V CSK 106/20

Sygn. akt V CSK 106/20 POSTANOWIENIE Dnia 22 lipca 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska w sprawie z powództwa I. S.A. w C. przeciwko Bankowi (…) S.A. w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 lipca 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 25 listopada 2019 r., sygn. akt V AGa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) zasądza od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kwotę 12.500 (dwanaście tysięcy pięćset) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania 2 wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c. Powód wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z powołaniem się na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), które przedstawił w formie pytań: „a) Czy archaiczna konstrukcja dyssensu, odnoszona do okoliczności nieobjętych oświadczeniami woli i nienależących do treści stosunku gwarancji bankowej, może wyłączyć zastosowanie bezwzględnie więżących przepisów regulujących wady oświadczenia woli w postaci błędu i błędu wywołanego podstępnie i w konsekwencji prowadzić do sanowania bezczynności w zakresie korzystania z prawnie przewidzianych środków ochrony prawa po stronie gwaranta będącego instytucją zaufania publicznego (bankiem)? b) Czy zarzut gwaranta (banku) wobec beneficjenta gwarancji bankowej o charakterze abstrakcyjnym, na pierwsze żądanie, może opierać się na takich nieznanych i nieujawnionych beneficjentowi okolicznościach dotyczących stosunku, które są efektem jednostronnie ukształtowanych wymagań przez samego gwaranta (bank), których wadliwa konstrukcja i nieujawnienie beneficjentowi doprowadziło do braku weryfikacji podstaw udzielenia gwarancji przez bank? c) Czy do minimalnych (koniecznych) elementów umowy gwarancji bankowej o charakterze abstrakcyjnym, co do których strony muszą dojść do porozumienia, aby doszło do zawarcia umowy gwarancji bankowej, należy wyraźne określenie przedmiotu stosunku podstawowego łączącego beneficjenta gwarancji bankowej i dłużnika zlecającego ową gwarancję?” Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga wskazania na problem o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygnięty w dotychczasowym orzecznictwie i wymagający pogłębionej wykładni. Skarżący powinien to zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze stosowaniem przepisów, na tle których ono powstało. Zagadnienie powinno być ponadto „istotne” z uwagi na wagę problemu interpretacyjnego, którego dotyczy dla systemu prawa. Skoro jednak skarga kasacyjna jest wnoszona w konkretnej sprawie, to zarówno charakter 3 rozpoznawanego roszczenia, jak i ustalony przez sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy byłby związany (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku z przedstawionym przez skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie. Problem sformułowany przez powoda nie ma cech określonych wyżej, gdyż – niezależnie od jego ogólnego sformułowania – nie znajduje dostatecznego powiązania z ustaleniami faktycznymi, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Na wyniku postępowania zaważyło ustalenie, że w sprawie nie doszło do zawarcia umowy gwarancji bankowej, gdyż strony nie objęły zgodnym zamiarem umowy (a ściślej wynikającej z niej wierzytelności), mającej podlegać gwarancji bankowej, z której powód wywodzi roszczenie. W sprawie nie ustalono okoliczności świadczących o „bezczynności w zakresie korzystania z prawnie przewidzianych środków ochrony prawa po stronie gwaranta”, jak też tego, żeby zleceniodawca gwarancji zabiegał o jej udzielenie na rzecz każdej wierzytelności, jaka może powstać w jego relacji z beneficjentem gwarancji, a pozwany gotów był udzielić i udzielił gwarancji takim dowolnym wierzytelnościom. Wynika z nich natomiast, że pozwany złożył oświadczenie o udzieleniu gwarancji wierzytelności o zapłatę ceny za towar, w warunkach, gdy zlecający gwarancję takiej umowy z powodem nie zawarł i nie miał zamiaru zawrzeć, a powód przyjął gwarancję jako dotyczącą spłacenia pożyczki, której udzielił zlecającemu gwarancję. Umowa dochodzi do skutku nie inaczej, jak przez złożenie przez jej strony zgodnych oświadczeń o tym, jaki stosunek prawny kreują. Z ustaleń dokonanych w sprawie wynika, że w relacjach między pozwanym (gwarantem) a zleceniodawcą gwarancji (W. spółką z ograniczoną odpowiedzialnością) i wreszcie powódką, jako beneficjentem gwarancji nie doszło do uzgodnienia, jakiego rodzaju wierzytelność zostanie objęta tym zabezpieczeniem, a nie było też intencją żadnej ze stron obejmowanie zabezpieczeniem z gwarancji dowolnych (wszystkich) wierzytelności, jakie mogą wyniknąć z umów zawieranych przez zleceniodawcę gwarancji i jej beneficjenta. Abstrakcyjny i nieakcesoryjny charakter umowy gwarancji, także płatnej na pierwsze żądanie, nie oznacza, że umowa ta może dojść do skutku, jeśli 4 gwarant udziela gwarancji zaspokojenia na rzecz beneficjenta innej wierzytelności niż ta, która może powstać i powstaje w relacji między zleceniodawcą gwarancji i żądającym zabezpieczenia beneficjentem. Odwoływanie się wad oświadczenia woli (błędu, podstępu), jako okoliczności, których wystąpienie może prowadzić do zniweczenia nawiązanego stosunku prawnego wymaga najpierw stwierdzenia, że doszło do złożenia oświadczeń o związaniu się przez strony tą samą umową (oświadczeń „na ten sam temat”), co Sądy meriti w niniejszej sprawie wykluczyły. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. oraz - co do kosztów postępowania - art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c., § 2 pkt 9 w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 265), orzeczono jak w postanowieniu. jw