Rw 403/75

WyrokIzba Wojskowa1975-12-19

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skazanie za czyn, który był przedmiotem kary dyscyplinarnej orzeczonej przez dowódcę jednostki wojskowej, jest dopuszczalne, jeśli wniosek o ściganie karne nie został złożony przez przełożonego dowódcy po uchyleniu kary dyscyplinarnej w trybie nadzoru, a prokurator nie wszczął postępowania karnego z własnej inicjatywy?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że skazanie za czyn, który był już przedmiotem kary dyscyplinarnej orzeczonej przez dowódcę jednostki wojskowej, jest niedopuszczalne, jeśli nie złożono wniosku o ściganie karne przez przełożonego dowódcy po uchyleniu kary dyscyplinarnej w trybie nadzoru, a prokurator nie wszczął postępowania karnego z własnej inicjatywy. W takiej sytuacji postępowanie karne powinno zostać umorzone. "Za ukaranego dyscyplinarnie w znaczeniu użytym w powołanej wyżej uchwale należy rozumieć nie tylko takiego żołnierza, który odbył wymierzoną mu karę dyscyplinarną, ale również takiego, który takiej kary nie odbył, jeżeli kara ta nie została uchylona w trybie nadzoru przez przełożonego dowódcy jednostki wojskowej."
Stan faktyczny
Jerzy S. został nieprawomocnie skazany za dwa czyny z art. 303 § 1 k.k. Obrońca wniósł rewizję, domagając się uchylenia wyroku i ponownego rozpoznania sprawy lub złagodzenia kary. W trakcie rozprawy rewizyjnej obrońca odstąpił od żądania uchylenia wyroku. Sąd Najwyższy zauważył, że oskarżony był badany przez psychiatrów, którzy nie stwierdzili zastosowania art. 25 § 1 lub 2 k.k. Sąd z urzędu dostrzegł naruszenie uchwały SN U 1/72, gdyż oskarżony został ukarany dyscyplinarnie za czyn z pkt 1 wyroku, co czyniło wniosek o ściganie karne bezskutecznym.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy umorzył postępowanie karne w stosunku do czynu opisanego w pkt 1 zaskarżonego wyroku i uchylił wymierzoną oskarżonemu karę łączną, a w pozostałej części utrzymał wyrok w mocy.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk J. Górski, ppłk J. Juszczak (sprawozdawca).Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr dr S. Przyjemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 1975 r. na rozprawie sprawy Jerzego S., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w: a) art. 303 § 1 k.k. na karę 1 roku aresztu wojskowego, b) art. 303 § 1 k.k. na karę 1 roku aresztu wojskowego - łącznie na karę 1 roku i 6 miesięcy aresztu wojskowego, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 4 lipca 1975 r. w związku z rewizją obrońcy zaskarżony wyrok zmienił przez:a) umorzenie postępowania na podstawie art. 11 pkt 4 w związku z art. 361 § 1 k.p.k. o czyn przewidziany w art. 303 § 1 k.k., opisany w pkt 1 zaskarżonego wyroku, b) uchylenie wymierzonej oskarżonemu kary łącznej aresztu wojskowego - i z tymi zmianami w pozostałej części utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczneObrońca w swej rewizji domaga się:a) uchylenia wyroku i przekazania sprawy Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w N. do ponownego rozpoznania w celu zbadania oskarżonego przez biegłych lekarzy psychiatrów i wydania opinii o stanie jego zdrowia psychicznego, ewentualnieb) zmiany zaskarżonego wyroku przez złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary.Podczas rozprawy rewizyjnej obrońca popierał wniosek rewizji w części dotyczącej złagodzenia wymierzonej oskarżonemu kary, natomiast przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej wnosił o nieuwzględnienie rewizji i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:1. W sprawie brak podstaw do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, co zauważył sam obrońca, który podczas rozprawy rewizyjnej odstąpił od tego żądania. Zauważyć bowiem należy, że oskarżonego poddano w trybie art. 402 § 3 k.p.k. badaniom przez dwóch biegłych lekarzy psychiatrów. W wyniku tych badań nie stwierdzono, aby do oskarżonego miał zastosowanie art. 25 § 1 lub 2 k.k.2. Z urzędu zauważyć należy, że do skazania oskarżonego za czyn opisany w pkt 1 zaskarżonego wyroku doszło z naruszeniem uchwały składu siedmiu sędziów Izby Wojskowej Sądu Najwyższego - U 1/72 z dnia 16 maja 1972 r. (OSNKW 1972, z. 7-8, poz. 128). W uchwale tej bowiem wskazano, że dowódca jednostki wojskowej, który ukarze dyscyplinarnie sprawcę czynu o znamionach przestępstwa ściganego na wniosek (m.in. z art. 303 § 1 k.k.), pozbawia się tym samym prawa złożenia wniosku o wszczęcie postępowania karnego za ten czyn uprzednio już ukarany. Z tego względu wniosek dowódcy jednostki wojskowej o ściganie karne, złożony po uprzednim ukaraniu sprawcy za ten czyn w trybie dyscyplinarnym, należy traktować jako nieskuteczny, nie mogący powodować wszczęcia postępowania karnego. W powołanej uchwale ponadto wskazano, że ograniczenie skuteczności wniosku o ściganie karne nie dotyczy wniosku przełożonego dowódcy jednostki wojskowej, złożonego po uchyleniu w trybie nadzoru wymierzonej uprzednio sprawcy kary dyscyplinarnej, przy czym brak takiego wniosku przełożonego dowódcy jednostki wojskowej nie stoi na przeszkodzie wszczęciu postępowania karnego przez prokuratora wojskowego na podstawie art. 576 § 1 k.p.k.Z ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie wynika, że oskarżony Piotr S. za czyn opisany w pkt 1 wyroku ukarany został przez dowódcę jednostki wojskowej w dniu 17 maja 1975 r. karą dyscyplinarną w postaci 21 dni aresztu zwykłego. Wprawdzie wymierzonej kary dyscyplinarnej nie odbył, gdyż w dniu 21 maja 1975 r. ponownie samowolnie oddalił się, to jednak okoliczność ta jest bez znaczenia, gdyż za ukaranego dyscyplinarnie w znaczeniu użytym w powołanej wyżej uchwale należy rozumieć nie tylko takiego żołnierza, który odbył wymierzoną mu karę dyscyplinarną, ale również takiego, który takiej kary nie odbył, jeżeli kara ta nie została uchylona w trybie nadzoru przez przełożonego dowódcy jednostki wojskowej.Skoro zatem wymierzona oskarżonemu kara dyscyplinarna nie została uchylona, przeto wniosek dowódcy jednostki wojskowej o wszczęcie postępowania karnego przeciwko oskarżonemu był bezskuteczny, a skazanie za ten czyn niedopuszczalne, gdyż prokurator nie wszczął postępowania karnego o ten czyn w trybie art. 576 § 1 k.p.k.W związku z powyższym postępowanie karne o czyn przewidziany w art. 303 § 1 k.k., opisany w pkt 1 zaskarżonego wyroku, należało umorzyć na podstawie art. 11 pkt 4 w związku z art. 361 § 1 k.p.k., co pociąga jednocześnie za sobą konieczność uchylenia wymierzonej oskarżonemu kary łącznej (...).

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 303 § 1 KKart. 11 pkt 4art. 361 § 1 KPKart. 402 § 3 KPKart. 25 § 1art. 576 § 1 KPK§ 1§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026.