Ł C 57/1950

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Namitkiewicz; Sędziowie: dr L. Konic (sprawozdawca), T. Kurkowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Marianny D. i in. przeciwko Stanisławowi K. i in. o rozgraniczenie, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Katarzyny F. na postanowienie Sądu Okręgowego w Sosnowcu z dnia 23 września 1949 r., zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w Sosnowcu uchylił i sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktyczneStarostwo pow. będzińskiego przekazało Sądowi Grodzkiemu sprawę, o rozgraniczenie parceli Nr 374 we wsi Ujejsce, gm. Ząbkowice, wszczętą na wniosek Władysława i Marii D., właścicieli tej parceli. Starostwo powołało się na to, że na granicę opartą na planach poscaleniowych nie zgodzili się właściciele parceli Nr 373, sąsiadującej od północy i wschodu z parcelą Nr 374. Właścicielami parceli Nr 373 są: Katarzyna F., Katarzyna, Czesław, Sabina i Pelagia S., Stanisława P. i Józefa Sz., Władysław D., który zmarł w toku sprawy, pozostawiając prócz żony Marii, troje dzieci: Tadeusza i Władysława D. oraz Matyldę W.Katarzyna F. żądała wyznaczenia granicy według stanu posiadania stron, powołując się na zasiedzenie i na wybudowanie przed przeszło 30 laty murowanej stajni, która częściowo wznosi się na gruncie parceli Nr 374, według jej granic w planie poscaleniowym.Po dokonaniu oględzin z udziałem mierniczego, Sąd Grodzki oznaczył granicę stosownie do jego projektu, opartego na planie poscaleniowym.Sąd Okręgowy w Sosnowcu postanowieniem z dn. 23 września 1949 r. zatwierdził postanowienie I instancji. Sąd Okręgowy w swym uzasadnieniu przytoczył, że scalenie nastąpiło w r. 1935 i stworzyło nowe tytuły własności: wskutek tego zasiedzenie nie mogło nastąpić. Ponadto Sąd Okręgowy podzielił przesłanki I instancji.W skardze kasacyjnej Katarzyna F. domaga się uchylenia powyższego postanowienia i umorzenia postępowania z zasądzeniem kosztów procesu, lub przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 36 ustawy o scalaniu gruntów, art. 50 § 2 i art. 296 prawa rzecz., art. 3 § 2 k.p.n. i art. 2 k.p.c.Skarżąca w pierwszym swym zarzucie podnosi, że droga sądowa w niniejszym sporze nie jest dopuszczalna, gdyż w toku postępowania scaleniowego zostają utrwalone granice na podstawie zatwierdzonego planu scalenia. Zarzut ten byłby słuszny (art. 36 lit. "a” ustawy z dn. 31 lipca 1923 r. o scalaniu gruntów; Dz. U. R. P. z r. 1927 Nr 92, poz. 833), gdyby Sąd Okręgowy ustalił lub skarżąca udowodniła, że postępowanie scaleniowe nadal się toczy, czemu przeczy powołanie się w zaskarżonym postanowieniu, że scalenie nastąpiło już w r. 1935. Mimo więc, że w toku scalenia granice musiały być utrwalone, mogły się one stać od r. 1935 wątpliwymi i wskutek tego może być uzasadniony (art. 41 prawa rzecz.) wniosek o ustalenie granic parceli Nr 374 we wsi Ujejsce, którego rozpoznanie w drodze sądowej znajduje prawną podstawę w art. 7 ust. 3 i art. 14 ust. 1 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości (Dz. U. R. P. Nr 53, poz. 298). Zarzut więc niedopuszczalności drogi sądowej w niniejszej sprawie nie jest słuszny.Drugi zarzut skargi kasacyjnej, który podważa ustalenie Sądu Okręgowego, że nie może mieć wpływu na wynik sprawy posiadanie przez skarżącą części działki Nr 374 przez lat ponad 30, częściowo nie jest słuszny. Postępowanie scaleniowe nie przesądza tytułu własności, nie rozstrzyga sporów o prawo własności (art. 20 pkt 5), art. 31 pkt 2) i 3) i in. powołanej ustawy o scalaniu gruntów), lecz ustala jedynie przedmiot własności względnie posiadania (art. 1 pkt 1), art. 6 pkt 1) tej ustawy), biorąc pod uwagę jako podstawę, w braku innych niespornych danych, stan ostatniego posiadania (art. 31 pkt 2) powyższej ustawy). Parcela zatem przyznana skarżącej w postępowaniu scaleniowym zastępuje grunt, który stanowił jej własność lub był w jej posiadaniu w chwili scalenia; nie może więc skarżąca powoływać się na zasiedzenie oparte na posiadaniu przed scaleniem gruntu i mogłaby uzasadniać zasiedzeniem swe prawo własności do gruntu, nie objętego scaloną jej parcelą, tylko wówczas, gdyby od chwili scalenia upłynął okres czasu wymagany dla zasiedzenia. Z powyższego wynika wbrew zarzutom skarżącej, że Sąd Okręgowy, ustalając, że scalenie nastąpiło w r. 1935, nie mógł uwzględnić jej roszczeń, opartych na zasiedzeniu.Słusznie jednak skarżąca twierdzi, że Sąd Okręgowy mylnie uznał fakt posiadania przez nią części parceli Nr 374, wyrażony istnieniem na niej części jej murowanej stajni, za obojętny w sprawie o ustalenie granicy między powyższą parcelą a parcelą Nr 373, której właścicielką jest skarżąca i jej współspadkobiercy.Sprawy o ustalenie granicy ulegają rozpoznaniu w drodze sądowej, jeśli przed mierniczym nie dojdzie do zawarcia ugody w tej kwestii (art. 7 ust. 3 i art. 14 ust. 1 powoł. wyżej dekretu o rozgraniczeniu nieruchomości). Z mocy zaś art. 41 prawa rzecz. (zd. 2), gdy postępowanie rozgraniczeniowe nie doprowadziło do ugody stron, sąd powinien ustalić granicę z uwzględnieniem wszelkich okoliczności. Słusznie więc biorąc, jako podstawę do ustalenia granic parceli Nr 374, plan poscaleniowy, Sąd Okręgowy nie mógł jednak nie mieć na uwadze, że ze względów gospodarczych granica między nieruchomościami nie powinna przebiegać w taki sposób, aby część budynku mogła się znaleźć na cudzym gruncie. Byłoby to również zupełnie zbędnym zmuszaniem sąsiadów do wszczynania sporów przewidzianych w art. 32 prawa rzecz. Czynności sądowe przy rozgraniczeniu nieruchomości polegają na ustaleniu granicy stosownie do okoliczności, których całokształt powinien mieć sąd na uwadze, i wskutek tego sąd nie jest skrępowany linią granicy określoną w planie poscaleniowym, jeśli przecinając budynek, mogłaby ona powodować konieczność jego usunięcia, szkodliwego ze względu na interes społeczno-gospodarczy. Sąd Okręgowy powinien był rozważyć, czy miejsce znajdowania się budynku właścicieli parceli Nr 373 zmusza do ustalenia granicy jej z parcelą Nr 374 w ten sposób, aby ten budynek znalazł się w całości na parceli Nr 373, oraz czy cel ten może być osiągnięty przez odpowiednie przesunięcie całej granicy projektowanej między tymi parcelami, ewentualnie nawet z pewną dopłatą pieniężną, jak to przewiduje art. 41 prawa rzecz.Zarzut więc drugi skarżącej jest o tyle słuszny, że Sąd Okręgowy, nie biorąc pod uwagę faktu, że ustalona w zaskarżonym postanowieniu granica przecina budynek, stanowiący własność właścicieli parceli Nr 373, tzn., nie rozważając posiadania przez tych właścicieli gruntu, na którym on się wznosi, nie uwzględnił wszystkich okoliczności przy ustalaniu granic parceli Nr 374 i wskutek tego naruszył art. 41 zd. 2 prawa rzecz.Z tego względu zaskarżone postanowienie ulega uchyleniu.