Rw 107/66
PostanowienieIzba Cywilna1966-02-17
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej może użyć pałki gumowej wobec żołnierza w czynnej służbie wojskowej, gdy żołnierz dokonuje czynnej napaści na funkcjonariusza?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że przepis § 12 ust. 3 Zarządzenia ministrów Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1961 r., zakazujący używania pałek gumowych wobec żołnierzy, nie ma zastosowania w sytuacji, gdy żołnierz dokonuje czynnej napaści na interweniującego funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej. Użycie pałki gumowej w takich okolicznościach stanowi obronę konieczną, odpieranie bezpośredniego bezprawnego zamachu, zwłaszcza na nietykalność cielesną funkcjonariusza.Stan faktyczny
Funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej interweniował wobec żołnierza w czynnej służbie wojskowej. Żołnierz, zamiast zastosować się do wezwania, dokonał czynnej napaści na funkcjonariusza. Funkcjonariusz użył wobec żołnierza pałki gumowej.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uznał, że użycie pałki gumowej przez funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej wobec żołnierza w sytuacji czynnej napaści żołnierza stanowiło obronę konieczną i było zgodne z prawem.Pełny tekst orzeczenia
Uzasadnienie faktyczneWprawdzie - w myśl przepisu § 12 ust. 3 Zarządzenia ministrów Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1961 r. w sprawie trybu wykonywania przez Milicję Obywatelską swych uprawnień w stosunku do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej - funkcjonariuszom Milicji Obywatelskiej nie wolno używać pałek gumowych w stosunku do żołnierzy, to jednak, zdaniem Sądu Najwyższego, przepis ten nie ma zastosowania w tych przypadkach, gdy żołnierz legitymowany względnie wezwany przez funkcjonariusza MO do odpowiedniego zachowania się dokonuje czynnej napaści na interweniującego prawnie funkcjonariusza MO i gdy użycie pałki gumowej przez funkcjonariusza MO w stosunku do żołnierza stanowi odpieranie bezpośredniego bezprawnego zamachu ze strony żołnierza, zwłaszcza na nietykalność cielesną prawnie działającego funkcjonariusza MO względnie innej osoby. Odmienne rozumienie istoty i sensu powołanego przepisu zarządzenia ministrów Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych a mianowicie nadawanie temu przepisowi waloru absolutnego obowiązywania, byłoby równoznaczne z odebraniem funkcjonariuszom MO prawa do obrony koniecznej, a więc przekreśleniem przepisu art. 21 k.k., w takiej sytuacji, gdy żołnierz dokonuje bezpośredniego bezprawnego zamachu, zwłaszcza na nietykalność cielesną prawnie działającego funkcjonariusza MO. Nie ulega wątpliwości, że powołane zarządzenie ministrów Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych nie może uchylać względnie zmieniać czy ograniczać zakresu obowiązywania przepisów aktów normatywnych wyższej rangi, jakimi w omawianej sytuacji są normy kodeksu karnego, a zwłaszcza przepis art. 21 k.k.
Powiązane orzeczenia
- Rw 916/63 1963-09-05Czy żołnierz, który w stanie nietrzeźwości użył broni służbowej i pałki gumowej w celu zaczepienia innej osoby, działał w obronie koniecznej lub w stanie wyższej konieczności, a jeśli nie, czy jego zachowanie uzasadnia s…
- Rw 1013/85 1985-11-15Czy żołnierz czynnej służby wojskowej, który interweniuje w miejscu publicznym wobec młodocianych, może być uznany za funkcjonariusza organu powołanego do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego w rozumieniu art. 2…
- RNw 3/66 1966-02-28Czy czyn polegający na uderzeniu pięścią w twarz funkcjonariusza pełniącego obowiązki służbowe, w celu udaremnienia doprowadzenia zatrzymanej osoby, powinien być kwalifikowany z przepisów Kodeksu Karnego Wojskowego (art.…
- IV KK 14/09 2009-04-22Czy udział funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej w działaniach mających na celu przełamanie strajku w stanie wojennym, polegający na użyciu broni palnej, stanowił przestępstwo, jeśli działali oni w przekonaniu o legalnoś…
- Rw 415/69 1969-04-15Czy warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności jest uzasadnione w przypadku żołnierza, który dopuścił się czynnej napaści na przełożonego podczas pełnienia przez niego służby oficera dyżurnego, w sytuacji…
Powołane przepisy
art. 21 KK§ 12 ust. 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026.