położeniu niż był wobec dawnego pracodawcy.Z samego pojęcia umowy o pracę zawartej na okres próbny wynika, że umowę taką zawierają strony w tym celu, aby poznać się wzajemnie, ustalić kwalifikacje, nadawanie się do danej pracy itp. Zawiera się więc taką umowę jedynie na wstępie stosunku pracy i tylko w tym okresie czasu jest dopuszczalne zawarcie umowy na próbę, przy czym okres próbny nie może przekraczać trzech miesięcy. Powtórzenie okresu próby po upływie tych trzech miesięcy w stosunku do tego samego pracownika nie jest dopuszczalne.Skoro zatem pracodawca, który objął dany zakład pracy, obowiązany jest z mocy art. 35 cyt. rozporządzenia respektować istniejące stosunki pracy z wszystkimi wynikającymi stąd konsekwencjami i skoro wchodzi on niejako wskutek tego we wszelkie prawa i obowiązki dawnego pracodawcy, który oczywiście nie mógłby zawrzeć z dawnym pracownikiem nawet po wypowiedzeniu mu stosunku pracy nowej umowy o pracę na okres próbny (oczywiście, o ile chodziło o te same czynności i te same warunki pracy), gdyż byłoby to obejście bezwzględnie obowiązującego ("ius cogens") art. 7 rozporządzenia o umowie o pracę pracowników umysłowych, to i nowy pracodawca, tj. taki, który przejął w posiadanie "majątek" lub "przedsiębiorstwo", nie może zawrzeć z przejętym przez siebie pracownikiem, który już przeszedł okres próbny, umowy o pracę na okres próbny.Wychodząc z powyższych założeń należy stwierdzić, że skoro Sąd Okręgowy ustalił, że pozwane Ogólnopolskie Zrzeszenie przejęło majątek Zrzeszenia Lubelskiego, które było pracodawcą powoda przed przejęciem, i skoro nie było sporne, że powód już raz przepracował okres próbny w danym zakładzie pracy, to pogląd prawny Sądu Okręgowego, że mimo to nowy pracodawca mógł był zawrzeć ponowną umowę o pracę na okres próbny jest sprzeczny z zasadą wynikającą z art. 35 i art. 7 rozporządzenia o umowie o pracę pracowników umysłowych. (...)