Rw 439/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Wojtczak. Sędziowie: płk J. Jeż (sprawozdawca), ppłk E. Zawiłowski.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk L. Adamski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 1980 r. na rozprawie sprawy nieprawomocnie skazanych:1) Krzysztofa S. za popełnienie przestępstwa określonego w art. 199 § 1 k.k. w zw. z art. 58 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 8.000 zł grzywny;2) Jerzego P. za popełnienie przestępstwa określonego w art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 325 § 2 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i w art. 199 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności i 5.000 zł grzywny oraz łącznie - na karę 2 lat pozbawienia wolności;3) Jarosław P. za popełnienie przestępstwa określonego w art. 325 § 2 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności;4) Jacka N. za popełnienie przestępstwa określonego w art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 199 § 1 k.k. na karę 1 roku aresztu wojskowego, 3.000 zł grzywny i degradację,z powodu rewizji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 22 listopada 1979 r.nie uwzględnił rewizji obrońców i zaskarżony wyrok w części dotyczącej Krzysztofa S., Jarosława P. i Jacka N. utrzymał w mocy, natomiast w związku z rewizją obrońcy Jerzego P. wyrok w jego sprawie zmienił przez:a) uznanie, że przypisane temu oskarżonemu przestępstwa określone w art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 325 § 2 k.k. i z art. 199 § 1 k.k. stanowią jeden czyn określony w art. 199 § 1 k.k., a polegający na tym, że w dniu 19 września 1979 r., działając wspólnie z Krzysztofem S., po uprzednim nakłonieniu wartownika Jarosława P. - ochraniającego park samochodów pozostających w zapasie nienaruszalnym - do bezczynności zabrał stamtąd w celu przywłaszczenia mienie społeczne w postaci 320 litrów etyliny -78 wraz z 16 kanistrami o łącznej wartości 8.208 zł, które następnie sprzedał Andrzejowi i Romanowi S.b) uchylenie kary jednostkowej za popełnienie przestępstwa określonego w art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 325 § 2 k.k. oraz kary łącznej,i tymi zmianami wyrok co do tego oskarżonego w pozostałych częściach utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) W złożonych rewizjach obrońcy oskarżonych zarzucili wyrokowi rażąco niewspółmiernie surowy wymiar kary i wnieśli o jego zmianę wskutek zastosowania wobec wszystkich oskarżonych dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania kar zasadniczych, a obrońca oskarżonego Krzysztofa S. ponadto o zmniejszenie wysokości kary grzywny orzeczonej obok kary pozbawienia wolności. (...)(...) Po wysłuchaniu na rozprawie wystąpień obrońców, którzy popierali swoje rewizje, oraz wniosku przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej o nieuwzględnienie rewizji i utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku w całości,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył w tej sprawie, co następuje:Rewizje obrońców są niezasadne.O współmierności kary, zwłaszcza w aspekcie stosowania albo niestosowania instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary, decydują przesłanki określone zarówno w art. 50 k.k., jak i w art. 73 § 2 k.k.Spośród wymienionych w art. 50 § 1 k.k. dyrektyw sądowego wymiaru kary, stosownie do treści tezy II wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawie prawidłowego stosowania środków karnych przez sądy wojskowe - U. 1/77 (OSNKW 1977, z. 10-11, poz. 110), za wiodącą należy przyjąć ocenę stopnia społecznego niebezpieczeństwa konkretnego czynu przypisanego sprawcy. Z kolei - zgodnie z brzmieniem art. 50 § 2 k.k. - wśród ogółu przedmiotowych i podmiotowych elementów współokreślających ten stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu istotną rolę spełnia rodzaj i rozmiar szkody, która popełnionym przestępstwem została wyrządzona lub groziła dobru chronionemu. Tak więc element szkody jest jednym z głównych wyznaczników nie tylko prawidłowej oceny stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu, ale również współmierności wymiaru kary.Z prawidłowo poczynionych i nie kwestionowanych w rewizjach ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji wynika, że wszyscy oskarżeni bezpośrednio lub pośrednio godzili w szczególnego rodzaju mienie społeczne, jakim jest mienie pozostające w dyspozycji wojska. Chodziło bowiem o zabór etyliny przeznaczonej do napędzania pojazdów mechanicznych zapasu nienaruszalnego, które w określonych sytuacjach były przewidziane do przebywania odpowiednio długich tras bez konieczności uzupełniania paliwa w drodze. Oskarżeni jako żołnierze o długim stażu służby wojskowej zdawali sobie sprawę z roli oraz znaczenia tego paliwa dla prawidłowego działania i zapewnienia gotowości bojowej jednostki wojskowej, w której odbywali służbę. W konkretnym wypadku brak paliwa w czasie przemarszu kolumny samochodów wywołać mógł wiele ujemnych i trudnych do przewidzenia następstw, w związku z czym przestępne działanie oskarżonych stanowiło dla jednostki wojskowej zagrożenie o wiele większe od szkody wyrażającej się jedynie w statystycznej wartości uszczuplonego majątku społecznego. Słusznie zatem sąd pierwszej instancji szeroko zinterpretował szkodę spowodowaną przez oskarżonych, gdyż dla prawidłowej oceny stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu, polegającego na zaborze mienia pozostającego w dyspozycji wojska, oraz wpływu tego czynnika na wymiar kary istotne znaczenie ma nie tylko wartość mienia wyrażona w efektywnym uszczupleniu majątku, ale również rodzaj, rola oraz znaczenie tego mienia w aspekcie realizacji zadań jednostki wojskowej.Z pojęciem szkody w niniejszej sprawie ściśle wiąże się społeczne oddziaływanie kary, podyktowane zwłaszcza wymaganiami dyscypliny i porządku wojskowego, które w środowisku wojskowym powinno rodzić przekonanie, że sprawca zamachu na mienie wojskowe, godzący pośrednio także w gotowość bojową oddziału, będzie surowo ukarany.W tej sytuacji, jeżeli niezbyt duża wartość zagarniętego mienia, pozytywna osobowość niektórych oskarżonych (...) tudzież zachowanie wszystkich oskarżonych, wyrażające się w szczerym przyznaniu do popełnienia zarzuconych im przestępstw, rodzić mogą przeświadczenie o słuszności warunkowego zawieszenia wykonania kary, to jednak swoisty rodzaj wyrządzonej przez nich szkody, a także względy na społeczne oddziaływanie kary stanowczo sprzeciwiają się zastosowaniu wobec nich omawianej instytucji prawa karnego. Z tych powodów zawarte w rewizjach obrońców zarzuty rażącej niewspółmierności wymiaru kary nie są trafne. (...)Instancja rewizyjna natomiast z urzędu dostrzegała, że sąd pierwszej instancji, rozpatrując sprawę w części dotyczącej oskarżonego Jerzego P., naruszył ustalone w doktrynie i praktyce orzeczniczej zasady odnoszące się do oceny jedności oraz wielkości czynów w znaczeniu prawnym. W szczególności należy tu wskazać, że sąd ten wadliwie przyjął, iż w postępowaniu oskarżonego występował realny zbieg przestępstw, podczas gdy faktycznie chodziło tylko o pozorny taki zbieg.Z ustaleń faktycznych wynika przecież, że zasadniczym celem działania oskarżonego Jerzego P. było dokonanie zaboru mienia społecznego. Osoba wartownika ochraniającego obiekt, z którego zamierzał on dokonać zaboru, stanowiła istotną przeszkodę, i dlatego nakłonił go on do bezczynności, a następnie już bez przeszkód dokonał zaboru mienia. Całościowa ocena tego inkryminowanego oskarżonemu zdarzenia pozwala uznać je za wystarczająco potępione przez wymierzenie kary za przestępstwo główne, jakim jest niewątpliwie zabór mienia społecznego. Nakłanianie wartownika do bezczynności było w tym przypadku przygotowawczym działaniem oskarżonego, godzącym w istocie w to samo dobro prawne, w jakie godził później czyn główny, a więc stanowiło ono współukarany czyn uprzedni.Mając na względzie powyższe rozważania, należało w związku z rewizją obrońcy dokonać stosownej korekty zaskarżonego wyroku przez połączenie przypisanych oskarżonemu Jerzemu P. dwóch przestępstw w jeden czyn w znaczeniu prawnym, zakwalifikowany z art. 199 § 1 k.k., oraz przez uchylenie kary łącznej i kary jednostkowej za czyn określony w art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 325 § 2 k.k.