Rw 874/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Wojtczak (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Jeż, mjr S. Kosmal.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk. Z. Rewucki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 14 października 1982 r. na rozprawie sprawy Jerzego W., nieprawomocnie uniewinnionego od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 273 § 2 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez wiceprokuratora Wojskowej Prokuratury Okręgowej w N. od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 31 sierpnia 1982 r.,uwzględniając rewizję prokuratora, zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Jerzego W. przekazał Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w N. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizją prokuratora. W rewizji tej skarżący zarzucił sądowi pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a polegający na uznaniu, że oskarżony nie dopuścił się zarzuconego mu czynu, chociaż zebrane w sprawie dowody w postaci własnoręcznego pisma oskarżonego i znalezionego u niego listu świadczą o tym, że zamierzał on rozpowszechniać zakwestionowane u niego ulotki.Podnosząc ten zarzut, prokurator wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy oskarżonego sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy po wysłuchaniu na rozprawie przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, popierającego rewizję, oraz obrońcy, wnoszącego o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy,zważył, co następuje:Rewizja prokuratora, kwestionująca zasadność dokonanych przez sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych, a w konsekwencji tego także zasadność oceny prawnej czynu oskarżonego, jest w pełni zasadna. Stwierdzić bowiem trzeba na wstępie, że dokonane przez sąd ustalenia faktyczne zawierają dość istotne i odbiegające od materiałów dowodowych sprawy niedomówienia mogące mieć znaczenie dla oceny postępowania oskarżonego. Czyniąc te ustalenia, sąd dość ogólnikowo stwierdził w uzasadnieniu wyroku, że mężczyzna o imieniu "Wacek" zaproponował oskarżonemu przyjęcie na przechowanie nie określonych bliżej materiałów, że oskarżony wyraził na to zgodę i po kilku dniach rzeczywiście przyjął od tego mężczyzny torbę, w której, jak później przekonał się, znajdowało się dużo ulotek i którą następnie - ze względu na zapewnienie wspomnianego mężczyzny, że w krótkim czasie torbę tę odbierze - przechowywał ją w swoim mieszkaniu do czasu ujawnienia przez organ MO. Tymczasem z wyjaśnień oskarżonego, których sąd jednak nie ujawnił, mimo że mogły one mieć znaczenie dla ustalenia prawdy materialnej i oceny prawdomówności oskarżonego, wynika, iż już przy pierwszym spotkaniu oskarżonego ze wspomnianym "Wackiem" była wyraźnie mowa o przechowaniu ulotek, a po przyniesieniu przez niego torby na przechowanie oskarżony został powiadomiony, że po jej odbiór zgłosi się on sam lub inna osoba przez niego skierowana. Sąd nie dostrzegł również i być może z tego powodu nie ustosunkował się do innych dość istotnych i znamiennych dla rozpoznawanej sprawy wyjaśnień oskarżonego, zawartych w tym samym protokole, a mianowicie że na wspomnianym pierwszym spotkaniu z "Wackiem" oskarżony z jego inicjatywy napisał na kartce, stanowiącej dowód rzeczowy, adresy bram przejściowych w M. i kartkę tę jemu wręczył. Te zdawałoby się mało znaczące okoliczności, a także przyznany przez oskarżonego fakt, że przechowywał dostarczone mu ulotki ze świadomością tego, iż mogą być one przeznaczone do rozpowszechniania, nie powinny ujść uwadze sądu, a wręcz odwrotnie - ustalenie faktycznego przebiegu wydarzeń oraz roli i udziału w nich oskarżonego wymagało szczegółowego ich wyjaśnienia i rozważenia na tle całokształtu okoliczności, w tym również tak bezspornych faktów, jak to, że napisana przez oskarżonego kartka z adresami bram znalazła się w końcu w mieszkaniu osoby wcześniej mu nieznanej, która z kolei utrzymywała kontakt z autorką listu (dowód w sprawie) znalezionego u oskarżonego.W świetle poczynionych zauważeń oraz ustaleń odpowiadających materiałom dowodowym sprawy nie można również podzielić stanowiska sądu w zakresie oceny prawnej czynu oskarżonego. W tej kwestii sąd stwierdził, przy dość pobieżnej zresztą ocenie materiału dowodowego, o czym już wspomniano, że skoro oskarżonemu nie udowodniono, aby miał zamiar rozpowszechniania przechowywanych ulotek, to należało w konsekwencji uniewinnić go od stawianego mu zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 273 § 2 k.k w zw. z art. 270 § 1 k.k. Takie stwierdzenie zobowiązywało jednak sąd do rozważenia, czy czyn oskarżonego nie wyczerpuje znamion pomocnictwa określonego w art. 18 § 2 k.k., bo jeżeli nawet on sam nie zamierzał rozpowszechniać zakwestionowanych u niego ulotek, to nie może być żadnych wątpliwości co do tego, że w pełni świadomie udzielił w tym zakresie pomocy innej osobie przez przyjęcie i przechowywanie ulotek przeznaczonych do tego celu, a zatem czy nie powinien on odpowiadać za udzielenie pomocy tej osobie do popełnienia wspomnianego przestępstwa.Rzecz jednak polega na tym, że w świetle całokształtu okoliczności sprawy należało przede wszystkim rozważyć odpowiedzialność oskarżonego jako bezpośredniego sprawcy wspomnianego przestępstwa. Oskarżonemu - jak już wspomniano, nie udowodniono wprawdzie, aby miał zamiar rozpowszechniać przechowywane przez siebie ulotki, ale zważyć trzeba, że wspomniany przepis takiego wymagania przed sprawcą nie stawia. Przepis ten ma bowiem zastosowanie m.in. do wypadków przechowywania w celu rozpowszechniania pism, druków i innych przedmiotów zawierających treść określoną w art. 270-272 k.k., ale to nie oznacza wcale, że przechowujący musi mieć jednocześnie zamiar osobistego rozpowszechniania tych przedmiotów. Musi natomiast mieć świadomość, że przechowywane pisma, druki lub inne przedmioty przeznaczone są do rozpowszechniania (nawet przez inną osobę), i mając taką świadomość w tym celu je przechowuje.Rzeczą sądu będzie więc, aby w ponownym postępowaniu szczegółowo wyjaśnić wszystkie wymienione okoliczności i opierając się na poczynionych ustaleniach dokonać odpowiadającej realiom sprawy oceny prawnej czynu oskarżonego (...).