Rw 62/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Drohomirecki. Sędziowie: ppłk E. Olczak (sprawozdawca), ppłk W. Morawski.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Szulczyk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Kazimierza K., nieprawomocnie skazanego: 1) za przestępstwo z art. 214 § 1 i 2 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 2) za przestępstwo z art. 145 § 1 i 3 k.k. w zbiegu z art. 160 § 3 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności i zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, a łącznie na karę 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności i zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 3 stycznia 1972 r.:1) nie uwzględnił rewizji obrońcy, z urzędu zaś z m i e n i ł zaskarżony wyrok przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu z art. 145 § 1 i 3 w zbiegu z art. 160 § 3 k.k. na art. 145 § 1 i 3 k.k. i z tą zmianą wyrok ten utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego w warszawie zaskarżonym wyrokiem skazał Kazimierza K. za to, że: 1) w dniu 16 listopada 1971 r. około godziny 19 dokonał spod kawiarni "M." w N. zaboru - w celu krótkotrwałego użycia - samochodu osobowego marki "Syrena", stanowiącego własność Tadeusza M. z jednostki wojskowej, a następnie po spowodowaniu wypadku na ulicy Wojska Polskiego w N. porzucił ten samochód w stanie uszkodzonym i zbiegł z miejsca zdarzenia, tj. za przestępstwo z art. 214 § 1 i 2 k.k.; 2) w tym samym dniu w N. około godziny 19.40, prowadząc samochód osobowy marki "Syrena" stanowiący własność Tadeusza M., naruszył przepisy art. 19 pkt 1 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o bezpieczeństwie i porządku ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 53, poz. 295) oraz § 24 pkt 1 i 3 ust. 4 i § 25 pkt 1 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 27, poz. 183) w ten sposób, że prowadził ten pojazd w stanie nietrzeźwości z nadmierną szybkością i nie posiadając uprawnień do prowadzenia pojazdów samochodowych, w wyniku czego nie panując nad kierownicą spowodował wypadek drogowy na ulicy Wojska Polskiego, uszkadzając pojazd wartości 35.000 zł (koszty jego remontu wynoszą około 15.000 zł), a jadących z nim żołnierzy naraził na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub uszkodzenia ciała, tj. za przestępstwo z art. 145 § 1 i 3 k.k., w zbiegu z art. 160 § 3 k.k.Obrońca w rewizji swej zarzuca Sądowi I instancji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia - co do czynu z art. 214 § 2 k.k. i wymierzenie oskarżonemu za ten czyn rażąco surowej kary, a nadto naruszenie prawa materialnego, jeśli idzie o skazanie oskarżonego za czyn z art. 145 § 1 i 3 w zbiegu z art. 160 § 3 k.k W związku z tym obrońca domaga się zmiany tego wyroku przez uchylenie zawartego w nim orzeczenia o karze łącznej, złagodzenia orzeczonej oskarżonemu kary za czyn z art. 214 § 2 k.k. i umorzenia postępowania o czyn z art. 145 § 1 i 3 k.k. w zbiegu z art. 160 § 3 k.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Fakt, że sprawca tylko dlatego porzucił w stanie uszkodzonym zabrany przezeń przedtem - w celu krótkotrwałego użycia - cudzy pojazd mechaniczny, ponieważ nie chciał być rozpoznany, nie może stanowić okoliczności łagodzącej przy wymiarze temu sprawcy kary za przestępstwo z art. 214 § 2 k.k. Fakt ten bowiem nie pozwala przyjąć, że sprawca, porzucając ten pojazd i uciekając po dokonaniu przestępstwa drogowego, działał z takich pobudek, które by jego postępek usprawiedliwiały, jak również nie pozwala stwierdzić, że jego sposób życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie się po jego popełnieniu należałoby ocenić jako nienaganne (art. 50 k.k.).Odmienne twierdzenie obrońcy w rewizji i przed Sądem Najwyższym jest chybione oraz pozostaje w sprzeczności ze wskazaniami zawartymi w wytycznych Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 1963 r. w sprawach przestępstw drogowych (OSNKW z 1963 r., nr 10, poz. 179), z których wynika, że ucieczka sprawcy z miejsca przestępstwa po dokonaniu przestępstwa drogowego stanowi dlań przy wymiarze kary istotną okoliczność obciążającą.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy, wbrew wnioskowi obrońcy, nie znajduje podstaw do złagodzenia orzeczonej oskarżonemu kary za przestępstwo z art. 214 § 2 k.k.Drugi czyn przestępny oskarżonego polegający na spowodowaniu przezeń wypadku w ruchu drogowym cudzym pojazdem mechanicznym, który został poważnie uszkodzony (koszty jego naprawy sięgają kwoty 15.000 zł), został błędnie zakwalifikowany przez Sąd I instancji z art. 145 § 1 i 3 k.k. w kumulatywnym zbiegu z art. 160 § 3 k.k. Jednakże ów błąd w ocenie prawnej tego czynu oskarżonego nie wyraża się w tym, że Sąd I instancji przeszedł do porządku dziennego nad faktem, iż pasażerowie, którzy byli kolegami oskarżonego i podobnie jak on byli nietrzeźwi oraz współdziałali z oskarżonym w zaborze cudzego pojazdu mechanicznego, a następnie dobrowolnie wsiedli do tego pojazdu i świadomie narażali się na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszkodzenia ciała, jak twierdzi to obrońca w swej rewizji, natomiast wyraża się w tym, że omawiany czyn przestępny oskarżonego wyczerpuje znamiona określone w przepisie specjalnym art. 145 k.k., a znamiona opisane w przepisie art. 160 k.k. są tym przepisem objęte i pochłonięte (występuje tu więc tylko pozorny zbieg przepisów ustawy karnej). Dlatego też Sąd Najwyższy uznał za konieczne poprawienie kwalifikacji prawnej tego czynu oskarżonego w sposób na wstępie wyroku opisany.Chybiony jest też pogląd obrońcy, że czyn oskarżonego polegający na spowodowaniu przezeń wypadku w ruchu drogowym nie wyczerpuje znamion określonych w art. 145 § 1 i 3 k.k., gdyż oskarżony nie spowodował poważnej szkody w cudzym mieniu, i że w związku z tym postępowanie o ten czyn przeciwko oskarżonemu powinno ulec umorzeniu na mocy art. 11 ust. 1 i 3 k.p.k.Dla oceny, czy sprawca przestępstwa drogowego spowodował poważną szkodę w cudzym mieniu (art. 145 § 1 k.k.), należy brać za podstawę zebrany w toku przewodu sądowego obiektywny materiał dowodowy, na podstawie którego sąd władny jest ocenić wysokość tej szkody i uznać, czy jest ona poważna. Okoliczność, że pokrzywdzony właściciel zabranego mu a następnie uszkodzonego przez oskarżonego samochodu czuje się zaspokojony tylko częścią otrzymanej od oskarżonego kwoty z całości kwoty wyrażającej wielkość ustalonej całej spowodowanej szkody, nie ma znaczenia przy ocenie jej wielkości i - co się z tym wiąże - nie ma znaczenia także przy ocenie prawnej czynu z art. 145 § 1 k.k.Prawdą jest, że pokrzywdzony Tadeusz M. po otrzymaniu od oskarżonego kwoty 8.000 zł (równającej się cenie zakupu nowych części w miejsce tych, które zostały zniszczone przy jego samochodzie podczas spowodowanego przez oskarżonego wypadku) z przyczyn tylko jemu znanych nie rości już do oskarżonego dalszych pretensji finansowych, ale świadek ten obiektywnie stwierdził, że kwota 8.000 zł nie rekompensuje całkowicie kosztów naprawy tego samochodu, które sięgają kwoty dalszych 7.000 zł. Przekonywające jest zatem stwierdzenie sądu w wyroku na podstawie materiałów dowodowych zebranych w sprawie, że efektywna szkoda wyrażająca się kwotą ok. 15.000 zł, spowodowana przez oskarżonego w cudzym mieniu, jest szkodą poważną i że zasadność tego stwierdzenia nie może być kwestionowana.Skoro omawiany wyżej czyn, wyczerpujący znamiona przestępstwa określonego w art. 145 § 1 k.k. ze względu na spowodowanie poważnej szkody w cudzym mieniu, popełnił oskarżony w stanie nietrzeźwości, to Sąd wyrokujący trafnie przyjął za podstawę wymiaru oskarżonemu kary przepis § 3 tegoż art. 145 k.k.W tym stanie rzeczy także twierdzenie skarżącego, że omawiany czyn oskarżonego powinien był Sąd wyrokujący uznać jedynie za wykroczenie administracyjne (polegające na prowadzeniu przezeń pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości), a więc za taki czyn, który nie podlega orzecznictwu sądów karnych, i że o czyn ten należało przeciwko oskarżonemu postępowanie umorzyć, uznał Sąd Najwyższy za bezzasadne.Oskarżony w okresie służby wojskowej okazał się żołnierzem niezdyscyplinowanym, skłonnym do popełnienia wykroczeń, za co był już karany dyscyplinarnie, ale kary te, jako łagodne środki wychowawcze, przedsiębrane w stosunku do niego ze strony władz przełożonych, lekceważył. Przestępstwa będące przedmiotem rozpoznania sądowego popełnił oskarżony właśnie będąc na samowolnym oddaleniu poza macierzystą jednostką wojskową. Oskarżony okazał się więc człowiekiem niepoprawnym i posiadającym ujemne cechy charakteru, wobec którego przedsiębranie tylko łagodnych środków wychowawczych zawodzi.Powyższe okoliczności obciążające w powiązaniu z tymi, o których mowa w zaskarżonym wyroku, nie pozwalają uznać orzeczonych wobec oskarżonego kar jednostkowych i kary łącznej za rażąco surowe.Mając więc na uwadze przytoczone wyżej motywy i okoliczności, Sąd Najwyższy uznał za konieczne orzec jak na wstępie wyroku.