Rw 11/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk W. Sieracki.Sędziowie: ppłk M. Bieniaszewski (sprawozdawca), mjr H. Kwaśny.Prokurator: ppłk Z. Cyganek.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej prokuratora, sprawę Mieczysława P., wobec którego postanowieniem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Poznaniu z dnia 21 grudnia 1966 r. zostało umorzone postępowanie karne w trybie art. 10 k.w.p.k. i art. 7 § 1 k.k.W.P. o czyn z art. 144 § 1 k.k.W.P., polegający na tym, że Mieczysław P. w dniu 16 października 1966 r. w N., jako kierowca samochodu marki "Warszawa", naruszył zasady prowadzenia pojazdów mechanicznych, gdyż przed wyjazdem i w czasie kontynuowania jazdy pił alkohol, a następnie, jadąc z szybkością około 80 km/godz., na łuku drogi stracił panowanie nad kierownicą, w wyniku czego samochód wywrócił się i uległ uszkodzeniu, przy czym koszty jego naprawy zostały wycenione na sumę 5.600 zł.Postanowienie Sądu I instancji zaskarżył Prokurator Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w Poznaniu z powodu naruszenia prawa materialnego przez nieprawidłowe zastosowanie art. 7 § 1 k.k.W.P. Prokurator domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Mieczysława P. Sądowi I instancji do rozpoznania na rozprawie.Sąd Najwyższy, uwzględniając skargę rewizyjną prokuratora, postanowił uchylić postanowienie Wojskowego Sądu Garnizonowego w Poznaniu z dnia 21 grudnia 1966 r. w sprawie Mieczysława P. i przekazać tę sprawę Sądowi I instancji do rozpoznania na rozprawie.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Na uzasadnienie zajętego w zaskarżonym wyroku stanowiska Sąd I instancji podał następujące argumenty:"Z materiałów sprawy i z postanowienia o umorzeniu postępowania wynika, że prowodyrem, podżegaczem i uczestnikiem przestępczych działań występujących w niniejszej sprawie żołnierzy, w tym także oskarżonego, był Zbysław M. Tymczasem postanowieniem z dnia 12 grudnia 1966 r. prokurator umorzył przeciwko Zbysławowi M. postępowanie karne o 3 czyny przestępcze w trybie art. 7 k.k.W.P., traktując jego działanie jako przypadek mniejszej wagi. Jeżeli więc działanie Zbysława M., polegające na wspólnym zakupieniu i piciu wina z oskarżonym, inspirowaniu wyjazdu poza N. przez oskarżonego, ułatwieniu tego wyjazdu przez załatwienie tej sprawy z dyżurnym PKT, osobistym udziale w tym wyjeździe i organizowaniu picia wina w trakcie jego trwania, zostało potraktowane przez prokuratora jako czyn mniejszej wagi, to dobro wymiaru sprawiedliwości, a w tym także równość wobec prawa wymaga, ażeby podobnie potraktować i oskarżonego, który uległ jedynie złemu wpływowi Zbysława M. i był jego narzędziem w realizacji własnych celów."Przytoczone w powyższym uzasadnieniu argumenty nie są przekonywające. Umarzając w trybie art. 7 § 1 k.k.W.P. postępowanie karne w stosunku do Feliksa S. i Zbysława M., prokurator dał wyraz swemu przekonaniu, że w działaniu ich nie dopatrzył się takiego ładunku społecznego niebezpieczeństwa i stopnia napięcia złej woli, by uznać ich czyn za przestępstwo. Ta ocena działania wymienionych wyżej osób w myśl obowiązujących przepisów prawa nie podlega kontroli ze strony sądów i wywiera w zakresie skutków prawnych te same konsekwencje co umorzenie postępowania karnego z powodu innych ujemnych przesłanek procesowych.Sąd z własnej inicjatywy nie może wszcząć postępowania ani co do czynu nie objętego żądaniem oskarżyciela, ani przeciwko osobie, której ukarania oskarżyciel nie żąda. Sąd nie może jednak również doszukiwać się braku podstaw do ścigania sprawcy w drodze postępowania sądowego z powodu nieobjęcia oskarżeniem innego sprawcy, chociażby nawet jego współuczestnictwa w zarzuconym czynie nie sposób wyłączyć. Domeną działalności sądu jest bowiem obowiązek rozpoznania czynu zarzuconego przez uprawnionego oskarżyciela i od obowiązku tego nie zwalnia sądu fakt odmiennego - niż w ocenie sądu - pojmowania stopnia niebezpieczeństwa danego czynu przez oskarżyciela.Przenosząc wskazane wyżej rozumowanie na grunt rozpoznanej sprawy, należy stwierdzić, że motywacja przez Sąd I instancji umorzenia postępowania karnego w stosunku do Mieczysława P. w trybie art. 7 § 1 k.k.W.P. faktem niedopatrzenia się przez prokuratora podstaw do ścigania w drodze postępowania karnego Feliksa S. i Zbysława M., których działanie pozostawało w związku z czynem Mieczysława P., nie prowadzi do wniosku o słuszności orzeczenia Sądu. Sąd I instancji nie przytoczył w zaskarżonym postanowieniu przekonywających argumentów na uzasadnienie swojego stanowiska, stwierdzenie zaś, że "za takim załatwieniem sprawy oskarżonego przemawia rodzaj jego winy w porównaniu z winą Zbysława M., a ponadto niewielkie skutki wypadku, w wyniku którego jedynie samochód został nieznacznie uszkodzony", nie uwzględnia całokształtu okoliczności, wobec czego nie może być uznane za należyte rozważenie sprawy. Decyzja o umorzeniu postępowania karnego w trybie art. 7 § 1 k.k.W.P. powinna zawierać szczegółowe rozważenie kwestii faktycznych i prawnych, w szczególności rodzaju czynu i stopnia złej woli sprawcy. Umorzenie to może nastąpić zwłaszcza wówczas, gdy zgodnie z treścią art. 7 § 1 k.k.W.P. czyn jest małej wagi, a napięcie złej woli sprawcy nieznaczne. W rozpoznawanej sprawie do wniosku czy powyższe elementy zostały spełnione nie można dojść przed szczegółowym przeanalizowaniem zebranych dowodów, które powinno nastąpić na rozprawie sądowej.