N 25/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Kaszycki. Sędziowie: płk J. Juszczak, ppłk T. Kacperski, płk E. Olczak, płk E. Zawiłowski (sprawozdawca).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk R. Kempara.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 1983 r. na rozprawie sprawy prawomocnie skazanych w postępowaniu doraźnym za popełnienie przestępstwa:1) Henryka P. - określonego w art. 239 § 3 k.k. w zw. z art. 58 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności i karę dodatkową pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat oraz 3.000 zł grzywny;2) Grzegorza D. - określonego w art. 239 § 3 k.k. w zw. z art. 58 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności i karę dodatkową pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat oraz 3.000 zł grzywny; z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prezesa Izby Wojskowej Sądu Najwyższego na korzyść skazanych od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 25 lutego 1982 r.,uwzględniając rewizję nadzwyczajną, zmienił wyrok w sprawie Henryka P. i Grzegorza D. przez:a) wyeliminowanie z opisu ich czynów zwrotu: "(...) za czynność stanowiącą naruszenie prawa, a mianowicie (...)",b) poprawienie kwalifikacji prawnej ich czynów z art. 239 § 3 w zw. z art. 58 k.k. na prawidłową - z art. 239 § 1 k.k. w zw. z art. 58 k.k. i przyjęcie art. 239 § 1 k.k. za podstawę wymiaru kary pozbawienia wolności,c) odstąpienie od stosowania postępowania doraźnego - na podstawie art. 2 i 12 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach szczególnych (...) (Dz. U. Nr 29, poz. 156),d) złagodzenie wymierzonych skazanym kar pozbawienia wolności do 1 roku i 6 miesięcy,e) przyjęcie art. 49 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) jako podstawy prawnej orzeczonej względem skazanych kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych (...).Uzasadnienie faktyczneOd tego wyroku rewizję nadzwyczajną wniósł Prezes Izby Wojskowej Sądu Najwyższego, który zarzucił temu wyrokowi:- obrazę przepisów postępowania, polegającą na nieodstąpieniu - w myśl art. 2 i art. 12 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach szczególnych (...) - od stosowania w sprawie tych skazanych postępowania doraźnego,- obrazę przepisów prawa materialnego, polegającą na zastosowaniu błędnej kwalifikacji prawnej czynów skazanych z art. 239 § 3 k.k., zamiast prawidłowej - z art. 239 § 1 k.k., i przyjęcie błędnej podstawy prawnej orzeczonych względem skazanych kar dodatkowych pozbawienia praw publicznych,- wymierzenie za popełnione przez skazanych przestępstwa rażąco surowych kar pozbawienia wolności.W związku z tymi zarzutami Prezes Izby Wojskowej Sądu Najwyższego wniósł o:- odstąpienie - w myśl art. 2 i 12 ust. 2 powołanego dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach szczególnych (...) - od stosowania postępowania doraźnego w sprawie obu skazanych,- zmianę powołanego na wstępie wyroku przez poprawnie błędnej kwalifikacji prawnej czynów skazanych z art. 239 § 3 w zw. z art. 58 k.k. na prawidłową - z art. 239 § 1 w zw. z art. 58 k.k., złagodzenie wymierzonych tym wyrokiem kar pozbawienia wolności, przyjmując art. 239 § 1 k.k. jako podstawę prawną wymiaru tych kar oraz art. 49 ust. 3 powołanego dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym jako podstawę prawną orzeczonych względem skazanych kar dodatkowych pozbawienia praw publicznych.Po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej i obrońców, wnoszących o uwzględnienie rewizji nadzwyczajnej,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Z zawartego w wyroku opisu czynów obu skazanych wynika, że według poglądu sądu orzekającego "czynnością stanowiącą naruszenie przepisu prawa" przez skazanych było odstąpienie przez nich od doprowadzenia wylegitymowanych osób do komisariatu MO lub do izby wytrzeźwień. Pogląd ten nie jest słuszny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że obaj skazani w opisanych w wyroku sytuacjach faktycznych mogli ograniczyć się do wylegitymowania trzech osób pijących wino w bramie budynku (pierwsze zdarzenie) lub osoby znajdującej się w stanie nietrzeźwości (drugie zdarzenie) i do zwrócenia tym osobom uwagi na ich niewłaściwe postępowanie. Na tle zebranego w sprawie materiału dowodowego brak podstaw do twierdzenia, że zachowanie się wylegitymowanych osób zakłócało porządek publiczny w takim rozmiarze, który uzasadniałby doprowadzenie ich do komisariatu MO lub do izby wytrzeźwień, co z kolei pozwalałoby na twierdzenie, że doprowadzenie tych osób było zbędne. Tak więc zaniechanie ze strony skazanych, polegające na niedoprowadzeniu wylegitymowanych osób do komisariatu MO lub do izby wytrzeźwień, nie kwalifikuje się jako "czynność stanowiąca naruszenie przepisu prawa" w ujęciu art. 239 § 3 k.k. Jak słusznie bowiem stwierdza się w rewizji nadzwyczajnej, przez określenie: "czynność stanowiąca naruszenie przepisu prawa" w ujęciu art. 239 § 3 k.k. należy rozumieć tylko takie zachowanie się (działanie, zaniechanie) osoby pełniącej funkcję publiczną, które jest sprzeczne z bezwzględnie obowiązującym zakazem lub nakazem wskazanym w odpowiednim przepisie prawa. Natomiast w wypadku, gdy tryb postępowania osoby pełniącej funkcję publiczną uzależniony jest od jej uznania, determinowanego obiektywną oceną zaistniałej sytuacji faktycznej, to postępowanie tej osoby, mieszczące się w ramach owego uznania, nie kwalifikuje się jako "czynność stanowiąca naruszenie przepisu prawa" w rozumieniu art. 239 § 3 k.k.Jeżeli ponadto zważy się, że skazani - jak to trafnie ustalono w wyroku - nie żądali od wylegitymowanych osób korzyści majątkowej, jak też nie uzależniali odstąpienie od doprowadzenia ich do komisariatu MO lub izby wytrzeźwień od takiej korzyści, to należy dojść do wniosku, że zachowanie się skazanych wyczerpuje tylko znamiona przestępstwa określonego w art. 239 § 1 k.k. (...).