Rw 993/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk W. Winawer (sprawozdawca).Sędziowie: płk J. Badecki, mjr H. Kostrzewa.Prokurator: kpt. J. Mielczarek.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej obrońcy, sprawę Krzysztofa H., skazanego wyrokiem Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia 24 sierpnia 1962 r. za przestępstwo z art. 230 § 1 k.k. na karą 1 roku i 6 miesięcy więzienia za to, że w dniu 8 lipca 1962 r. w pobliżu N., działając nieumyślnie, spowodował śmierć Stanisława D. i Edwina K. oraz poważne uszkodzenie ciała Zbigniewa B. w ten sposób, iż prowadząc z nadmierną szybkością samochód marki "Gaz-51" wraz z przyczepą jednoosiową załadowaną łodziami wioślarskimi, na której znajdowały się wyżej wymienione osoby, nieumyślnie naruszył przepisy o ruchu pojazdów mechanicznych na drogach publicznych wskutek prowadzenia samochodu z szybkością 40 km/godz., w wyniku czego, po wpadnięciu przyczepy w poślizg, samochód zepchnięty został na prawe pobocze jezdni i obracając się o 180° uderzył w przydrożne drzewo i przewrócił się na swą lewą burtę, na skutek czego Stanisław D. i Edwin K. ponieśli śmierć na miejscu, a Zbigniew B. doznał otwartego złamania obu kości prawej nogi, co spowodowało konieczność amputacji kończyny dolnej.Wyrok ten zaskarżył obrońca oskarżonego, wnosząc o uchylenie wyroku i uniewinnienie oskarżonego bądź o skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy postanowił w uwzględnieniu skargi rewizyjnej obrońcy uchylić wyrok Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w sprawie Krzysztofa H. i sprawę jego przekazać temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:W sprawie niniejszej nie wystarczy ustalenie - od strony obiektywnej - dopuszczalności takiego transportowania łodzi, jaki został tutaj zastosowany. Z ustaleń bowiem wyroku wynika, że ładunek był szczególnie niebezpieczny, bo podatny - ze względu na dużą powierzchnię - na działanie wiatru. Sąd ustalił także, że katastrofa nastąpiła na skutek zepchnięcia siłą wiatru przyczepy z toru poruszania się samochodu. Powstaje jednak pytanie, czy oskarżony taką sytuację (łącznie z siłą wiatru) powinien był i mógł przewidzieć.Obowiązek przewidywania ma charakter o tyle obiektywny, że ocenia się go według miary przeciętnego podmiotu. Oznacza to jednak tyle tylko, że ten, kto zachował przeciętną dbałość i ostrożność, nie może być pociągnięty do odpowiedzialności za to, że nie wykazał staranności wyższej od przeciętnej. Niezachowanie jednak przeciętnej staranności nie jest samo przez się wystarczającą przesłanką odpowiedzialności karnej, jeśli tej staranności sprawca nie mógł zachować ze względów indywidualnych, tj. ze względu na swoje indywidualne możliwości.W większości wypadków powinność, pojmowana jako powinność przeciętna, oraz możliwość, pojmowana jako możliwość indywidualna, są zbieżne ze sobą (co nie zwalnia zresztą sądu od obowiązku rozważenia w każdym wypadku obu przesłanek). Różnice mogą zachodzić w dziedzinach szczególnie wyspecjalizowanych, do których prowadzenie pojazdów mechanicznych w zasadzie nie należy. Jednakże również przy wykonywaniu czynności nie wymagających szczególnej specjalizacji mogą zajść wyjątkowe sytuacje, gdy przeciętna powinność może nie być zbieżna z indywidualną możliwością. Taka sytuacja może zachodzić także w niniejszym wypadku. Jeżeli nawet przyjąć, co zresztą także wymaga dowodu z opinii biegłego, że przeciętny kierowca mógł ocenić należycie niebezpieczeństwo związane z transportem takiego niecodziennego ładunku, przewidzieć możliwość silnego podmuchu wiatru i jego skutków i należycie dostosować do tego szybkość, to nie oznacza to jeszcze, że oskarżony mógł to wszystko ocenić i przewidzieć. Stwierdzenie takiej możliwości może nastąpić jedynie na podstawie oceny przygotowania fachowego i doświadczenia oskarżonego jako kierowcy. Oceny takiej sąd powinien dokonać na podstawie opinii biegłego z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego, wydanej z jednoczesnym uwzględnieniem przeszkolenia, stażu pracy i doświadczenia oskarżonego jako kierowcy. Oczywiście przy ocenie winy oskarżonego nie można pominąć i tej okoliczności, że ewentualny brak doświadczenia powinien był skłonić oskarżonego do szczególnej ostrożności.Przy ocenie winy oskarżonego nie należy też pominąć i tej okoliczności, że siedzący obok niego w kabinie świadek Leon S., który zapewne miał nie mniejsze od oskarżonego doświadczenie w prowadzeniu pojazdu mechanicznego, także nie uważał jazdy, oskarżonego za nieostrożną, jakkolwiek świadek ten trzymał swoje własne dziecko na kolanach.