Rw 139/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Drohomirecki (sprawozdawca).Sędziowie: ppłk H. Kostrzewa, ppłk E. Olczak.Prokurator: mjr E. Knap.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skarg rewizyjnych prokuratora i obrońcy, sprawę: 1) Eugeniusza P., skazanego wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 12 stycznia 1968 r. za przestępstwo z art. 144 § 1 k.k.W.P. na karę 2 lat więzienia za to, że dnia 25 października 1967 r. około godz. 18 naruszył § 16 ust. 2 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 1 października 1962 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 61, poz. 295) w ten sposób, iż prowadząc powierzony mu samochód "Star-25 A", nie zastosował się do znaku nakazującego udzielenie pierwszeństwa przejazdu pojazdom nadjeżdżającym z przeciwka i mimo że ze strony przeciwnej zbliżał się motocykl prowadzony przez Henryka W., kontynuował jazdę po zwężonej szosie, w następstwie czego doszło do zderzenia obu pojazdów, przy czym motocyklista, który - będąc pijany - nie uczynił nic, by uniknąć wypadku, doznał ciężkich obrażeń ciała, w wyniku czego po upływie dwóch godzin zmarł w szpitalu, motocykl zaś i samochód uległy uszkodzeniu, przy czym koszt remontu pojazdu wojskowego wyniósł 832 zł, i 2) Benedykta W., uniewinnionego wyrokiem z dnia 12 stycznia 1968 r. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 130 § 1 k.k.W.P. polegającego na tym, że dnia 25 października 1967 r. nie dopełnił obowiązków dysponenta samochodu ciężarowego "Star-25 A" przez to, iż nie czuwał nad zachowaniem przez kierowcę Eugeniusza P. należytej ostrożności jazdy, w wyniku czego kierowca nie dał pierwszeństwa przejazdu jadącemu motocyklem Henrykowi W., po czym oba pojazdy zderzyły się, a motocyklista w następstwie doznanych obrażeń ciała zmarł.Prokurator wnosi w swej skardze rewizyjnej o uchylenie wyroku w części dotyczącej Benedykta W. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania na skutek uniewinnienia tego oskarżonego wbrew okolicznościom sprawy.Obrońca wnosi w swej skardze rewizyjnej o uchylenie wyroku w części dotyczącej Eugeniusza P. i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na skutek naruszenia przepisów postępowania i skazania Eugeniusza P. wbrew okolicznościom sprawy.Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić skarg rewizyjnych prokuratora i obrońcy, a wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 12 stycznia 1968 r. w sprawie Eugeniusza P. i Benedykta W. u t r z y m a ć w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:I. Co do skazanego Eugeniusza P.Podkreślić należy, że skazany przyznał się w toku rozprawy do winy, przy czym nie było to tylko formalne i gołosłowne oświadczenie, gdyż z podanego przez niego opisu wydarzeń wynika jasno, że naruszył on umyślnie przepisy jazdy i zasady bezpiecznego prowadzenia pojazdu mechanicznego. Skazany podał między innymi, co następuje:"W kierunku N. jechałem szosą poznańską. Na szosie tej było zwężenie jezdni, ponieważ po mojej prawej stronie, po której jechałem, na szosie ʼbyły prowadzone roboty drogowe. Jechałem wówczas z prędkością 50 km/godzinę. Przed rozpoczynającymi się robotami drogowymi były ustawione znaki ostrzegawcze. Stały one po prawej stronie szosy na niskich stojakach. Pierwszy znak ostrzegawczy oznaczał "zwężenie jezdni". Reszta znaków, a było ich trzy, wisiały na następnym stojaku w odległości od 2 do 2,5 metrów od pierwszego stojaka. Ten drugi stojak był wyższy od pierwszego i jak już powiedziałem, wisiały na nim trzy znaki drogowe. Znaki te zobaczyłem z odległości około 50 metrów. Przez roboty drogowe było zajęte około 2 metrów jezdni. Na pozostałej części szosy mogły się zmieścić swobodnie dwa samochody. W tym czasie na dworze było już ciemno i samochód swój prowadziłem przy światłach krótkich. Nie zachodziła potrzeba, bym włączał wówczas światła długie, gdyż widoczność miałem na odległość 200 metrów. Drogę oświetlały z tyłu lampy mostowe i dlatego widoczność miałem dobrą. Przeszkodę na szosie zauważyłem już z mostu, tj. z odległości około 150 metrów, a z odległości 50 metrów odczytałem znaki drogowe. Motocykl zobaczyłem, gdy dojeżdżałem do pryzmy piachu wysokiej na 1 metr. Po raz pierwszy zauważyłem motocykl może z odległości 1 km i zorientowałem się, że to jest pojazd, który ma jedno światło. Jechał on środkiem jezdni. Po chwili włączyłem długie światła, a wtedy zgasło światło motocykla, który nadjeżdżał. Byłem wtedy w odległości 40-50 metrów od znaków drogowych. Długie światła włączyłem na moment, by i kierowca motocykla zgasił światła długie, na których jechał, a następnie zaraz włączyłem światła krótkie. Kontynuowałem dalej jazdę. Na lewą stronę jezdni zjechałem w odległości 5-6 metrów od pierwszego znaku, a samochód prowadziłem z szybkością 40-45 km/godzinę. Przedtem jechałem prawą stroną szosy. Ponownie zauważyłem motocykl z odległości 5-6 metrów tuż przed moim samochodem, kiedy kierowca motocykla zapalił ponownie długie światła. Byłem wówczas od pryzmy piachu w odległości 0,5 metra. Motocykl w tym czasie jechał po lewej stronie szosy i zjeżdżał na swoją prawą stronę. Jak zobaczyłem motocykl, zacząłem hamować, ale on uderzył w samochód. Na skutek tego wybita została szyba kabiny po mojej stronie, a na mnie chlusnęła benzyna. Puściłem wtedy hamulec, a samochód pojechał trochę dalej. W tym czasie dysponent chyba nic do mnie nie mówił. Moja wina polegała na tym, że nie przestrzegałem znaków drogowych, a między innymi znaku zakazującego jazdy w tym miejscu z prędkością przekraczającą 20 km/godzinę. Tą trasą jeździłem ostatnio codziennie. Nie potrafię odpowiedzieć na pytanie, dlaczego wjechałem ma zwężenie jezdni widząc, że z przeciwka nadjeżdża inny pojazd".Cytowane wyżej wyjaśnienia skazanego - przyznającego, że pomimo dobrej znajomości tej trasy i odpowiednich znanych mu znaków, między innymi pierwszeństwa przejazdu, wjechał z nadmierną szybkością na zwężenie jezdni, nie dając pierwszeństwa nadjeżdżającemu z przeciwnej strony motocykliście - stanowi najlepszą ilustrację umyślnej winy skazanego z art. 144 § 1 k.k.W.P., której nie są w stanie podważyć argumenty zawarte w skardze rewizyjnej obrońcy.Okoliczność, że denat znajdował się w stanie nietrzeźwości czy że jechał bliżej lub dalej swej prawej strony, uwzględnione już zresztą w dostatecznej mierze na korzyść skazanego Eugeniusza P. przy wymiarze kar jak również okoliczności dotyczące miejsca wypadku, nie mogą w tej sytuacji mieć znaczenia dla prawnej oceny winy skazanego.Wobec należytego wyjaśnienia sprawy brak jest podstaw do uchylenia wyroku w tej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.II. Co do oskarżonego Benedykta W.Oskarżony Benedykt W. był dysponentem samochodu i w związku z tym ciążyły na nim obowiązki określone zarządzeniem Ministra Obrony Narodowej Nr 25/MON z dnia 18 kwietnia 1961 r.Oskarżony Benedykt W. obowiązki te znał i sam na ten temat wyjaśnił, co następuje: "Prawa jazdy nie mam. Obowiązkiem moim jako dysponenta jest zwracanie uwagi na to, żeby kierowca nie był pijany i był wypoczęty, czuwanie nad ładownością pojazdu i nad przestrzeganiem dozwolonej szybkości oraz nad tym, by kierowca przestrzegał przepisów drogowych. Przeszkolenia w tym względzie nie przechodziłem, a zapoznano mnie tylko z zarządzeniem Nr 25/MON z dnia 18 kwietnia 1961 r. Motocykl zauważyłem z odległości 20 metrów od pryzmy piachu. Jechał on z podobną szybkością co my. Nie zorientowałem się, że oskarżony Benedykt P. narusza przepisy drogowe".Z powyższego wynika, że oskarżony nie zorientował się, iż kierowca narusza przepisy jazdy, w szczególności w zakresie szybkości jazdy.Oskarżony Benedykt W., na co zwrócić należy uwagę, nie był jednak kierowcą samochodowym i fachowcem w tej dziedzinie, a więc jego ingerencje w sprawę prawidłowego prowadzenia pojazdu mechanicznego przez kierowcę siłą rzeczy musiały być ograniczone jedynie do wyraźnych i rażących naruszeń zasad i przepisów bezpiecznej jazdy.Zachodzą wątpliwości co do tego, czy oskarżony Benedykt W. miał możność uznania szybkości jazdy skazanego w granicach około 50 km/godz. za szybkość oczywiście w danych warunkach niebezpieczną. W każdym razie oskarżony Benedykt W., wiedząc znaki drogowe przed zwężeniem jezdni (twierdzi, że dobrze ich nie znał) i motocykl nadjeżdżający z przeciwnej strony, nie pozostał bierny i zupełnie bezczynny jako dysponent, albowiem ze względu na dostrzeżone przeszkody zwrócił uwagę kierowcy słowem "uważaj". Nie kwestionuje tego nawet prokurator w swej skardze rewizyjnej. Bezpośrednio przed wypadkiem oskarżony Benedykt W. krzyknął również do kierowcy "hamuj".Instancja rewizyjna uważa, iż w danych warunkach, jeśli się uwzględni fakt, że dysponentem nie była osoba, która by z racji swego stanowiska służbowego czy też swych kwalifikacji lub zainteresowań znała dobrze i szczegółowo teoretyczne i praktyczne wymagania bezpiecznej jazdy, należy dojść do wniosku, iż w miarę swych możliwości Benedykt W., ostrzegając kierowcę w sposób wyżej podany, uczynił zadość podstawowemu swemu obowiązkowi dysponenta.Nie można wymagać od dysponenta samochodu, jeśli nie jest fachowcem w tej dziedzinie, by każdorazowo udzielał szczegółowych i trafnych instrukcji co do sposobu prowadzenia samochodu przez przeszkolonego i bezpośrednio odpowiedzialnego za prawidłową jazdę kierowcy. Wystarczy jedynie ze strony dysponenta ogólne ostrzeżenie kierowcy, który powinien je wziąć pod uwagę i sam już dostosować je w praktyce do sytuacji na jezdni oraz do zasad i przepisów, jakie go obowiązują w ruchu drogowym.Wychodząc z tych założeń, instancja rewizyjna nie podziela poglądu wyrażonego w skardze rewizyjnej prokuratora, że uniewinnienie Benedykta W. było bezzasadne.