V CSK 430/20

Sygn. akt V CSK 430/20 POSTANOWIENIE Dnia 30 kwietnia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Monika Koba w sprawie z powództwa P. S. , B. R. i J. R. przeciwko M. B. , M. W. i W. Z. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 kwietnia 2021 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanej M. B. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 1 października 2019 r., sygn. akt II Ca (…), 1) odrzuca skargę kasacyjną, 2) zasądza od pozwanej M. B. na rzecz powódek P. S., B. R. i J. R. kwoty po 917 (dziewięćset siedemnaście) złotych na rzecz każdej z nich tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2018 r., Sąd Rejonowy w W. rozstrzygając powództwo P. S., B. R. i J. R. skierowane przeciwko M. B., M. W. i W. Z., nakazał pozwanej M. W., aby złożyła oświadczenie woli o treści szczegółowo przytoczonej w sentencji, oddalił powództwo o uznanie za bezskuteczną umowy sprzedaży udziałów zawartej w dniu 8 lipca 2015r. przez M. B. i W. Z.; oddalił powództwo w 2 stosunku do M. B. i W. Z. o nakazanie złożenia oświadczenia woli; a także zasądził od M. B. na rzecz powódek: B. R. kwotę 46.667 zł; J. R. kwotę 11.666,50 zł; P. S. kwotę 11.666,50 zł oraz orzekł o kosztach postępowania. Od powyższego rozstrzygnięcia apelację wniosły pozwane M. B. i M. W., oznaczając wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 70.000 zł w stosunku do każdej z nich (k. 604-610). Pozwana M. B. kwestionowała rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w punktach V, VI i VII, w którym zasądzono od niej na rzecz powódek B. R. kwotę 46.667 zł oraz J. R. i P. S. kwoty po 11.666,50 zł (łącznie 70.000 zł) tytułem odszkodowania w wysokości odpowiadającej udziałom powódek we własności nieruchomości w związku z niewykonaniem warunkowej umowy sprzedaży nieruchomości. Wyrokiem z dnia 1 października 2019 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił apelację. Od powyższego rozstrzygnięcia skargę kasacyjną złożyły pozwane M. B. i M. W. oznaczając - analogicznie, jak w apelacji - wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę po 70.000 zł w stosunku do każdej z nich. Prawomocnym postanowieniem z dnia 29 maja 2020 r., Sąd Okręgowy w W. odrzucił skargę kasacyjną M. W. jako nieopłaconą (k. 738-742). Powódki w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosły o jej odrzucenie ewentualnie odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W sprawach o prawa majątkowe skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jej niższa niż 50.000 zł (art. 3982 §1 k.p.c.). Pozwana M. B. określiła wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 70. 000 zł, jednak wskazana przez nią wartość nie jest wiążąca dla Sądu drugiej instancji ani dla Sądu Najwyższego i podlega weryfikacji na podstawie akt sprawy (por. m.in. niepublikowane postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2008 r., IV CZ 53/08, z dnia 19 czerwca 2015 r., IV CZ 16/15, z dnia 18 marca 2015 r., III CSK 419/14, z dnia 13 marca 2015 r., III CZ 13/15, i z dnia 20 lutego 2015 r., V CSK 239/14). 3 W przypadku współuczestnictwa formalnego ( art. 72 §1 pkt 1 i 2 k.p.c.) - jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - o wartości przedmiotu sporu (zaskarżenia) decyduje wielkość roszczeń każdego z współuczestników z osobna, a nie łączna wartość roszczeń wszystkich współuczestników. Ten rodzaj współuczestnictwa określa się także mianem podmiotowej kumulacji roszczeń i występuje w nich tyle różnych przedmiotów sporu, ilu jest współuczestników. Wartość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną określa się zatem odrębnie w stosunku do każdego z współuczestników (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 1997r, I PKN 65/96, OSNAP i US 1997, nr 17, poz. 317, z dnia 21 marca 1997 r., I PKN 61/97, OSNP 1998, nr 1, poz.16, z dnia 24 października 2001r, III CZ 53/01, niepubl., z dnia 15 lipca 2004r, V CZ 59/04, niepubl., z dnia 30 maja 2006r, I CSK 142/06, niepubl., z dnia 24 sierpnia 2007r, I CZ 91/07, niepubl., z dnia 23 maja 2012r, II CSK 705/11, niepubl. oraz uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 9 stycznia 2008r, III CZP 111/07, Mon. Prawn. z 2009 r., Nr 3, str. 151) W analizowanym przypadku przedmiotem procesu każdej z powódek wobec pozwanej M. B. jest samoistne, odrębne roszczenie posiadające - odrębną wartość - tj. w przypadku B.R. jest to kwota 46.667,00 zł, a w odniesieniu do J. R. i P. S. każdorazowo kwota 11.667,00 zł. Wartością przedmiotu zaskarżenia, podlegającą ocenie ze względu na dopuszczalność skargi kasacyjnej przewidzianą w art. 3982 §1 k.p.c. jest zatem nie kwota 70.000 zł, lecz poszczególne kwoty składające się na tę sumę, czyli odpowiednio w stosunku do powódki B. R. kwota 46.667 zł, a w odniesieniu do powódek J. R. i P. S. kwota 11.666,50 zł. Tak zweryfikowana wartość przedmiotu zaskarżenia (kwoty zasądzone od skarżącej na rzecz każdej z powódek osobno, proporcjonalnie do ich udziałów w zbytej nieruchomości), nie sumuje się, a zatem jest niższa od kwoty progowej wskazanej w art. 3982 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. Tak też - prawidłowo - wartość przedmiotu sporu oznaczył Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 6 lutego 2015 r., sprawdzając wartość podaną w pozwie i ustalając ją w zakresie roszczenia powódki B. R. przeciwko pozwanej M. B. - na kwotę 46.667 zł (pkt I. a), w zakresie roszczenia powódki J. R. przeciwko pozwanej M. B. - na kwotę 11.667 zł (pkt I. c); w zakresie roszczenia powódki P. S. przeciwko pozwanej M. B. - na kwotę 11.667 zł (pkt I. e) i stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową, przekazując sprawę Sadowi Rejonowemu w W. (k. 67). Z przytoczonych względów skarga kasacyjna pozwanej M. B. - jako niedopuszczalna - podlegała odrzuceniu (art.3986 §3 k.p.c.). 4 O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 k.p.c. oraz § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Za obniżeniem wysokości wynagrodzenia należnego odrębnie powódkom - jako współuczestnikom formalnym - z tytułu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym przemawiała okoliczność, że liczba reprezentowanych osób nie miała wpływu na zwiększenie nakładu pracy pełnomocnika w postępowaniu kasacyjnym, o odrzuceniu skargi kasacyjnej zadecydowały bowiem przyczyny wspólne dla powódek (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2015 r., III CZP 29/15, OSNC 2016, nr 6, poz. 69 oraz z dnia 8 października 2015 r., III CZP 58/15, OSNC 2016, nr 10, poz. 113). 5 ke