Rw 1096/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Drohomirecki.Sędziowie: płk C. Lipski (sprawozdawca), ppłk H. Kostrzewa.Prokurator: ppłk J. Bilicki.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej obrońcy, sprawę Eugeniusza Ś., skazanego wyrokiem Sądu Okręgowego Wojskowego w N. z dnia 6 października 1967 r. za przestępstwo z art. 120 § 1 k.k.W.P. na karę 2 lat więzienia za to, że nocą z 12 na 13 lipca 1967 r. w N., na terenie macierzystej Jednostki Wojskowej, będąc w stanie nietrzeźwości, załadował broń pmk amunicją bojową, a następnie groził jej użyciem wobec swego przełożonego Wacława K., zmuszał go do trzymania rąk w górze, przez co przeszkadzał mu w wykonywaniu obowiązków oficera kontrolnego kompanii, a ponadto w ten sam sposób terroryzował przez użycie broni pmk dyżurnego 1 kompanii Zenona K, i dyżurnego 2 kompanii Michała H.Obrońca wnosił w skardze rewizyjnej o poprawienie kwalifikacji prawnej czynu na art. 251 k.k. z jednoczesnym zastosowaniem art. 16 § 1 k.k.W.P.Sąd Najwyższy postanowił: skargi rewizyjnej obrońcy nie uwzględnić, a wyrok Sądu Okręgu Wojskowego w N. z dnia 6 października 1967 r. w sprawie Eugeniusza Ś. pozostawić w m o c y.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:I. Słusznie podnosi obrońca w skardze rewizyjnej, że dyspozycja art. 120 k.k.W.P. wymaga, aby działanie sprawcy tego przestępstwa skierowane było na użycie przemocy, groźby lub podstępu w celu zmuszenia przełożonego do przedsięwzięcia lub zaniechania czynności służbowej. Niesłuszne jest jednak twierdzenie obrońcy, że celem działania oskarżonego było jedynie popełnienie samobójstwa i zmuszenie innych osób, by mu w tym nie przeszkadzały.Wynikające z ujawnionych w toku przewodu sądowego okoliczności postępowanie oskarżonego wcale nie wskazuje na to, że zamiar popełnienia samobójstwa - jeśli nawet był rzeczywisty - był także jedynym lub choćby tylko głównym motywem przestępczego działania oskarżonego. Realizacja tego zamiaru nie wymagała, żeby oskarżony naładowaną bronią terroryzował kolejno trzy osoby, w tym bezpośredniego swego przełożonego, dowódcę plutonu Wacława K.Z prawidłowo dokonanych ustaleń wyroku wynika, że oskarżony najpierw zażądał od Michała H. przyprowadzenia do siebie Wacława K., a następnie udał się do jego kancelarii, gdzie Wacław K. pełnił służbę, i tam go sterroryzował pistoletem.Skoro więc oskarżony chciał się zobaczyć z Wacławem K. i w tym celu go szukał, a następnie sterroryzowawszy bronią, trzymał go dość długi czas z rękami w górze, pisząc w tym czasie listy pożegnalne, które przecież mógł pisać gdzie indziej - to jasne się staje, że głównym celem działania oskarżonego nie było stworzenie warunków do popełnienia samobójstwa, lecz nastraszenie swego przełożonego i zmuszenie go do określonego, tzn. korzystnego dla siebie postępowania w przyszłości. Teza ta znajduje swoje potwierdzenie w zachowaniu się oskarżonego, który nie tylko narzekał przed Wacławem K. na konieczność chodzenia na zajęcia z plecakiem i na zdegradowanie do stopnia szeregowego, ale w kilka godzin po zatrzymaniu wręcz oświadczył: "chciałem go przestraszyć, żeby się ode mnie (...)", przy czym świadek S., który słyszał tę wypowiedź, przypisał ją Wacławowi K.Jeżeli więc sprawca działa w celu zmuszenia przełożonego do przedsięwzięcia jakiejkolwiek czynności służbowej, przy czym zmuszenie przełożonego może odnosić się również do postępowania mającego nastąpić w przyszłości, a nie tylko do czynności aktualnej, współcześnie z działaniem sprawcy, to prawidłową kwalifikacją jego czynu w warunkach życia wojskowego jest przepis art. 120 k.k.W.P., a nie przepis art. 251 k.k.II. Zawarty w skardze rewizyjnej wniosek o zastosowanie art. 16 § 1 k.k.W.P. nie jest słuszny. Ze znajdującej się w aktach sprawy opinii sądowo-psychiatrycznej wynika, że oskarżony nie cierpi na żadną chorobę psychiczną i nie jest osobnikiem niedorozwiniętym. Brak jest też podstaw, by przyjąć, że oskarżony miał w stopniu znacznym ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub pokierowania swoim postępowaniem z powodu innego zakłócenia czynności psychicznej. Biegli psychiatrzy stwierdzili, że oskarżony, jakkolwiek jest psychopatą i działał w stanie nietrzeźwości, to jednak postępował w sposób przemyślany i celowy. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w opisanych wyżej okolicznościach sprawy, a m.in. w zeznaniach świadka S., który dokonując zatrzymania oskarżonego bezpośrednio po zajściu z Wacławem K., zwrócił uwagę na spokój i rzeczowość odpowiedzi oskarżonego. Opisany w wyroku sposób zachowania się oskarżonego i podniesione wyżej okoliczności przeczą tezie, jakoby oskarżony działał w stanie zmniejszonej poczytalności, uzasadniającej zastosowanie art. 16 § 1 k.k.W.P. i nadzwyczajne złagodzenie kary.Czyn oskarżonego, polegający na użyciu broni w stosunku do przełożonego celem wymuszenia określonego postępowania służbowego, jest szczególnie rażący i niebezpieczny. Godzi on bowiem w zasadę karności, która jest główną podstawą i warunkiem należytego wykonania włożonych na siły zbrojne zadań.Te względy, jak również zła opinia służbowa o oskarżonym, karalność dyscyplinarna oraz poprzednia karalność sądowa za dezercję przemawiają przeciwko złagodzeniu orzeczonej kary, tym bardziej, że okoliczności łagodzące podniesione w rewizji zostały już w wyroku należycie uwzględnione.