PoC 255/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Kutzner (sprawozdawca).Sędziowie: K. Daszyński, Z. Ehrenkreutz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zygmunta P. przeciwko Antoniemu S. o wydanie motocykla, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej pozwanego na wyrok Sądu Okręgowego w Gnieźnie z dnia 31 marca 1950 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktyczne...Powód twierdził, że znajdujący się w posiadaniu pozwanego motocykl marki "Vulgum" nr silnika 598.685, nr ramy 8.082 z motorem "Sachsa" o sile 123 jest identyczny z zabranym mu przez Edwarda W. i Mariana S. motocyklem i domagał się pozwem... wydania mu tego motocykla przez pozwanego.Sąd Grodzki uwzględnił powództwo, a Sąd Okręgowy zatwierdził wyrok Sądu Grodzkiego. Sąd Okręgowy ustalił identyczność spornego motocykla z motocyklem skradzionym powodowi.Sąd Okręgowy wyraził pogląd, że pozwanego nie chroni dobra wiara, gdyż § 2 art. 48 Pr. rzecz. zawiesza zasadę wypowiedzianą w § 1 tego artykułu na okres trzech lat w stosunku do nabywcy rzeczy skradzionych, a pozwany już w październiku 1947 r., tj. w rok i dwa miesiące po nabyciu motocykla, dowiedział się, że motocykl jest skradziony.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego na wyrok Sądu Okręgowego w granicach tej skargi i odpowiedzi na nią zważył, co następuje:Dla rozstrzygnięcia sporu decydującym jest wyjaśnienie następujących zagadnień: 1) czy powód był właścicielem motocykla zabranego mu przy użyciu przemocy przez Edwarda W. i Mariana S., 2) czy motocykl ten jest identyczny z motocyklem, który pozwany nabył w drodze zamiany od świadka Leona K., 3) a jeżeli tak, to czy pozwany stał się właścicielem tego motocykla, mimo że został on utracony przez powoda, właściciela, wbrew jego woli.Co się tyczy trzeciego zagadnienia, czy pozwany w razie identyczności spornego motocykla z motocyklem powodowi zabranym mógł nabyć jego własność otrzymując go w drodze zamiany od świadka Leona K., skarżący zarzuca Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 48 Pr. rzecz. Zarzut ten jest tylko częściowo zasadny. Chybione bowiem są wywody skarżącego, że w myśl powołanego przepisu powód musi wykazać skarżącemu złą wiarę w chwili nabycia motocykla zgodnie z zasadą "mala fides superveniens non nocet" i że przez zobowiązanie się skarżącego w toku postępowania karnego przeciwko Marianowi W. i innym do niesprzedawania spornego motocykla trzyletni termin z § 2 art. 48 Pr. rzecz. nie uległ stosownie do art. 279 k.z. i art. 53 Pr. rzecz. przerwie, co mogło nastąpić tylko przez wniesienie powództwa, które miało miejsce po upływie trzech lat od utraty przez powoda motocykla. Zasada "mala fides superveniens non nocet" może mieć zastosowanie tylko w przypadkach, gdy nabywający rzecz od osoby nie uprawnionej do rozporządzenia nią, działając w dobrej wierze, uzyskuje własność z chwilą wydania mu rzeczy (art. 48 § 1 Pr. rzecz.), kiedy to przejście własności rzeczy z właściciela na nabywcę staje się z chwilą wydania mu rzeczy faktem dokonanym, a żaden przepis prawa nie daje podstaw do wniosku, że późniejsze dowiedzenie się o tym, że pozbywający rzecz był do tego nie uprawniony, anuluje dokonaną ostatecznie zmianę własności. Natomiast w przypadku nabycia rzeczy utraconej przez właściciela wbrew jego woli, art. 48 § 2 Pr. rzecz. stanowiąc, że § 1 tego artykułu stosuje się dopiero po upływie lat trzech od chwili utraty rzeczy, nie pozostawia wątpliwości, że nabywca może uzyskać własność dopiero po upływie tych trzech lat, i jeżeli przed upływem tych trzech lat stał się posiadaczem w złej wierze, tj. jeszcze przed uzyskaniem własności, to nie będąc w dobrej wierze nie może już własności uzyskać. Termin trzyletni z art. 48 § 2 Pr. rzecz. nie dotyczy ani dawności, ani przedawnienia i art. 53 Pr. rzecz. oraz art. 276 k.z. nie mają do niego w ogóle zastosowania.