Rw 636/84

WyrokIzba Cywilna1984-11-28

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zachowanie żołnierza polegające na samowolnym oddaleniu się z jednostki wojskowej podczas pełnienia służby dyżurnej wyczerpuje znamiona jednego czynu zabronionego, czy też dwóch odrębnych przestępstw?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zachowanie żołnierza polegające na przerwaniu pełnienia służby dyżurnego i samowolnym oddaleniu się z jednostki wojskowej stanowi jeden czyn zabroniony, wyczerpujący znamiona art. 325 § 1 k.k. w zbiegu z art. 303 § 1 k.k. Wskazano, że takie zachowanie narusza obowiązek pełnienia służby specjalnej (art. 325 § 1 k.k.) oraz obowiązek faktycznego pełnienia służby wojskowej i pozostawania do dyspozycji przełożonych (art. 303 § 1 k.k.).
Stan faktyczny
Oskarżony Zdzisław M. pełnił służbę dyżurnego pododdziału. W dniu 12 sierpnia 1984 r. około godziny 3:00 przerwał pełnienie służby i samowolnie oddalił się z jednostki wojskowej, przebywając poza nią nielegalnie do dnia 21 sierpnia 1984 r., kiedy to został zatrzymany. Wojskowy Sąd Okręgowy w N. uznał jego zachowanie za dwa odrębne przestępstwa i wymierzył kary, które następnie zostały zaskarżone rewizją obrońcy.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok przez uznanie, że przypisane oskarżonemu przestępstwa stanowią jeden czyn i wymierzenie kary za ten czyn, uchylając jednocześnie karę łączną. W pozostałym zakresie wyrok został utrzymany w mocy.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Górski. Sędziowie: ppłk S. Kosmal (sprawozdawca), płk. J. Mielczarek.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Jaroń.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 1984 r. na rozprawie sprawy Zdzisława M. skazanego nieprawomocnie za popełnienie przestępstw określonych w: 1) art. 325 § 1 z zastosowaniem art. 293 § 1 i 2 k.k. na karę 1 roku aresztu wojskowego, 2) art. 303 § 1 k.k. z zastosowaniem art. 293 § 1 i 2 k.k. na karę 1 roku aresztu wojskowego i łącznie na karę 1 roku i 6 miesięcy aresztu wojskowego, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 16 października 1984 r.,w związku z rewizją obrońcy, zmienił zaskarżony wyrok przez:a) uznanie, iż przypisane oskarżonemu przestępstwa stanowią jeden czyn określony w art. 325 § 1 k.k. w zb. z art. 303 § 1 k.k., polegający na tym, że w dniu 12 sierpnia 1984 r., pełniąc służbę dyżurnego pododdziału JW 2638 w M., naruszył obowiązki wynikające z pkt 223 i 226 Regulaminu Służby Wewnętrznej Sił Zbrojnych PRL, gdyż około godz. 3.00 przerwał pełnienie służby i oddalił się samowolne z jednostki, poza którą przebywał nielegalnie do dnia 21 sierpnia 1984 r., kiedy to został zatrzymany w miejscowości P. przez patrol WSW,b) wymierzenie oskarżonemu za ten czyn na podstawie art. 325 § 1 k.k. w zw. z art. 293 § 1 i 2 k.k. kary 1 roku aresztu wojskowego,c) uchylenie kary łącznej 1 roku i 6 miesięcy aresztu wojskowego - i z tą zmianą utrzymał w mocy (...).(...) Obrońca w rewizji, podnosząc zarzut wymierzenia oskarżonemu rażąco surowej kary, domagał się na tej podstawie zmiany zaskarżonego wyroku przez złagodzenie wymierzonej oskarżonemu Zdzisławowi M. kary aresztu wojskowego i odroczenia jej wykonania do czasu ukończenia przez niego zasadniczej służby wojskowej.Po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, który wnosił o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżący kwestionując wymierzone oskarżonemu kary wywodził w swej rewizji, że o zbyt surowym potraktowaniu oskarżonego zdecydowało przede wszystkim przecenienie przez sąd pierwszej instancji jego uprzedniej karalności sądowej oraz niedocenienie tego, iż jest on młodym, niedoświadczonym człowiekiem mającym ponadto kłopoty rodzinne, które w głównej mierze zdecydowały o tym, że popełnił on przestępstwo. Zdaniem obrońcy - sąd pierwszej instancji nie uwzględnił ponadto na korzyść oskarżonego jego dobrej opinii środowiskowej i poprawnego zachowania się w służbie wojskowej, co doprowadziło do tego, iż wymierzył mu karę aresztu wojskowego, której wykonanie nie mogło być odroczone do czasu ukończenia przezeń służby wojskowej.Z tymi wywodami obrońcy nie można się zgodzić. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącego sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny wszystkich okoliczności mających wpływ na wymiar kary i słusznie uznał, że ze względu na uprzednią dwukrotną karalność sądową oskarżonego oraz rażące naruszenie przez niego obowiązków służbowych, a także negatywną postawę żołnierską, należało wymierzyć mu karę aresztu wojskowego, która przekraczałaby 6 miesięcy.Z urzędu natomiast podnieść należy, że sąd pierwszej instancji dokonał wadliwej oceny prawnej przestępczego zachowania się oskarżonego.Zdzisław M., przerywając pełnienie służby dyżurnego kompanii i podejmując jednocześnie zamiar opuszczenia macierzystej jednostki wojskowej na kilka dni, który niezwłocznie zrealizował, popełnił ten czyn, wyczerpujący znamiona dwóch przepisów, a mianowicie art. 325 § 1 i art. 303 § 1 k.k., co - uwzględniając wskazania zawarte w art. 10 § 2 i 3 k.k. - skutkować powinno zakwalifikowanie czynu jako przestępstwa określonego w art. 325 § 1 k.k. w zb. z art. 303 § 1 k.k. i przyjęcie za podstawę wymiaru kary art. 325 § 1 k.k. jako surowszego.Zachowanie się żołnierza, który pełniąc służbę w rozumieniu art. 325 § 1 k.k. narusza obowiązek regulujący tok tej służby w ten sposób, iż służbę tę porzuca oddalając się niezwłocznie z macierzystej jednostki, stanowi jeden czyn wyczerpujący znamiona dwóch przepisów prawnych normujących: naruszenie pełnienia służb specjalnych (art. 325 k.k.) oraz obowiązek faktycznego pełnienia służby wojskowej i pozostawania do dyspozycji swoich przełożonych (art. 303 k.k.).Skoro sąd pierwszej instancji potraktował zachowanie się oskarżonego jako dwa odrębne czyny stanowiące przestępstwa określone w art. 325 § 1 i art. 303 § 1 k.k., należało błąd ten poprawić zgodnie z wyrażonym wyżej poglądem prawnym (...).

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 325 § 1art. 293 § 1art. 303 § 1 KKart. 325 § 1 KKart. 10 § 2art. 325 KKart. 303 KK§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026.