Rw 676/62

PostanowienieIzba Cywilna1962-05-07

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ujawnienie w całości akt innej sprawy karnej, bez zachowania warunków przewidzianych w przepisach o przeprowadzaniu dowodów z dokumentów, stanowi naruszenie zasady bezpośredniości i ustności, które może mieć wpływ na treść wyroku?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, uznając, że ujawnienie w całości akt innej sprawy karnej, bez zachowania warunków przewidzianych w art. 226-228 k.w.p.k., stanowi naruszenie zasady bezpośredniości i ustności. Skoro sąd wykorzystał te akta do odrzucenia obrony oskarżonego, powołując się na zawarte w nich wyjaśnienia, naruszenie to mogło mieć wpływ na przekonanie sądu o niewiarygodności wyjaśnień oskarżonego i tym samym na treść wyroku. Ponadto, sąd naruszył prawo oskarżonego do obrony, nie zapewniając mu pomocy obrońcy z urzędu mimo jego prośby, co jest obowiązkiem przewodniczącego sądu na podstawie art. 48 § 4 lit. b) k.w.p.k.
Stan faktyczny
Sąd I instancji skazał Maksymiliana L. za przestępstwo z art. 108 § 1 k.k.W.P. W trakcie postępowania sąd ujawnił w całości akta innej sprawy karnej, co obrona uznała za naruszenie zasad procesowych. Oskarżony prosił o pomoc obrońcy przy wniesieniu skargi rewizyjnej, jednak jego prośba pozostała bez odpowiedzi, a obrońca nie został mu wyznaczony.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia ppłk A. Kruszka (sprawozdawca).Sędziowie: ppłk J. Drohomirecki, ppłk C. Lipski.Prokurator: kpt J. Mielczarek.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu skargi rewizyjnej obrońcy wniesionej od wyroku Sądu I instancji w sprawie Maksymiliana L. skazanego za przestępstwo z art. 108 § 1 k.k.W.P.,uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczne(...) Sąd wyrokujący naruszył zasadę procesową bezpośredniości i ustności przez to, że za zgodą stron ujawnił "w całości akta sprawy Sg. 41/62". Żaden przepis k.w.p.k. nie daje prawa do takiego kompleksowego "ujawniania" dowodów zawartych w aktach spraw karnych. Przeprowadzenie na rozprawie dowodów z poszczególnych dokumentów lub protokołów wchodzących w skład akt tej samej lub innej sprawy karnej możliwe jest tylko z zachowaniem warunków przewidzianych w art. 226-228 k.w.p.k. Ponieważ Sąd wykorzystał to ujawnienie całości akt sprawy Sg. 41/62 w uzasadnieniu odrzucenia obrony oskarżonego, mianowicie przez to, że powołał się na zawarte w tych aktach wyjaśnienia oskarżonego, przeto w tej sytuacji nie można wyłączyć tego, że uchybienie Sądu miało wpływ na kształtowanie się przekonania Sądu o niewiarygodności wyjaśnień oskarżonego, a zatem mogło zaważyć na treści wyroku.(...) W skardze rewizyjnej oskarżonego zawarta jest prośba skierowana do Sądu I instancji o zapewnienie mu pomocy obrońcy przy wniesieniu skargi rewizyjnej.Prośba ta pozostała bez echa i w ten sposób nie zostało oskarżonemu umożliwione wykonanie w pełnym zakresie jego prawa do obrony. Prawo to jest zagwarantowane w art. 48 § 1 k.w.p.k. stanowiącym, że "oskarżony ma prawo korzystać z pomocy jednego obrońcy". Prawo to przysługuje "oskarżonemu", a więc w myśl art. 16 k.w.p.k. podejrzanemu, oskarżonemu lub skazanemu. Oczywiście zakres tej pomocy uzależniony jest każdorazowo od stadium postępowania karnego. Z zestawienia treści przepisów art. 48 § 1 i art. 16 k.w.p.k. należy wyciągnąć wniosek, że oskarżony po skazaniu go nieprawomocnym wyrokiem ma również prawo korzystać z pomocy obrońcy z wyboru lub z urzędu. Prawo do korzystania w tym stadium postępowania z pomocy obrońcy z urzędu wynika z przepisu art. 48 § 4 lit. b) k.w.p.k., który wkłada na przewodniczącego sądu obowiązek wyznaczenia obrońcy z urzędu w wypadku, gdy oskarżony o to prosi. Oczywiście zakres pomocy, jakiej obrońca obowiązany jest w tym wypadku udzielić, musi być ograniczony do tych czynności, które są niezbędne do wykonania prawa oskarżonego do zaskarżenia wyroku. Należy uznać, że obrońca obowiązany jest w szczególności do ustalenia - w porozumieniu z oskarżonym - podstaw rewizji i jej wniosków, a następnie do sporządzenia na piśmie i wniesienia do sądu tego środka odwoławczego. Z faktu, że w posiedzeniu sądu rewizyjnego udział obrońcy nie jest obowiązkowy, należy wyciągnąć wniosek, iż obrońca wyznaczony z urzędu nie ma obowiązku brania udziału w posiedzeniu instancji rewizyjnej, na którym rozpoznawana jest sprawa oskarżonego.W niniejszej sprawie oskarżony w treści swego pisma domaga się dla siebie pomocy ze strony obrońcy, mimo jednak wyraźnego, ciążącego na przewodniczącym sądu (art. 48 § 4 lit. b) k.w.p.k.) obowiązku wyznaczenia oskarżonemu w takim wypadku obrońcy z urzędu, ten ostatni pomocy takiej nie uzyskał. (...)

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 108 § 1 KKart. 226art. 48 § 1art. 16art. 48 § 4§ 1§ 4

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.