Rw 232/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Drohomirecki. Sędziowie: ppłk J. Gawrysiak (sprawozdawca), ppłk H. Kwaśny.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Michalczyk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na rozprawie rewizyjnej sprawy Tadeusza W. i Janusza S., nieprawomocnie skazanych za przestępstwa: 1) Tadeusz W.: a) z art. 309 § 1 k.k. na karę 10 miesięcy aresztu wojskowego, b) z art. 303 § 2 k.k - dwukrotnie na kary po 5 miesięcy aresztu wojskowego, c) z art. 315 § 1 w związku z art. 316 k.k. - trzykrotnie na kary po 6 miesięcy aresztu wojskowego, a łącznie na karę 1 roku i 6 miesięcy aresztu wojskowego; 2) Janusz S.: a) z art. 309 § 1 k.k. na karę 10 miesięcy aresztu wojskowego, b) z art. 303 § 2 k.k. - dwukrotnie na kary po 5 miesięcy aresztu wojskowego, a łącznie na karę 1 roku aresztu wojskowego, z powodu rewizji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 6 lutego 1970 r., na podstawie art. 386 § 1 i 547 § 3 k.p.k.orzekł:1) nie uwzględnić rewizji obrońców i wyrok Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 6 lutego 1970 r. w sprawie Tadeusza W. i Janusza S. utrzymać w mocy, z tym uzupełnieniem, że zostaje poprawiony opis czynów przypisanych oskarżonym w pkt 1 i 2 a) i b), mianowicie w ten sposób, że uznaje się ich za winnych tego, iż będąc w okresie ostatnich 6 miesięcy ukarani za samowolne oddalenia dyscyplinarnie aresztem zwykłym, opuścili samowolnie: a) w dniu 23 listopada 1969 r. około godz. 22 jednostkę wojskową w N. i przebywali poza nią do godz. 3 dnia 24 listopada 1969 r., b) w dniu 10 grudnia 1969 r. około godz. 10 jednostkę wojskową w N. i przebywali poza nią do godz. 3 dnia 11 grudnia 1969 r., tj. przestępstwa z art. 303 § 2 k.k. - dwukrotnie;2) zasądzić od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa opłaty sądowe za drugą instancję: od oskarżonego Tadeusza W. w kwocie 1.000 zł, a od oskarżonego Janusza S. w kwocie 600 zł;3) kosztami postępowania rewizyjnego obciążyć Skarb Państwa.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 6 lutego 1970 r. zostali skazani Tadeusz W. i Janusz S. za przestępstwa:1) z art. 309 § 1 k.k. na kary po 10 miesięcy aresztu wojskowego za to, że w dniu 13 listopada 1969 r. około godziny 18 w N. odmówili wyraźnie wykonania rozkazu w sprawach służbowych, wydanego przez Jerzego Z. a dotyczącego wstania z łóżek, na których spoczywali w czasie do tego nie przeznaczonym, i mimo trzykrotnego powtórzenia tego rozkazu trwali w nieposłuszeństwie;2) z art. 303 § 2 k.k. na kary po 5 miesięcy aresztu wojskowego za to, że w dniu 23 listopada 1969 r. około godziny 22 opuścili samowolnie rejon zakwaterowania jednostki wojskowej w N. i przebywali poza nim do godziny 3 dnia 24 listopada 1969 r.;3) z art. 303 § 2 k.k. na kary po 5 miesięcy aresztu wojskowego za to, że w dniu 10 grudnia 1969 r. około godziny 10 samowolnie opuścili rejon zakwaterowania jednostki wojskowej w N. i przebywali poza nim do godziny 3 dnia 11 grudnia 1969 r.Tymże wyrokiem Tadeusz W. został nadto skazany za przestępstwo z art. 315 § 1 w związku z art. 316 k.k. trzykrotnie na kary po 6 miesięcy aresztu wojskowego za to, że: a) w dniu 18 listopada 1969 r. znieważył Stanisława S. w czasie wykonywania przez niego obowiązków służbowych dowódcy warty, używając pod jego adresem obraźliwych słów, b) w dniu 20 listopada 1969 r. znieważył słowami wulgarnymi Feliksa C. w czasie wykonywania przez niego obowiązków służbowych, c) w dniu 22 listopada 1969 r. znieważył Stanisława S. w czasie wykonywania przez niego obowiązków służbowych w ten sposób, że użył pod jego adresem wulgarnych słów.Sąd wymierzył oskarżonym następujące kary łączne:1) Tadeuszowi W. - 1 rok i 6 miesięcy aresztu wojskowego,2) Januszowi S. - 1 rok aresztu wojskowego.Od tego wyroku wnieśli rewizje obrońcy oskarżonych.Obrońca oskarżonego Tadeusza W. domaga się w rewizji zmiany zaskarżonego wyroku przez złagodzenie wymierzonych temu oskarżonemu zarówno kar jednostkowych, jak i kary łącznej.Obrońca oskarżonego Janusza S. domaga się w rewizji uchylenia zaskarżonego wyroku i uniewinnienia tego oskarżonego od przypisanych mu czynów z art. 303 § 2 k.k. (dwukrotnie) oraz złagodzenia i warunkowego zawieszenia wymierzonej mu kary aresztu wojskowego za przestępstwo z art. 309 § 1 k.k. W uzasadnieniu rewizji obrońca wywodzi, że oskarżony Janusz S. nie może być skazany z art. 303 § 2 k.k. ponieważ warunkiem odpowiedzialności z tego przepisu jest uprzednie skazanie przez sąd, co w konkretnym wypadku nie miało miejsca, albo też ukaranie dyscyplinarnie aresztem. Obrońca uważa, że przez pojęcie "ukaranie" należy rozumieć nie tylko wymierzenie przez dowódcę kary aresztu, ale również jej wykonanie, jej odbycie, natomiast wymierzona oskarżonemu kara dyscyplinarna nie została, wykonana, co może oznaczać, że oskarżony nie był "ukarany" w rozumieniu art. 303 § 2 k.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:1. Wywody obrońcy zmierzające do wykazania, że oskarżony Janusz S. został niesłusznie skazany za przestępstwo z art. 303 § 2 k.k., są niezasadne. Z akt sprawy bowiem wynika, a w szczególności z kart wyróżnień i kar, że obaj oskarżeni za popełnione przez nich w dniu 16 listopada 1969 r. samowolne oddalenie się z jednostki wojskowej zostali ukarani w trybie dyscyplinarnym na kary po 14 dni aresztu zwykłego, których to kar nie odbyli do dnia 24 grudnia 1969 r. (w dniu tym zostali aresztowani). Dla uznania żołnierza za ukaranego w rozumieniu art. 303 § 2 k.k. nie jest konieczne, żeby odbył on wymierzoną mu w trybie dyscyplinarnym karę aresztu zwykłego lub ścisłego, wystarcza bowiem ukaranie za czyn dyscyplinarnie aresztem, co wynika z przepisów pkt 102 i 103 ppkt 1 Regulaminu dyscyplinarnego Sił Zbrojnych PRL (Szt. Gen. 310/63). Przepisy te stanowią, że wymierzoną karę dyscyplinarną należy wykonać niezwłocznie po ukaraniu; ponadto przełożony może zawiesić na określony czas wymierzoną karę dyscyplinarną aresztu zwykłego i aresztu ścisłego, jeżeli dotychczasowe prowadzenie się ukaranego rokuje poprawę lub inne względy za tym przemawiają. Jeśli chodzi o oskarżonych, to wymierzonych im kar aresztu zwykłego nie zawieszono im na określony czas. Skoro więc przed upływem 6 miesięcy od ukarania ich dopuścili się oni ponownie samowolnych oddaleń z jednostki wojskowej, to skazanie ich za przestępstwo z art. 303 § 2 k.k. jest zasadne.W związku z powyższym należy stwierdzić, że przez pojęcie "ukarany dyscyplinarnie" w znaczeniu użytym w art. 303 § 2 k.k. należy rozumieć nie tylko takiego żołnierza, który wymierzoną mu karę aresztu zwykłego lub ścisłego odbył, ale również takiego żołnierza, który wymierzonej mu tego rodzaju kary dyscyplinarnej niezwłocznie nie odbył. Natomiast za "nie ukaranego" należy uważać również takiego żołnierza, któremu wymierzoną karę dyscyplinarną np. skreślono z ewidencji w drodze wyróżnienia lub wykreślono ją albo któremu należało wykreślić z karty wyróżnień i kar po upływie okresu zawieszenia (por: pkt 20 ppkt 2 i pkt 103 ppkt 5 cytowanego Regulaminu dyscyplinarnego Sił Zbrojnych PRL - Szt. Gen. 310/63).2. Sąd Najwyższy stwierdza z urzędu, że Sąd I instancji pominął w ustaleniu czynów przypisanych oskarżonym z art. 303 § 2 k.k. tę istotną okoliczność, że byli oni w okresie ostatnich 6 miesięcy ukarani za samowolne oddalenie dyscyplinarnie aresztem zwykłym. Z tego powodu należało odpowiednio poprawić przypisane oskarżonym czyny w pkt 1 i 2 a) i b) zaskarżonego wyroku.3. Wymierzonych oskarżonym kar zarówno za poszczególne przestępstwa, jak i kary łącznej nie można uznać za represję rażąco niewspółmiernie surową do stopnia ich zawinienia i szkodliwości społecznej popełnionych przez nich w krótkim czasie szeregu przestępstw przeciwko obowiązkowi pełnienia służby wojskowej i przeciwko zasadom dyscypliny wojskowej. Nadmienić przy tym trzeba, że obaj oskarżeni byli żołnierzami niezdyscyplinowanymi, a poza tym trzech przestępstw dopuścili się wspólnie, co zawsze zwiększa stopień szkodliwości dla zasad dyscypliny i porządku wojskowego. Z tych powodów Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do złagodzenia wymierzonych oskarżonym kar, o co wnosili obrońcy w rewizjach, jak również podstaw do warunkowego zawieszenia wykonania wymierzonej oskarżonemu Januszowi S. kary aresztu wojskowego, o co wnosił jego obrońca w rewizji.