V CSK 107/19
WyrokIzba Cywilna2020-01-23
Skład orzekający: Grzegorz Misiurek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odrzucenie spadku przypadającego małoletniemu dziecku wymaga uprzedniego zezwolenia sądu opiekuńczego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie zostały wykazane przesłanki wskazane w art. 3989 § 1 k.p.c. W szczególności, skarżąca nie wykazała potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, ani oczywistej zasadności skargi. Sąd podkreślił, że odrzucenie spadku przez małoletniego wymaga zezwolenia sądu opiekuńczego, co jest utrwalonym stanowiskiem judykatury.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni złożyła skargę kasacyjną od postanowienia sądu drugiej instancji w sprawie o zmianę postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania, powołując się na potrzebę wykładni art. 101 § 3 k.r.o. w zakresie wymogu uzyskania zgody sądu rodzinnego do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu małoletnich dzieci oraz na oczywistą zasadność skargi. Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przyjęcia skargi do rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od wnioskodawczyni na rzecz E. N. kwotę 240,00 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt V CSK 107/19 POSTANOWIENIE Dnia 23 stycznia 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Grzegorz Misiurek w sprawie z wniosku J. W. N. przy uczestnictwie D. K. , E. N. , J. N. i M. N. o zmianę postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku po A. N. , na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 stycznia 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w G. z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt III Ca (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od wnioskodawczyni na rzecz E. N. kwotę 240,00 (dwieście czterdzieści) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania powołując się na drugą i czwartą spośród wymienionych przesłanek. Uzasadnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga
2 wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się jeszcze wykładni bądź jego niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2012 r., II PK 274/11, nie publ.). Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej zawierającej szczegółowe omówienie wątpliwości interpretacyjnych, a w przypadku istnienia rozbieżności w judykaturze, przytoczenia odpowiednich orzeczeń (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09, nie publ.; z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, nie publ.; z dnia 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, nie publ.; z dnia 13 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009, nr 3-4, poz. 43; z dnia 19 października 2006 r., IV CSK 246/06; z dnia 30 maja 2005 r., I PK 23/05, nie publ.). Skarżąca wnioskodawczyni wskazała na potrzebę wykładni art. 101 § 3 k.r.o. co do wymagania uzyskania zgody sądu rodzinnego do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu małoletnich dzieci. Analiza wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, jego uzasadnienia, a także uzasadnień orzeczeń sądów obu instancji, nie daje podstaw do uznania, że rzeczywiście zachodzi wskazana przez skarżącą potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku nie przytoczyła orzecznictwa dającego asumpt do takich rozważań. Ubocznie należy zauważyć, że problematyka przedstawiona przez skarżącą była przedmiotem wielokrotnych wypowiedzi Sądu Najwyższego, w których wskazywano, że odrzucenie spadku przypadającego małoletniemu dziecku jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka i wymaga dla swej ważności uprzedniego zezwolenia sądu opiekuńczego (zob. m.in. Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt III CZP 102/17, OSNC 2018, nr 12, poz. 110). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, odwołanie się do przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga przedstawienia, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi oraz argumentacji wykazującej, że istotnie
3 skarga jest oczywiście uzasadniona. Chodzi tu o wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, nie publ.). Celem sformułowania powyższej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest wykazanie oczywistego naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacji, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2012 r., III SK 16/12, nie publ.). Skarżąca powołując się na przesłankę oczywistej zasadności skargi nie wskazała w czym jej zdaniem przejawia się ta oczywistość. Tymczasem – jak już wskazano - dla skutecznego wykazania oczywistej zasadności skargi kasacyjnej konieczne jest przedstawienie przez stronę skarżącą wywodu potwierdzającego kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającą charakter oczywisty, widoczny prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej. Skarżąca powinna nie tylko przywołać konkretne przepisy prawa, które - jej zdaniem - sąd drugiej instancji uchybił, ale także przytoczyć odpowiednią jurydyczną argumentację wskazującą na oczywistą zasadność skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2019 r., III CSK 307/18, nie publ.). Skarżąca wywodu takiego nie przedstawiła. Nie można zatem uznać, że przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zostały w sposób właściwy wykazane. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).
4 aj
Powiązane orzeczenia
- I CSK 219/22 2022-06-02Czy złożenie przez przedstawiciela ustawowego małoletniego oświadczenia o odrzuceniu spadku, bez uprzedniego uzyskania zezwolenia sądu opiekuńczego, jest czynnością nieważną?
- V CSK 298/13 2014-03-07Czy niesporządzenie z urzędu przez sąd spadku spisu inwentarza w stosunku do małoletniego spadkobiercy, wobec przyjęcia przez niego spadku z dobrodziejstwem inwentarza, mogło mieć wpływ na oświadczenie spadkowe innego sp…
- I CSK 1232/25 2025-12-11Czy uchybienie przez przedstawicieli ustawowych małoletniego terminowi do odrzucenia spadku w jego imieniu, w kontekście art. 1015 § 1 k.c. i art. 5 k.c., stanowi podstawę do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z…
- II CSK 447/14 2015-02-25Czy małoletni uczestnik postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego, posiada interes prawny w zaskarżeniu postanowienia, jeśli orzeczenie jest dla niego korzystne?
- II CSK 776/16 2017-05-17Czy w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku wydziedziczony traktowany jest tak, jakby nie dożył otwarcia spadku, a w konsekwencji, czy udział spadkowy przypadający wydziedziczonemu zstępnemu przypada jego zstępnym?
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 101 § 3 KROart. 3989 § 2 KPC§ 1§ 3§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy